Aanloop naar de Eerste Wereldoorlog: 30 juli 1914

Het is dit jaar 100 jaar geleden dat de Eerste Wereldoorlog begon. Erlend van Ark blogt dagelijks op Historiën over de belangrijke gebeurtenissen inde aanloop naar de Eerste Wereldoorlog. Vandaag 30 juli 1914.

Donderdag 30 juli 1914

Joseph_Joffre

Bevelhebber van het Franse leger, Joseph Joffre. bron: wikimedia commons

 

Berlijn. In de Duitse hoofdstad lopen de spanningen op. De politiek van lokalisatie dreigt te mislukken. Rusland en ook Frankrijk lijken wel klaar voor een oorlog. De keizer heeft alle realiteitszin verloren en probeert nog op vrede aan te sturen. Kanselier Bethmann-Hollweg en de andere ministers negeren hem. De Duitse minister van oorlog Erich Falkenhayn wil dat Duitsland zijn leger mobiliseert vanwege de Russische gedeeltelijke mobilisatie. Falkenhayn vreest dat tijdsverlies tot een Duitse nederlaag zal leiden. Als Rusland en Frankrijk eerder dan Duitsland hun leger in het veld brengen, dan zal het Duitse aanvalsplan mislukken. Duitsland wil eerst Frankrijk aanvallen en dan met Rusland afrekenen. Bethmann-Hollweg is nog niet aan mobiliseren toe.

Ondertussen hoort de chef-staf van het Duitse leger, Helmuth von Moltke van de zwakte van het Oostenrijks-Hongaarse leger. Oostenrijk-Hongarije moet Rusland zo lang mogelijk op afstand houden, zodat het Duitse leger eerst kan afrekenen met Frankrijk. Maar als Rusland zou aanvallen heeft Oostenrijk-Hongarije in plaats van 40 aanvallende divisies (waar Moltke op had gerekend) slechts 25 divisies verdedigende divisies in het oosten.  Moltke schrikt daar zo van dat hij meteen om volledige mobilisatie van het Duitse leger vraagt. Hij stuurt een telegram naar Wenen – zonder dit met de politiek te overleggen! – met het verzoek om zo snel mogelijk het Oostenrijkse leger helemaal te mobiliseren en belooft dat Duitsland dit ook zal doen (ook hiervoor heeft hij geen politieke steun).

Rusland mobiliseert

Ook in St. Petersburg lopen de spanningen op. Om 15.00 uur bezoekt minister Sazonov de tsaar om hem ervan te overtuigen dat het leger volledig gemobiliseerd moet worden. Nicolaas oogt vermoeid en is gespannen. Hij foetert wat over het telegram van de Duitse keizer: “waarom heeft Wilhelm het níet over de Oostenrijkse mobilisatie en wél over die van ons?”. Daarna gaat hij akkoord met zijn minister en tekent hij de mobilisatieorders.  Sazonov informeerde hierna de legerleiding en voegde daaraan toe: “nu kun je de telefoon kapotslaan” (met andere woorden: nu zal de tsaar zijn orders niet meer terugtrekken). Om 18.00 uur zijn de orders getelegrafeerd naar alle districten. Morgen zal het Russische leger volledig mobiliseren.

russisch_leger_eerste_wereldoorlog

Het Russische leger was op papier het grootst, maar het ontbrak de Russen onder andere aan goede transportmiddelen, goede traning en goede uitrusting. Bron: thehistoryplace.com

In Parijs zijn ze inmiddels druk met de voorbereidingen voor een mobilisatie. Poincaré liet vandaag een telegram opstellen gericht aan Rusland. Hierin doet hij net alsof hij de Russen nog tot een vredige oplossing wil bewegen. Het telegram is bedoelt voor Engelse consumptie en wordt meteen doorgespeeld naar Londen. Poincaré hoopt met deze opstelling – door te doen alsof de Fransen op vrede uit zijn – op steun uit Engeland. De Franse opperbevelhebber generaal Joséph Joffre wil zo snel mogelijk mobiliseren. Hij schat dat elke dag vertraging ongeveer 15-20 kilometer Frans grondgebied zal gaan kosten. De Franse politici lijken echter graag Engelse steun te kopen met dit eventuele verlies aan grondgebied.

Net als in Parijs en in St. Petersburg lijkt minister Grey in Londen zich op het standpunt te stellen dat oorlog een oorlog tussen Oostenrijk-Hongarije en Servië ook een Europese oorlog betekent. Net als de Fransen doen de Engelsen geen enkele moeite Rusland te beteugelen. De Engelsen hebben echter nog steeds niet besloten of ze mee zullen doen. Grey moet de rest van het kabinet nog overtuigen. Frankrijk en Rusland verwachten dat Engeland Duitsland de oorlog zal verklaren, Duitsland hoopt op Engelse neutraliteit.

Bekijk ook het volledige overzicht van de  aanloop naar de Eerste Wereldoorlog.

Erlend van Ark

Erlend van Ark is historicus, docent en schrijver. Hij is geboren in 1977 en opgegroeid in het Noord-Hollandse Middelie. Na de middelbare school heeft hij eerst een bachelor Bank- en Verzekeringsleer gehaald en daarna is hij in 2000 Geschiedenis gaan studeren (UvA) en heeft hij de eerstegraads docentenopleiding (VU) afgerond. Na een aantal jaren gewerkt te hebben als geschiedenisdocent en docent Bestuurskunde kwam de uitgever I-Publish op zijn pad. Inmiddels is zijn eerste boek, over de Eerste Wereldoorlog, gepubliceerd en werkt hij aan zijn tweede, over de Tweede Wereldooorlog. Daarnaast is hij als freelance docent verbonden aan diverse onderwijsinstellingen en heeft hij werk als content schrijver en blogger. Erlend heeft een relatie met Irene Buzzoni en woont in Purmerend.

More Posts

Historiën Twitter
Schrijf je in voor TOEN!