De beroemdste cartoonist van de wereld

Van hem wordt gezegd dat hij de enige privépersoon was die grote invloed had op het verloop van de Eerste Wereldoorlog. De Amerikaanse media riepen hem uit tot ‘The most famous cartoonist of the world’. We hebben het over de Nederlander Louis Raemaekers.

Bron: http://louisraemaekers.com

Van hem wordt gezegd dat hij de enige privépersoon was die grote invloed had op het verloop van de Eerste Wereldoorlog. De Amerikaanse media riepen hem uit tot ‘The most famous cartoonist of the world’. We hebben het over de Nederlander Louis Raemaekers. Zonder twijfel is hij de bekendste en invloedrijkste propagandatekenaar en karikaturist van zijn tijd, maar in eigen land werd hij door velen verguisd.

Louis Raemaekers is in 1869 in Roermond geboren. Op aandringen van zijn vader kiest hij niet voor het vrije kunstenaarschap, maar voor het beroep van tekenleraar. In 1895 wordt Raemaekers directeur en tekenleraar aan de Teekenschool voor Aankomende Werklieden en een jaar later tekenleraar aan de Rijkslandbouwschool. In zijn vrije tijd tekent hij een aantal spotprenten van hoogleraren en andere medewerkers van de Rijkslandbouwschool, die meermalen worden tentoongesteld. In 1905 illustreert hij kinderboeken die in handen komen van Jan Kalff, kunstcriticus van het Algemeen Handelsblad. De redactie vraagt hem om met ingang van januari 1906 tekeningen te maken over de binnenlandse politiek. Dat doet hij drie jaar lang tot hij na meningsverschillen overstapt naar De Telegraaf. Hij neemt in 1913 ontslag als tekenleraar en wordt fulltime politiek tekenaar. In zijn tekeningen is hij politiek neutraal, tot het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog.

De Telegraaf ontwikkelt zich in het eerste oorlogsjaar tot een fel anti-Duits medium en Raemaekers ontwikkelt zich mee tot een karikaturist van wereldfaam.  Voorstanders roemen zijn treffende en bijtende tekeningen. De politici zijn minder enthousiast. Volgens hen brengen Raemaekers’ tekeningen de strikte neutraliteit van Nederland in gevaar.  Zij brengen de regering verschillende keren in moeilijkheden, vooral toen zijn felste tekeningen in bundels als ‘Het toppunt der beschaving’ verschijnen. De procureur-generaal van het gerechtshof in Den Haag vraagt in 1915 boekhandelaren geen platen van hem in boekwerken, prenten of prentbriefkaarten meer uit te stallen. Het Godsdienstig-Staatkundig Dagblad De Tijd heeft het over ‘Aanstoot gevende platen’.

De Duitse gezant eist maatregelen tegen zijn publicaties en zet zelfs een bedrag van twaalfduizend Mark op zijn hoofd. Raemaekers gaat dat prompt controleren; samen met een Telegraafverslaggever gaat poolshoogte nemen bij de grens. Tegen een Nederlandse soldaat zegt hij: “Wil je twaalfduizend Mark verdienen, pak me dan vast en gooi me d’r over.” Aan de Duitse kant van de grenspost worden de schijnwerpers op hem gezet en zes Duitse officiers komen aanlopen. Hij vervolgt tegen de soldaat: “Doe me nu ’t plezier en vertel dadelijk eens aan die heeren dat ze nu Louis Raemaekers in levende lijven hebben gezien.”

Het grensconflict loopt met een sisser af en minister van Buitenlandse Zaken Loudon volstaat met een terechtwijzing aan het adres van Raemaekers en De Telegraaf.

Tekening 1: De Duitse tango, tekening 2: De oogst is rijp

De geallieerden merken zijn talent op en de Londense Daily Chronicle stelt Raemaekers op als politiek tekenaar en in 1915 wordt in Londen een grote tentoonstelling van zijn werken gehouden. Raemaekers verhuist naar Londen en zijn tekeningen verschijnen in tal van kranten en tentoonstellingen. Met steun van de Engelse regering worden zijn oorlogsalbums in achttien landen verspreid. Zijn werk verschijnt in de vorm van briefkaarten, affiches en lantaarnplaatjes ten bate van geallieerde hulpfondsen. Zelfs soldaten die naar het front trekken, krijgen kleine prentenalbums mee. In Engeland schreef men over hem: “Niemand die leeft tussen deze aanzwellende zee van bloed en tranen komt dichterbij de rol van Vredesstichter dan hij.”

Tekening 1: De verleiding, tekening 2: Neutraal Amerika en de Hun

Op nadrukkelijk verzoek van de Engelse en Amerikaanse regeringen bezoekt Raemaekers van juli tot december 1917 Amerika om te proberen de publieke opinie ten gunste van de geallieerden te beïnvloeden. Deze reis wordt het hoogtepunt van zijn bekendheid en zijn tekeningen verschijnen nu dagelijks in honderden kranten en de Amerikanen noemen hem tot ‘The most famous caroonist of the world’. Hij wordt ontvangen door president Woodrow Wilson, door oud-president Theodore Roosevelt en eerder is hij al ontvangen door de Franse president Raymond Poincaré, de Engelse premier en het Engelse hof.

Na de Eerste Wereldoorlog is zijn rol uitgespeeld. Het succes dat hij tijdens de Eerste Wereldoorlog had heeft hij nooit kunnen evenaren, niet in het interbellum maar ook niet tijdens de Tweede Wereldoorlog. In 1941 stopt hij met tekenen, hij is dan 72 jaar.

Na de Tweede Wereldoorlog verhuist hij terug naar Europa, eerst naar België en in 1953 naar Nederland. In 1949 kreeg hij ter ere van zijn tachtigste verjaardag pas de erkenning in Nederland waar hij zijn hele leven naar verlangde. In 1956 overleed hij in Scheveningen.

Informatie
Het boek ‘Louis Raemaekers, 1869-1956′ is vanaf september 2014 verkrijgbaar voor de prijs van € 39,95.
Bij voorinschrijving –dit is mogelijk tot 31 december 2013– betaalt u slechts € 34,95 (exclusief eventuele verzendkosten).
Klik hier voor meer informatie en een bestelling: http://louisraemaekers.com/bestel-boek-louis-raemaekers-1869-1956

Schrijf je in voor TOEN!