DDR: Het andere Duitsland

Het andere Duitsland van Jeroen Kuiper biedt een levendig en boeiend beeld van het oosten van Duitsland, de oude DDR, na de Val van de Muur in 1989.

andere duitsland

Op 9 november 2009 was het twintig jaar geleden dat de Muur viel. Ondanks de honderden miljarden euro’s die in de voormalige DDR werden geïnvesteerd, was oostelijk Duitsland in 2009 een van de armste regio’s van Europa.

De problemen zijn enorm: massale werkloosheid, wegtrekkende bevolking, economische onzekerheid, een enorme vergrijzing en een virulent rechts- en links-extremisme. Is er dan geen sprankje hoop voor de voormalige DDR? Op de journalistieke reis van Jeroen Kuiper ontmoeten we onder meer: de ondergedoken ex-neonazi Tanja Privenau; de Poolse ondernemer Jaroslaw Wieczorek, die zijn kansen in Duitsland ziet; de werkloze Steffen Hemberger, die van een uitkering van 351 euro moet rondkomen; Werner Lang, de ontwerper van de Trabant; Sahra Wagenknecht, de meest prominente marxiste van Duitsland; Stasi-slachtoffer Vera Lengsfeld, die door haar man werd bespioneerd en Günter Schabowski, de man die de Muur opende.

Het andere Duitsland maakt de balans op van de Duitse eenwording. Wat zijn de behoeften, de problemen en de dromen van de inwoners van de voormalige DDR?

(geciteerde tekst uit het persbericht)

Treurnis in oosten Duitsland

Het andere Duitsland biedt een levendig en boeiend beeld van het oosten van Duitsland na de Val van de Muur in 1989. Journalist en correspondent Jeroen Kuiper besluit zijn dankwoord met de zin: “Zo zwaar was het schrijven van dit boek nou ook weer niet…”. Geen reden om aan zijn woorden te twijfelen. Maar ik kan me voorstellen dat de treurnis in het oosten van Duitsland menig mens naar de keel zal grijpen.

Werkloosheid, leegstand van de Plattenbau (karakteristieke Oost-Duitse hoogbouwcomplexen) en armetierige uitkeringen (Hartz IV) zijn terugkerende thema’s in Het andere Duitsland. De aanvankelijke vreugde over de eenwording is voor velen vervaagd.

Socialistische cowboys en indianen

Jeroen Kuiper slaagt erin dat het ook voor de lezer niet te ‘zwaar’ wordt. Dat lukt door de artikelen waarin de Ossies spreken over de uitzichtloosheid, af te wisselen met hoopgevender bijdragen. Zo interviewt Kuiper socialistische cowboys en indianen. Hoewel deze natuurlijk Amerikaans zijn, paste het DDR-regime ze in in de ideologie. Waren cowboys en indianen immers geen geestverwanten, want zij waren het Amerikaanse proletariaat onderdrukt door de kapitalisten.

Ook het verhaal van Benno Schmidt is vermakelijk. De Duitser had 28 jaar de berg Brocken niet kunnen beklimmen ondanks dat hij hem vanuit zijn woonplaats kon zien. Prikkeldraad verhinderde hem de doorgang. De schade heeft hij inmiddels ruimschoots ingehaald. Als Kuiper zijn verhaal optekent, heeft Schmidt de berg zo’n zesduizend keer beklommen.

Leegloop voormalige DDR

Maar, de minder vrolijke verhalen overheersen. Sommigen hadden het al voorzien bij de Val: “Onze beste mensen vertrekken, de mensen die we hier nodig hebben.” Degenen die bleven in de voormalige DDR maakten er iets van… of niets. Jeroen Kuiper heeft in Het andere Duitsland op boeiende wijze de balans opgemaakt:

“Bij de volgende eenwording doen we het helemaal anders.”

Naschrift recensent: In 2016 herlees ik het boek. Mijn oordeel blijft overeind. Het andere Duitsland is een sterk, journalistiek boek. Het zou mooi zijn als er een vervolg komt hoe de voormalige DDR er nog een aantal jaren later voor staat.

Kuiper, J.,

Het andere Duitsland, De voormalige DDR, 20 jaar na de Val van de Muur

(Amsterdam 2009)
ISBN 978-90-468-0636-4, € 17,95
Uitgeverij Nieuw Amsterdam

Leon Mijderwijk

Leon Mijderwijk (1975) studeerde voor Leraar Geschiedenis 2e graads aan de HU en deeltijd Geschiedenis aan de Universiteit van Utrecht. Zijn aandacht gaat uit naar de vroege middeleeuwen, in het bijzonder van Engeland. Hij schreef artikelen en recensies voor Westerheem, Archeologie Magazine, So British & Irish, Muntkoerier en Filatelie. Leon is redactiemedewerker van het Detectormagazine en Historiën-redacteur. Hij onderhoudt contact met diverse uitgeverijen, archeologen en historici.

More Posts

Geef een reactie

Historiën Twitter
Schrijf je in voor TOEN!