De échte Game of Thrones – deel 6a

In 1399 werd Richard II afgezet door zijn neef de hertog van Lancaster, die koning Hendrik IV werd. Het was in de Middeleeuwen een grote zonde om een gezalfde,’door God aangestelde’ koning af te zetten. Het was een ondermijning van wat juist het fundament van het koningschap was: het goddelijke recht om te regeren werd in twijfel getrokken.

Hendrik IV

En alsof dat niet genoeg was, was er een directere afstammeling van Eduard III die meer recht op de troon had dan de nieuwe koning, Hendrik IV. Hendrik IV was de zoon van de vierde zoon van Eduard III. De derde zoon van Eduard, Lionel van Antwerpen had ook nazaten die later trouwden met nazaten van de vijfde zoon, de hertog van York. Dus je had in Engeland vanaf 1399 twee rivaliserende families om de troon, de familie Lancaster en York. Ruim anderhalve eeuw zouden de Lancasters domineren en de koningen leven, daarna brak een oorlog uit tussen de twee families, een echte Game of Thrones. Deze oorlog staat bekend als Rozenoorlog omdat beide huizen een roos als symbool gingen gebruiken. De Lancasters een rode en de Yorks een witte…

 De ingewikkelde familierelaties van de Wars of the Roses. Anne Mortimer (rechts) stamt af van de derde zoon van Eduard III


De ingewikkelde familierelaties van de Wars of the Roses. Anne Mortimer (rechts) stamt af van de derde zoon van Eduard III

Legitimiteit Hendrik IV

Hendrik IV had een legitimiteitprobleem, de Game of Thrones kon beginnen! Hij kreeg te maken met opstanden, zoals in Wales en Schotland en rivaliserende claims, zoals die van zijn neefje Edmund Mortimer (een afstammeling van een oudere broer van zijn vader en van de minnaar van koningin Isabella). Edmund was de eerste in lijn van troonopvolging na Richard II. Toen Hendrik IV aan de macht kwam, moest Edmund dus weggewerkt worden. Hendrik zette hem gevangen in 1399. Maar Hendrik liet hem weer gaan in 1415 omdat Edmund geen bedreiging meer leek te zijn.

Dat kwam Hendrik duur te staan, want de York-familie probeerde Edmund meteen op de troon te krijgen: ze begonnen een opstand tegen Hendrik. Hendrik won echter en liet de hertog van York executeren. Voorlopig waren de York hiermee uitgeschakeld. De nieuwe hertog van York, Richard (1411-1460) was pas drie jaar. Mortimer bleef ongestraft en sloot later weer vrede met Hendrik, in 1425 stierf hij kinderloos…

Hendrik V

De usurpator Hendrik IV behield zijn greep op de kroon en kon die veilig overdragen aan zijn oudste zoon Hendrik. Hendrik IV werd opvallend genoeg begraven in Canterbury Cathedral, naast The Black Prince, de vader van Richard II die hij met grote gevolgen had afgezet.

Hendrik V was eveneens een mannetjesputter, een nog grotere militair dan zijn vader. Hij hoefde zich veel minder zorgen te maken om de legitimiteit van zijn koningschap. Ook al omdat hij die veilig stelde door zijn grote daden op het slagveld. Succes in de oorlogsvoering werd in de Middeleeuwen gezien als begunstiging van God en Hendrik V had geen klagen over zijn band met de Schepper.

Hendrik IV en Hendrik V

Hendrik IV en Hendrik V

Hervatting Honderdjarige Oorlog (1337-1453)

Hendrik V kreeg voor elkaar wat al zijn voorgangers zo vurig hadden gewenst of door geobsedeerd waren geweest: de (her- of) verovering van Frankrijk. In 1415 landde hij met een leger in Normandië om de havenstad Harfleur te bezetten. Na een belegering van een maand, lukte dit uiteindelijk. Hendrik besloot vervolgens zijn leger terug te trekken naar Calais om op adem te komen. Als de Engelsen dit tempo zouden aanhouden, dan zou er weinig terecht komen van de verovering van heel Frankrijk. Want na Richard II († 1299) waren alle gebieden van de Engelse koning op Calais na verloren gegaan.

Aan het einde van het jaar vond de eerste grote veldslag plaats tussen een Frans en een Engels leger bij Agincourt. Het Engelse leger was strategisch gezien volledig in een hoek gedrukt, uitgeput en uitgehongerd, maar het won toch de slag mede door de effectiviteit van de Longbow en de standvastigheid van Hendrik. Op zee werd een Genuese vloot, Genua was een bondgenoot van Frankrijk, verslagen. Toch lag Parijs nog ver weg.

Een jaar later, in 1416 boekte Hendrik succes op het diplomatieke front. Hij wist een einde te maken aan de alliantie tussen de Heilige Roomse keizer (de keizer van de Duitse gebieden) en de labiele Franse koning Karel VI. De keizer werd in het Engelse kamp getrokken door Hendrik. Hiermee was de verovering van Harfleur veilig gesteld. De Engelsen hadden nu twee havens aan de Franse kust om soldaten te stationeren. Bovendien waren de Fransen verdeeld. Twee facties, onderdanen van de Franse koning, de Bourgondiërs en Armagnacs vochten liever een persoonlijke vete met elkaar uit dan hun koning Karel VI te steunen.

Karel VI straalde ook geen enkel gezag uit, want hij was knetter gek.

Parijs

Hierdoor kon Hendrik een jaar later zijn oorlog tegen de krankzinnige koning Karel VI vervolgen. Karel VI was eigenlijk al sinds twintig jaar niet meer in staat te regeren door zijn gekte. Hendrik maakte goed gebruik van de verdeeldheid en zwakte van de Fransen. Normandië werd veroverd/heroverd, na een lange belegering van de hoofdstad Rouaan. Hendrik liet zich van zijn brute kant zien door de vrouwen en kinderen van de stad niet een vrije doortocht te gunnen en ze, net als de mannelijke inwoners uit te hongeren. In 1419 viel Rouaan in Engelse handen. De Engelsen drongen steeds verder landinwaarts door, tot aan de poorten van Parijs.

Daar had de hertog van Bourgondië inmiddels met zijn leger de stad bezet (inderdaad de Fransen waren nogal verdeeld…). Vervolgens deed de hertog niets om Rouaan te helpen, je kon je afvragen aan welke kant de hertog stond. De kroonprins, de latere Karel VII wachtte niet af wat de hertog van plan was en liet een succesvolle aanslag plegen om hem uit de weg te ruimen.

Foto 1: Karel VI. Zou zijn krankzinnigheid zijn doorgegeven Karel VII aan zijn kleinzoon, Hendrik VI van Engeland?. Foto 2: Karel VII

Foto 1: Karel VI. Zou zijn krankzinnigheid zijn doorgegeven Karel VII
aan zijn kleinzoon, Hendrik VI van Engeland?. Foto 2: Karel VII

Verdrag van Troyes, 1420

In 1420 werd een verdrag getekend tussen Engeland en Frankrijk. Een glorieuze overwinning voor Hendrik V! De krankzinnige Karel VI erkende Hendrik V van Engeland als zijn opvolger en Hendrik trouwde met zijn dochter om deze regeling kracht bij te zetten. De jonge kroonprins Karel (VII) werd dus gepasseerd. De nieuwe hertog van Bourgondië, die onderhandelde namens de Fransen had daar natuurlijk geen problemen mee.

Alles leek zo mooi geregeld in 1420 voor de Engelsen en dat was het ook, maar twee jaar later stierf zowel Karel VI als Hendrik V. De dood van nog maar 35-jaar oude Hendrik V was een drama. Zijn opvolger, Hendrik VI was negen maanden oud. Hendrik V heeft zijn zoon zelfs nooit kunnen zien.

De toen negentienjarige Karel VII eiste meteen de Franse troon op en begon een nieuwe oorlog tegen de baby-koning Hendrik VI. Onder andere met behulp van een jong meisje, Jeanne d’Arc (1412-1431) werden de Engelsen langzaam teruggedrongen.

Hendrik VI

Hendrik VI was de enige Engelse koning in de geschiedenis die zowel tot koning van Frankrijk als tot koning van Engeland is gekroond. Zoals je zult begrijpen kon hij niet meteen na de plotselinge dood van zijn vader de regeringsverantwoordelijkheid op zich nemen. Maar of de Engelsen zouden moeten treuren dat Hendrik VI zich nog niet met het bestuur kon bezig houden…

Hendrik zou namelijk een dramatische koning blijken. Hij was besluiteloos en kende periodes van totale waanzin, waarin hij niet eens in staat was zichzelf aan te kleden. De jaren totdat hij het bestuur in eigen hand zou nemen, vanaf zijn zestiende ongeveer, waren de meest succesvolle uit zijn regeerperiode. Hendrik VI was voor R.R. Martin de inspiratie voor de ‘Mad king’, Aegon Targaryen uit Game of Thrones. Beiden zouden de laatste koning van hun dynastie blijken te zijn.

Erlend van Ark

Erlend van Ark is historicus, docent en schrijver. Hij is geboren in 1977 en opgegroeid in het Noord-Hollandse Middelie. Na de middelbare school heeft hij eerst een bachelor Bank- en Verzekeringsleer gehaald en daarna is hij in 2000 Geschiedenis gaan studeren (UvA) en heeft hij de eerstegraads docentenopleiding (VU) afgerond. Na een aantal jaren gewerkt te hebben als geschiedenisdocent en docent Bestuurskunde kwam de uitgever I-Publish op zijn pad. Inmiddels is zijn eerste boek, over de Eerste Wereldoorlog, gepubliceerd en werkt hij aan zijn tweede, over de Tweede Wereldooorlog. Daarnaast is hij als freelance docent verbonden aan diverse onderwijsinstellingen en heeft hij werk als content schrijver en blogger. Erlend heeft een relatie met Irene Buzzoni en woont in Purmerend.

More Posts

Schrijf je in voor TOEN!