Angelsaksische vorst van Prittlewell

Wegwerkzaamheden zijn veelvoorkomende verstoringen van het bodemarchief. Bij archeologisch onderzoek kun je voor verrassingen komen te staan. Soms kun je de verrassingen verwachten. Zoals in Prittlewell, Engeland.

kaft prittlewell prince

Het is allang bekend dat in Prittlewell (Essex) een Angelsaksische begraafplaats ligt. Bij de aanleg van een weg in 1923 zijn begravingen aangetroffen. Angelsaksische, maar ook Romeinse. Logisch dat de archeologische dienst van het Museum van Londen in 2003 opnieuw onderzoek doet als er wegwerkzaamheden plaatsvinden. En inderdaad, ook bij dit onderzoek treffen zij enkele graven aan. Dat één van de graven van vorstelijke allure is en gevrijwaard is van eerdere verstoringen, is natuurlijk wel een aangename verrassing.

Waarom was het niet te verwachten een vorstelijk graf aan te treffen? In tegenstelling tot de vorsten van Sutton Hoo en Taplow was de vorst van Prittlewell niet in een grafheuvel begraven, maar aan de rand van een ‘gewoon’ grafveld.

Krijger

Wat treffen de archeologen aan? In een houten grafkamer van vier bij vier meter ligt het lichaam van een man. Niet dat er iets van hem overgebleven is, of van de kamer. De botten zijn volledig vergaan in de zanderige bodem. Maar de grafgiften spreken voor zich. Met name de wapens… een ijzeren zwaard en verbindingsstukken van een schild zijn onmisbare giften voor de Angelsaksische krijger.

Meer dan honderd objecten komen uit het graf. Naast de wapens betreft het kledingaccessoires waaronder een gouden gesp; kleine persoonlijke bezittingen zoals munten, een lepel en bladgouden kruisjes en veel vaatwerk. Onder de vaten bevinden zich ook enkele uit het Middellandse zeegebied.

Felgekleurde glazen potjes komen waarschijnlijk uit Kent. Op basis van de modegevoelige objecten is de begraving te dateren als vroeg zevende-eeuws.

Koning Sabert van Prittlewell?

De rijkdom van de grafgiften wijst op een vorstelijke afkomst. Maar de hamvraag is natuurlijk wie de vorst van Prittlewell is. De manier van begraven mag je door de aanwezigheid van grafgiften als heidens kenmerken. Anderzijds mag de soberheid van accessoires en de bladgouden kruisjes worden opgevat als uiting van een christen, of in ieder geval iemand die in contact staat met het christendom.

De voor de hand liggende kandidaat is Sabert. Sabert is de eerste bij naam bekende koning van Essex. Essex valt aan het begin van de zevende eeuw binnen de machtssfeer van Kent, geregeerd door Saberts oom Aethelberht. Onder druk van Aethelberht heeft Sabert zich bekeerd tot het christendom. Als Sabert de vorst van Prittlewell is, lijken zowel de Kentse afkomst van veel objecten als de aanwezigheid van christelijke religieuze objecten verklaard.

Heidense begrafenis

Sabert sterft in 616 of 617. Volgens de Angelsaksische historicus Beda laat Sabert drie zonen na die zijn koninkrijk erven. In tegenstelling tot hun vader zijn zij heidenen. Hoewel zij slechts kort na hun aantreden omkomen in een gevecht, blijft Essex heidens. Pas in 653 wordt koning Sigebert van Essex, onder druk van Northumbrische zendelingen, bekeerd tot het christendom. Dat lijkt te laat om in aanmerking te komen voor de Prittlewell-begrafenis.

Misschien zijn het de zonen van Sabert die er de voorkeur aan geven hun vader een heidense begrafenis te geven en leggen zij hem samen met zijn bezittingen te ruste. De rust van de Vorst van Prittlewell duurde tot 2004. Sindsdien schijnen de archeologische schijnwerpers op hem. Maar of hij ooit zijn geheimen weergeeft?

Bezoek de grafkamer

(Aanvulling 2019)

Op de site prittlewellprincelyburial is het voor bezoekers mogelijk mee te kijekn in het grafkamer mee te kijken. Afbeeldingen en teksten verduidelijken de archeologische vondsten.

Saebert is door nieuw onderzoek uitgeschakeld als meest waarschijnlijke kandidaat. De begraving is vroeger gedateerd, namelijk ca. 580 na Chr.

Literatuur

The Prittlewell prince, The discovery of a rich Anglo-Saxon burial in Essex, Museum of London, Archeology service (Londen 2004). Klein (44 p.), maar rijk geïllustreerd boek.
‘Prittlewell: Treasures of a king of Essex’, Current Archaeology (nr. 190, februari 2004). Tijdschriftartikel.

(Aanvulling 2019)

Sue Hirst and Christopher Scull, The Anglo-Saxon princely burial at Prittlewell, Southend-on-Sea (Londen 2019).

Lyn Blackmore, Ian Blair, Sue Hirst and Christopher Scull, The Prittlewell princely burial: excavations at Priory Crescent, Southend-on-Sea, Essex, 2003 (Londen 2019).

Leon Mijderwijk

Leon Mijderwijk (1975) studeerde voor Leraar Geschiedenis 2e graads aan de HU en deeltijd Geschiedenis aan de Universiteit van Utrecht. Zijn aandacht gaat uit naar de vroege middeleeuwen, in het bijzonder van Engeland. Hij schreef artikelen en recensies voor Westerheem, Archeologie Magazine, So British & Irish, Muntkoerier en Filatelie. Leon is redactiemedewerker van het Detectormagazine en Historiën-redacteur. Hij onderhoudt contact met diverse uitgeverijen, archeologen en historici.

More Posts

Schrijf je in voor TOEN!