De geschiedenis van 1 april in Nederland

Wie niet van gisteren is trapt vandaag niet in een 1 april grap. Mocht het wel gebeuren: je bent in elk geval niet de eerste. Het gebruik om mensen voor de gek te houden bestaat al eeuwen in Nederland.

De Watergeuzen

Lange tijd dacht men dat de grappenmakerij ontstond bij de inname van Den Briel door de Watergeuzen op 1 april 1572. De uitdrukking ‘Op die dag verloor de hertog van Alva zijn bril’ (bril is een woordspeling van Den Briel) klinkt ons bekend in de oren. Hij was in het ootje genomen! In werkelijkheid is de eerste Nederlandse verwijzing naar 1 april al te vinden in een tekst uit 1539.

Testament Rhetoricael

De allereerste Nederlandse tekst over 1 april was afkomstig van de Gentse rederijker Eduard de Dene. In zijn Testament Rhetoricael uit 1539 schreef hij het gedicht: ‘Refereyn vp verzendekens dach Twelck den eersten April te zyne plach’. Het gaat over een bediende die door zijn baas voor een belachelijke boodschap op pad wordt gestuurd. Hij trapt er niet in. Het gedicht:

1 april grap

Negentiende en twintigste eeuw

In de eeuwen daarna bleef 1 april een grappendag. In 1871 constateerde cultuurhistoricus Jan ter Gouw dat de grappenmakerij vooral voor kinderen bedoeld was. Door de opkomst van de media in de twintigste eeuw nam de aandacht voor grapjes, ook voor volwassenen, meer toe.

Huidige tijd

In de negentiende eeuw was de 1 april grap vooral een tijdelijke omkering van waarden om de sociale verhoudingen te bevestigen. Tegenwoordig is de 1 april grap vooral een leuke traditie en speelt het door de individualisering van de maatschappij een minder grote sociale rol. De belangrijkste traditionele grappen zijn: 1. Iemand naar iets laten kijken (er zit een spin op je jas, je veter zit los) 2. Iemand ergens heen sturen om een niet bestaand voorwerp op te halen (bijvoorbeeld een bal voor linksbenigen) 3. Een nep-nieuwsbericht verspreiden over iets bijzonders (Boer Tom doet mee aan Wie is de Mol).

Bronnen

Denise Parengkuan

Denise Parengkuan (1991) studeerde Geschiedenis aan de Rijksuniversiteit Groningen en Internationale Betrekkingen in Historisch Perspectief aan de Universiteit Utrecht. Ze is gespecialiseerd in Amerikaanse en internationale geschiedenis. Daarnaast heeft ze sinds kort haar eigen tekstbureau 'Talent voor Teksten'. Voor vragen/opmerkingen kunt u haar altijd bereiken op info@talentvoorteksten.com.

More Posts - Website

Historiën Twitter
Schrijf je in voor TOEN!