Gouden Noordzeekoninkrijken in de Vroege Middeleeuwen

In The splendour of power onderzoekt archeoloog Johan Nicolay de totstandkoming van Noordzeekoninkrijken in Nederlandse en Noord-Duitse gebieden in de 5e tot 7e eeuw.

splendour of powerDaarmee vult hij een gat in de kennis over deze tijd. Deze periode heeft weliswaar al volop aandacht gekregen van historici en archeologen maar zij vestigen daarbij meestal hun aandacht op de Frankische, Angelsaksische en Scandinavische machtsgebieden. Deze gebieden groeiden in de 8e eeuw uit tot supra-regionale koninkrijken, terwijl de Noordzeekoninkrijken uiteindelijk verdwenen. Het belang van de Friese koninkrijken in het zuidelijke Noordzeegebied is daardoor niet minder, juist omdat zij als bruggenhoofd dienden om de Frankische, Angelsaksische en Scandinavische werelden met elkaar te verbinden.

Gouden en zilveren geschenken in Noordzeekoninkrijken

Gouden en zilveren kostbaarheden die tijdens archeologisch onderzoek van graven, schatvondsten en nederzettingen zijn aangetroffen, zijn belangrijke bronnen bij de bestudering van machtsvorming in de Vroege Middeleeuwen. Zeker als de voorwerpen kunnen worden geïnterpreteerd als geschenken die worden uitgewisseld tussen koninklijke families, zo stelt Nicolay.

Geschenken geven én ontvangen droeg bij aan de status en macht van een koning. Door geschenken te geven zorgt een koning ervoor dat zijn volgelingen loyaal blijven. Door andere koningen geschenken te geven, wil hij een diplomatieke relatie opbouwen of onderhouden. De geschenken zijn luxe voorwerpen, zoals rijk versierde wapens of gouden juwelen en munten. De uitwisseling van unieke objecten was voorbehouden aan koninklijke families.

Het uitwisselen van geschenken was echter geen exclusieve gewoonte van royals. Ook regionale of lokale heren gaven hun eigen volgelingen ook geschenken; die op hun beurt ook weer geschenken gaven. Hoe lager de maatschappelijke positie, hoe eenvoudiger de voorwerpen waren die werden gegeven.

Juweel van een boek

In de eerste 3 hoofdstukken besteedt Nicolay aandacht aan eerder onderzoek naar gift exchange, de vorming van koninkrijken in de Vroege Middeleeuwen en de onderzoeksgebieden. In hoofdstuk 4 t/m 7 beschrijft en toont hij de kostbaarheden uit de verschillende onderzoeksregio’s: Noord-Nederland, het Nederlandse kust- en rivierengebied, Noord-Duitsland en Zuidoost-Engeland. In de daaropvolgende hoofdstukken (8 t/m 13 en de epiloog) interpreteert hij de vondsten. Door de regio’s met elkaar te vergelijken zijn verschillen en overeenkomsten tussen de regio’s te zien. Ook laat het zien hoe waardevol archeologische vondsten zijn om sociaal-politieke ontwikkelingen inzichtelijk te maken, zeker in een periode wanneer er geen overvloed is aan geschreven bronnen.

De vorm waarin dit onderzoek is gegoten, maakt het zelf tot een kostbaar voorwerp. In het stevig gebonden boek staan tal van foto’s van gouden en zilveren voorwerpen. Kaartjes en schema’s verduidelijken de tekst. De subtiele vormgeving zorgt ervoor dat alle aandacht naar de vondsten uitgaat. Het onderzoek is geschreven in het Engels. Nicolay strooit niet met vaktermen waardoor met een goede basiskennis van het Engels The splendour of power prima toegankelijk is.

J.A.W. Nicolay

The splendour of power, Early medieval kingship and the use of gold and silver in the southern North Sea area (5th to 7th century AD)

(Groningen 2014)
Barkhuis Publishing (www.barkhuis.nl) and University of Groningen Library
ISBN 978-94-9143-174-6, € 49,95, 418 pagina’s

Leon Mijderwijk

Leon Mijderwijk (1975) studeerde voor Leraar Geschiedenis 2e graads aan de HU en deeltijd Geschiedenis aan de Universiteit van Utrecht. Zijn aandacht gaat uit naar de vroege middeleeuwen, in het bijzonder van Engeland. Hij schreef artikelen en recensies voor Westerheem, Archeologie Magazine, So British & Irish, Muntkoerier en Filatelie. Leon is redactiemedewerker van het Detectormagazine en Historiën-redacteur. Hij onderhoudt contact met diverse uitgeverijen, archeologen en historici.

More Posts

Schrijf je in voor TOEN!