De Opstand 1568-1648

In De Opstand 1568-1648 geeft Arnout van Cruijningen aan de hand van enkele thema’s een podium aan de vele hoofdrolspelers in de Tachtigjarige Oorlog.

 

Arnout van Cruyningen schreef jarenlang boek na boek over het Nederlandse koningshuis. In zijn recente publicaties is hij verder teruggegaan in het verleden, hoewel de familie Oranje-Nassau onverminderd een belangrijke rol blijft spelen. Na Stadhouders in de Nederlanden en De Tachtigjarige oorlog is De Opstand 1568-1648 het derde boek van zijn hand waarin de zestiende en zeventiende eeuw centraal staan.

Biografieën

De prominente plaats die hij biografieën in zijn publicaties geeft, is overeind gebleven. Deze persoonsbeschrijvingen heeft de auteur in De Opstand niet chronologisch, maar thematisch ingedeeld. Dit heeft een verfrissend effect op het verslag van de Tachtigjarige oorlog omdat voor de hand liggende combinaties, zoals Willem van Oranje en Filips II en de predikanten Arminius en Gomarus, niet direct naast elkaar maar in verschillende hoofstukken aan bod komen. Zij worden hierdoor niet exclusief gepresenteerd als elkaars tegenpolen, maar geplaatst in hun eigen specifieke context. Zo is Filips II ondergebracht bij ‘De koning en zijn dienaren’ en Willem in het hoofdstuk ‘Nassause helden’.

Overzicht

Het nadeel van een opzet op basis van onderwerpen is dat het grote verhaal ondergesneeuwd raakt. Dit onderkent Van Cruyningen zelf en hij heeft maatregelen genomen: in het eerste hoofdstuk wordt een chronologisch relaas van de strijd in de Zuidelijke en Noordelijke Nederlanden gegeven en tot besluit is een jaartallenlijst opgenomen om ook overzicht te bieden aan de lezer. De overige acht hoofdstukken zijn aan een thema gewijd. Het resultaat van deze structuur is dat ieder hoofdstuk op los van elkaar gelezen kan worden.

Zuid-Nederlanders

De nadruk in dit boek ligt op de politieke, militaire en religieuze protagonisten in de periode 1568-1648. De auteur heeft een selectie gemaakt in wie aan bod komen, bijvoorbeeld landvoogden François van Valois en Robert Dudley, graaf van Leicester, hebben geen eigen biografie, hoewel zij wel enkele keren de revue passeren. Daarentegen heeft hij juist oog voor de belangrijke bijdrage van mensen uit de Zuidelijke Nederlanden.

“In de eerste decennia van de Verenigde Provinciën hebben Zuid-Nederlanders een cruciale rol gespeeld, niet alleen in de staat, de kerk en de wetenschap, maar ook in economisch opzicht.”

Verworvenheden

In een laatste deel komen in vogelvlucht de economische en culturele verworvenheden van deze tachtig jaar aan bod. Het handboek over deze periode blijft De Tachtigjarige Oorlog van Simon Groenveld c.s., maar in De Opstand is er veel te lezen en te zien. Het heeft mijn interesse voor deze periode zeker doen herleven. Voor het leesgemak was het wel prettig geweest als voor de onderschriften en de kaderteksten voor een minder kleine lettergrootte was gekozen. Eigentijdse afbeeldingen, waarvan vele in kleur, versterken de mogelijkheid om een beeld te vormen van deze vormende periode uit de Nederlandse geschiedenis.

Cruyningen, A. van,

De Opstand 1568-1648, De strijd in de Zuidelijke en Noordelijke Nederlanden

(Utrecht 2018)

ISBN 978-94-0191-266-2, € 27,50, 320 p.

Uitgeverij Omniboek

Leon Mijderwijk

Leon Mijderwijk (1975) studeerde voor Leraar Geschiedenis 2e graads aan de HU en deeltijd Geschiedenis aan de Universiteit van Utrecht. Zijn aandacht gaat uit naar de vroege middeleeuwen, in het bijzonder van Engeland. Hij schreef artikelen en recensies voor Westerheem, Archeologie Magazine, So British & Irish, Muntkoerier en Filatelie. Leon is redactiemedewerker van het Detectormagazine en Historiën-redacteur. Hij onderhoudt contact met diverse uitgeverijen, archeologen en historici.

More Posts

Historiën Twitter
Schrijf je in voor TOEN!