|
 “Witte de With is ten onrechte betiteld als ‘eeuwige tweede’ naast Tromp”. Deze stelling neemt auteur Anne Doedens in in de biografie Witte de With 1599-1658, Wereldwijde strijd op zee in de Gouden Eeuw. Een redelijk ondoenlijke actie, want De Withs titel vice-admiraal geeft al aan dat hij in functie gewoonweg tweede in rang was. Dat Doedens een herwaardering voor de zeeheld bepleit, is overigens te begrijpen. De daden van De With zijn zeker niet ‘tweederangs’.
De With, man van de wereld
Na een korte inleiding volgt een levensbeschrijving waaruit blijkt dat de Brielse vice-admiraal over de hele wereld actief is geweest. Dichtbij huis voert hij jacht op Duinkerkse kapers en aan de overkant van het Kanaal bestrijdt hij de Engelse vloot. Maar ook de Oostzee, Brazilië, Indië en Vuurland zijn bekende gebieden voor hem. Doedens beschrijft zijn omzwervingen chronologisch. Door tal van data te noemen, lijkt het soms of je een kalender zit te lezen.
Verhouding met admiraal Tromp
Interessanter dan al die handelingen zijn de verhoudingen die De With heeft met zijn meerderen, gelijken en ondergeschikten. Zijn weinig innemende karakter heeft De With een slechte pers bezorgd in de historiografie. Hoewel deze verstoorde verhoudingen worden geconstateerd, is er helaas geen ruimte ingeruimd voor een analyse van de botsingen tussen De With en Tromp. De chronologische opzet staat dit in de weg. Wat je nu als lezer voor ogen hebt, is een reeks incidenten. Wel heeft Doedens veel veronderstellingen over de gemoedstoestand van de zeehelden: “Dit alles moet Tromp zeer hebben geërgerd.”, “ Het moet Witte de With hebben gestoken.”
Hoop op uitgebreide biografie
Ook De Withs neiging om het niet te nauw te nemen met de waarheid die hij in zijn scheepsdagboek optekent, blijft slechts opgemerkt: “Witte de With overdreef waarschijnlijk…” en “ Later vertelde Witte de With dat hij door een list kon ontsnappen Volgens een opvarende van de Delft (een schip-red.) was er echter helemaal geen sprake van een list.” Uit deze zinsneden blijkt dat Doedens oog heeft voor De With zwakte als historische bron, maar ook als mens. Die leugenachtigheid roept om diepgravender onderzoek.
Misschien is zijn karakter wel een goede reden om minder gewaardeerd te worden, maar daardoor wordt de persoon in kwestie zeker niet minder interessant voor historici. De hoop die Doedens uitspreekt dat “deze kleine biografie het onderzoek naar het leven van Witte de With stimuleert zó dat zijn leven even diepgaand wordt als dat van Piet Hein, Maerten HarpertszoonTromp en Michiel de Ruyter” is gegrond. De auteur heeft de onderzoeksgebieden al blootgelegd.
Witte de With 1599-1658, Wereldwijde strijd op zee in de Gouden Eeuw
Anne Doedens
(Hilversum 2008)
ISBN 978-90-8704-060-4, € 14,-
Uitgeverij: Verloren
Meer artikelen door Leon Mijderwijk:
|
