In de ene hand heeft Alfred van Wessex een zwaard, in de andere een rol perkament. Zijn visie is om niet alleen de Vikingen terug te dringen, maar ook de geleerdheid op te waarderen. Zo’n koning verdient de eretitel ‘the Great’.

Dat deze bijnaam geen loze kreet was bewijzen de visie die Alfred

Alfred werd geboren in Wantage, Berkshire in Engeland. Hij groeide op in een tijd dat de Vikingen vaste voet op Engelse bodem kregen. Alfred was de vijfde zoon van Aethelwulf, koning van de West-Saksen. Hij maakte dus weinig kans om zijn vader op te volgen. In 870 vielen de Denen Wessex aan. Negen gevechten werden geleverd, waarbij Alfreds broers sneuvelden. Na de dood van zijn broer Aethelred was Alfred de troonopvolger. Op 21-jarige leeftijd werd hij koning. Veldslagen met de Vikingen onder leiding van de Deense koning Guthrum karakteriseerden zijn eerste regeringsjaren. In 878 versloeg Alfred Guthrum in de slag bij Edington. Zij sloten vrede. Als teken van overgave liet de Deense koning zich met een aantal volgelingen dopen ten overstaan van Alfred. De beide koningen deelden het land op in delen, in invloedssferen. Het deel dat onder de Scandinavische wet viel, stond bekend als Danelaw. Alfred heerste in Wessex in het zuiden van EngelandKrijgsheer en literator
Het militaire succes van Alfred wekt om twee redenen verbazing op. Ten eerste liet zijn fysieke gesteldheid te wensen over; in zijn twintiger jaren leed hij aan een onbekende ziekte. Ten tweede wordt het beeld van Alfred juist gekleurd door zijn activiteiten op wetgevend en literair gebied. Alfred was immers een allround vorst, niet alleen een krijgsheer. Niet voor niets roept zijn erenaam ‘de Grote’ de associatie op met Karel de Grote die eenzelfde rol speelde op het Europese vasteland. In vredestijd profileerde Alfred zich als een koning met oog voor de toekomst. Hij liet steden in zijn gebied versterkingen bouwen. Deze plaatsen werden planmatig opgebouwd zodat de verdediging optimaal was. In Wareham, Dorset zijn de wallen nog steeds te zien. Alfreds hoofdstad was Winchester, de grootste stad in zijn gebied. Bij binnenkomst in de stad staat een negentiende-eeuws standbeeld van Alfred die fier op wacht staat. In zijn hand heeft hij een zwaard; niet geheven als wapen, maar als kruis.

Onder het motto kennis is macht besteedde Alfred veel aandacht aan onderwijs. Door de Vikingaanvallen was onderricht op een laag pitje komen te staan. Alfred liet werken uit het Latijn vertalen in het Angelsaksisch, zodat een groter publiek in staat was om te lezen. Over zijn eigen tijdperk liet hij aan de hand van Latijnse bronnen de Angelsaksische Kroniek opstellen. Deze lijst van gebeurtenissen loopt door tot 1154, lang na Alfreds dood.
De aandacht en interesse die Alfred aan de dag legde voor literatuur, is mogelijk terug te voeren op het feit dat hij als vijfde zoon niet alleen militair werd getraind, maar ook aandacht kon besteden aan andere zaken. Zo reisde hij tweemaal naar Rome. Door de wijsheid die hij opdeed, werd hij een groot koning in oorlog- en vredestijd.

• Wanneer is het Pasen?
• Spinoza, een hoorcollege
• Dagboek van Jan Terlouw
• Jan Terlouw bij Huiskamer TV Show
• Nederlands verleden in schilderijen