Nog geen honderd pagina’s telde het boekje dat ik ruim een decennium geleden kocht. De dikte van de Archeologische kroniek provincie Utrecht 1988-1989 staat in schril contrast met de recente uitgave Kroniek 2004-2005 die bijna 350 pagina’s rijk is. Een regelrechte getuige van het feit dat men het bodemarchief op veel plaatsen in de provincie op zijn kop zette en, professioneel of door amateurs, archeologisch begeleidde. Dat laatste is goed nieuws, maar betekent deels de untergang van de Kroniek zelf. Ruurd Kok, strategisch adviseur van de provincie Utrecht op het gebied van archeologie, schreef me dat 2004-2005 de laatste uitgave in de oude vorm is geweest. Men denkt aan een opvolger, wellicht in digitale vorm. Spijtig voor een bibliofiel.

Fraaie serie
De kronieken hebben namelijk een handzaam formaat; zijn mooi vormgegeven en goed leesbaar, mede dankzij de ruimtelijke scheiding van tekst en beeld (subtiele lijnen verbinden beide componenten met elkaar). Als klap op de vuurpijl is de grootte en vormgeving van de kaft gelijk gebleven door de jaren heen. Slechts de kaftkleur en de dikte onderscheidt de negen uitgaven van elkaar. De drie publicaties die de periode 1970-1987 beslaan, laat ik daarbij buiten beschouwing; deze zijn met terugwerkende kracht uitgegeven.

Zichtbaar maken
De doelstelling van de publicatiedrift vanuit de provincie wordt verwoord in de inleiding van Kroniek 1998-1999: “Het tonen van vondsten, het vertellen van het verhaal erachter en zo zichtbaar maken van ons verleden zijn belangrijke uitgangspunten van het Utrechtse archeologiebeleid.” Er was genoeg te tonen, want met name Woerden, Wijk bij Duurstede, Vleuten-De Meern en de Utrechtse VINEX-wijk Leidsche Rijn bleken archeologische goudmijnen. Met name het beeld van activiteiten aan de Romeinse Rijngrens, de limes, is verduidelijkt door vondsten van wachttorens, wegen en schepen.

De verplichting om archeologisch onderzoek te laten plaatsvinden bij verstoring van het bodemarchief zorgde voor een aardverschuiving van het archeologisch bestel. Het aantal professionele waarnemingen groeide gestaag, veelal door commerciële bedrijven. Amateurs zijn nog steeds de ogen en oren van de archeologische wereld, maar de handen mogen zij niet altijd meer uit de mouwen steken. De Kroniek is getuige van deze ontwikkeling en alleen om die reden is de reeks een interessante. Voor liefhebbers en beoefenaars van de archeologie is de Kroniek een blijk van waardering voor en een fraaie neerslag van verzet grondwerk.

Op onderstaand internetadres vindt u een index waarop de inhoud en redactiesamenstelling van de meeste kronieken staan: http://www.spou.nl/fondslijst/Archeologische%20Kroniek/archeologische_kroniek.htm

Een interessante site over archeologie in de provincie Utrecht is:

http://www.stamu.nl

Dit is website van het Steunpunt Archeologie en Monumenten Utrecht (STAMU).

Het Steunpunt Archeologie en Monumenten Utrecht ondersteunt gemeenten in de provincie Utrecht op het gebied van hun wettelijke taken ten aanzien van monumentenzorg en archeologie. Op de site staat ook een literatuurlijst met artikelen per gemeente.

• Wanneer is het Pasen?
• Spinoza, een hoorcollege
• Dagboek van Jan Terlouw
• Jan Terlouw bij Huiskamer TV Show
• Nederlands verleden in schilderijen