50 dingen die je moet weten, De Vikingen

50 dingen die je moet weten, De Vikingen geeft een veelzijdig beeld van deze vroegmiddeleeuwse krijgers en ontdekkingsreizigers.


50 dingen die je moet weten, De Vikingen is een rijk geïllustreerd boekje voor de jeugd. Het is een deel in een serie over spectaculaire onderwerpen als de Tweede Wereldoorlog, Extreem weer en het onvermijdelijke Voetbal.

Deze uitgave over een historisch onderwerp is geschreven door Philip Parker die eerder zowel geschiedenisboeken voor jongeren schreef als publicaties over de Vikingen.

Veelzijdige vroege middeleeuwers

Zoals de auteur in de inleiding aangeeft, gebruikten de Vikingen weliswaar het nodige geweld maar kenden ze ook ‘een rijke cultuur en hadden hun eigen wetten, kunst en literatuur.’

In vijf thema’s –ieder kenbaar gemaakt door een kleur en steeds voorafgegaan door een inleidende tekst- blijkt de veelzijdigheid van dit vroegmiddeleeuwse volk uit het noorden van Europa. In dit evenwichtige overzicht zien we hen ook terug als ontdekkingsreizigers die de Faeröer, IJsland, Groenland en Newfoundland bereikten in hun ranke schepen.

Engeland

Als je 50 dingen die je moet weten leest kom je waarschijnlijk tot de conclusie dat er geen plaats was waar de Vikingen zo graag kwamen en bleven als Engeland. Hoewel het niet ver was van Scandinavië en de groene velden ongetwijfeld aantrekkelijk waren, heeft de focus op het eiland er vooral mee te maken dat dit boek is geschreven voor de Engelse markt. Dat blijkt al uit de eerste zin.

‘Het tijdperk van de Vikingen begon in 793 na Christus, toen de eerste groepen uit Scandinavië Engeland binnenvielen en plunderden.’

Alfred de Grote

In 793 vielen de Vikingen het befaamde klooster Lindisfarne, aan de oostkust van het eiland, aan. Het is in de Engelse geschiedenis inderdaad een ijkpunt. Evenals de strijd tussen de Angelsaksische koning Alfred de Grote (†899) en het Grote Leger en de Slag bij Hastings (1066) waarna de Normandische Willem de Veroveraar de troon besteeg.

Waar is Rorik?

Maar deze vertaling is natuurlijk niet bedoeld voor de Engelse markt. Nederlandse en Vlaamse lezers vinden desondanks niets terug over de situatie in de Lage Landen. Geen plunderingen van de handelsplaats Dorestad, geen schat van Wieringen en in ‘Wie is wie?’ is er geen plaats vrijgemaakt voor machtige mannen als Rorik of Godfried.

De namen Nederland en België komen -in tegenstelling tot andere moderne landen- niet voor, maar gaan schuil achter de aanduiding ‘de Lage Landen’. Een duidelijke omzetting van ‘the Low Countries’, een betiteling die in de Engelse geschiedschrijving veel wordt gebruikt.

Vertaling

Het boek staat vol van deze typische, wat opzichtige vertalingen die in het Nederlands vreemd overkomen. Het blijkt uit zinsneden als ‘verscheen er een nieuwe golf van steden’, ‘een leger versloeg waaraan ook Vikingen deelnamen’ en een woord als ‘murenschild’ in plaats van ‘schildmuur’. Ook ontbreken hier en daar letters. In een kadertekst staat per abuis nog een onvertaalde zin maar vooral in de onderschriften staan slordigheden. Dat is zonde van dit leuke boekje.

Beeldbepalend

Beeld bepaalt de beleving van De Vikingen. Illustraties en gekleurde kaders vullen weliswaar de volledige pagina maar de vormgeving is goed in balans met de tekst. De opmaak nodigt uit om te kijken en te lezen. De diversiteit van de afbeeldingen is groot: landschappen, archeologische voorwerpen en (gereconstrueerde) gebouwen en kaarten.

Gedateerde portretten

Het is logisch maar toch spijtig dat er negentiende- en vroeg-twintigste-eeuwse portretten zijn gebruikt. Het is logisch omdat je in een levendige uitgave als De Vikingen mensen wilt laten zien en deze afbeeldingen zijn voor handen en in veel gevallen rechtenvrij en goedkoop. Het is desondanks spijtig, want deze afbeeldingen geven een gedateerd beeld. We zien koningen met gekrulde snorren en kitscherige kronen terwijl dat niet overeenkomt met het vroegmiddeleeuwse modebeeld. Dramatisch gezegd maakt het steeds weer opnieuw gebruiken van deze beeltenissen in populaire boeken en geschiedenismethodes het corrigerende werk van generaties historici en archeologen nutteloos.

Er is veel te zien en te lezen in 50 dingen die je moet weten, De Vikingen. Een geringe aanpassing aan de Nederlandse context en een serieuze redactieslag hadden het geheel zeker nog aantrekkelijker gemaakt.

Philip Parker,

50 dingen die je moet weten, De Vikingen

(Utrecht 2019)

ISBN 978 90 4353 207 5, € 13,99, 80 pag.

KokBoekencentrum Uitgevers

Leon Mijderwijk

Leon Mijderwijk (1975) studeerde voor Leraar Geschiedenis 2e graads aan de HU en deeltijd Geschiedenis aan de Universiteit van Utrecht. Zijn aandacht gaat uit naar de vroege middeleeuwen, in het bijzonder van Engeland. Hij schreef artikelen en recensies voor Westerheem, Archeologie Magazine, So British & Irish, Muntkoerier en Filatelie. Leon is redactiemedewerker van het Detectormagazine en Historiën-redacteur. Hij onderhoudt contact met diverse uitgeverijen, archeologen en historici.

More Posts

Schrijf je in voor TOEN!