Caesar in de Lage Landen

Dat Caesar niet overal kwam, zag en overwon toont Tom Buijtendorp aan in Caesar in de Lage Landen.

Aan de hand van schriftelijke bronnen en recente archeologische vondsten volgt de auteur de sporen van Julius Caesar (ca. 100 v.Chr.-44 v. Chr.). Te lezen is dat de Romeinse veldheer in de Gallische Oorlog met heftige tegenstand te maken kreeg en af en toe zelfs het onderspit moest delven.

Gallische Oorlog

Dankzij het verslag van de veldtochten in de jaren 57 tot 50 voor Christus krijgen we inzicht in Caesars organisatorische en leiderschapskwaliteiten. Eveneens geeft het inzicht in hoeverre het beeld dat Caesar van zichzelf schetste in zijn De Bello Gallico overeenkwam met de historische werkelijkheid.

Journalistiek

Buijtendorp begint het eerste hoofdstuk met het leuke feitje dat een van de vroegmiddeleeuwse exemplaren van dit oorlogsverslag uit de Oudheid in Amsterdam ligt. Direct wordt duidelijk dat de auteur zijn boek graag een onthullend karakter wil geven. Dat het handschrift in Nederland verblijft is ‘nauwelijks bekend’, de brieven van redenaar Marcus Cicero zijn ‘een unieke bron’ en de reconstructie van een portret, gereconstrueerd door Maja d’Hollosy, is niet minder dan ‘een wereldprimeur’. De naar sensatie neigende woordkeus maakt onderdeel uit van een vlotte, journalistieke stijl. Ook de persoonlijke manier van vertellen, door de lezer bij de hand te nemen op zijn zoektocht door het landschap, en de voorkeur voor sfeerbepalende bijvoeglijke naamwoorden vergroten de levendigheid van de tekst.

“Vlak bij de oude Helpoort van Maastricht baant de Jeker zich bruisend als een bergbeek een weg naar de Maas. Als we de Jeker stroomopwaarts volgen, komen we al vrij snel bij het groene Jekerdal, dat de beek als een stroomopwaarts versmallende trechter begeleidt. De stadse drukte van Maastricht gaat abrupt over in een prachtig heuvelland. In dit Jekerdal, op de grens van Nederland en België, valt goed voor te stellen hoe het Veertiende Legioen van Caesar samen met nog vijf cohorten vanuit een hinderlaag in de pan wordt gehakt – mogelijk daadwerkelijk op deze plek.”

Caesarcode

Met het nodige rekenwerk staaft Buijtendorp zijn voorstelling van zaken, bijvoorbeeld voor het aantal gesneuvelden op de slagvelden of de bevolkingscijfers (voor dat laatste introduceert hij de ‘Caesarcode’, de vuistregels die Caesar gebruikte om de bevolkingsaantallen te schatten). Deze cijfers zorgen ervoor dat er een concreet verleden ontstaat: de aantallen strijders en de afstanden zijn tastbaar, de plaatsen waartussen de Romeinse troepen rondtrokken zijn op de kaart aan te wijzen.

Sporenonderzoek

De auteur weet dat hij sommige hypothesen op karig bewijsmateriaal baseert, maar hij ondergraaft de theorieën niet met mitsen en maren, maar geeft in het nawoord toe dat er ‘in het vervolg nog veel ‘sporenonderzoek’ nodig [is] om beter grip te krijgen op Caesar in de Lage Landen’. Hij hoopt dat zijn overzicht ‘een extra impuls’ tot dat onderzoek geeft.

Buijtendorp, T.,

Caesar in de Lage Landen

(Utrecht 2018)

ISBN 9789401913898, € 25, -, 384 p.

Uitgeverij Omniboek

Leon Mijderwijk

Leon Mijderwijk (1975) studeerde voor Leraar Geschiedenis 2e graads aan de HU en deeltijd Geschiedenis aan de Universiteit van Utrecht. Zijn aandacht gaat uit naar de vroege middeleeuwen, in het bijzonder van Engeland. Hij schreef artikelen en recensies voor Westerheem, Archeologie Magazine, So British & Irish, Muntkoerier en Filatelie. Leon is redactiemedewerker van het Detectormagazine en Historiën-redacteur. Hij onderhoudt contact met diverse uitgeverijen, archeologen en historici.

More Posts

Historiën Twitter
Schrijf je in voor TOEN!