De sluier van Cicero

In De sluier van Cicero verbindt classicus Fik Meijer het verleden met het heden. Hoe verhouden Baudet en Trump zich tot de Cicero en Catilina?

Meijer vangt aan met de potsierlijke toespraak die Thierry Baudet (Forum voor Democratie) hield in de Tweede Kamer. Het was zijn eerste toespraak daar (28 maart 2017) en voor de gelegenheid startte hij in het Latijn.
Hij werd teruggefloten door de Kamervoorzitter die hem sommeerde in het Nederlands te spreken. Baudet gaf geen enkele inleiding of context voor zijn taal- en tekstkeuze waardoor de strekking volledig verloren ging.

Cicero versus Catilina

De bedoeling was om in de voetsporen van de Romeinse senator Cicero te treden. In enkele venijnige redevoeringen was die er in 63 v.Chr. in geslaagd zijn opponent Catilina te fileren en politiek vleugellam te maken. Hij deed dat door hem neer te zetten als de vijand van Rome.

Andere Catilina

Meijer geeft aan dat Cicero een beeld schetste waardoor de waarheid omtrent Catilina als door een sluier werd bedekt.

“Als je een andere invalshoek kiest en in ogenschouw neemt dat Catilina in 63 v.Chr. deel uitmaakte van een samenleving waarin de traditionele ongelijkheid in stand werd gehouden, dat hij opkwam voor groepen mensen die op een of andere manier buiten de boot vielen, dan komt er een andere Catilina naar voren. Een die onmogelijk zo slecht kan zijn geweest als Cicero wil doen geloven. Maar dat beeld heeft het afgelegd tegen het negatieve imago.”

Historische werkelijkheid

Ook na de Romeinse tijd leefden de beide mannen voort. Ze werden tevens gebruikt in de pamflettenstrijd tijdens de Opstand in de Nederlanden. Af en toe werd er gebroken met de negatieve Catilina-traditie als groeperingen zijn sociale standpunten benadrukten. Regionaal werd hij hier en daar neergezet als verzetsstrijder. Bij het gebruik van de strijd tussen de twee Romeinen voor eigen doelen werd het met de historische werkelijkheid niet altijd nauw genomen.

Founding Fathers

Met de Founding Fathers aan het einde van de achttiende eeuw belanden we in de Verenigde Staten. Deze staatsmannen verdiepten zich in de Romeinse klassieken en zij pakten dat serieus aan. Thomas Jefferson biechtte in 1813 zelfs aan een vriend op “dat hij nauwelijks nog de verslagen over de huidige politiek las, maar in plaats daarvan de Romeinse geschiedschrijvers volgde.”

Trump

Het behoeft geen uitleg dat als er in de moderne politiek aan de Romeinse machtsstrijd wordt gerefereerd hieraan niet zo’n diepgravend onderzoek ten grondslag ligt. Meijer geeft dan ook aan dat vergelijkingen tussen Trump en Romeinen die in kwaad daglicht staan, volledig scheef gaan. Een vergelijking is ook moeilijk te maken omdat “wat hij werkelijk wil moeilijk te achterhalen is omdat hij nauwelijks communiceert en vooral via twitter korte boodschappen de wereld in stuurt.” De uitspraken zeggen meer over degenen die ze maken dan over de beschuldigde.

Meijer, F.,

De sluier van Cicero, Van Catilina tot Baudet

(Amsterdam 2018)
ISBN 978 90 253 0891 9, € 9,99, 103 p.
Uitgeverij Athenaeum

Leon Mijderwijk

Leon Mijderwijk (1975) studeerde voor Leraar Geschiedenis 2e graads aan de HU en deeltijd Geschiedenis aan de Universiteit van Utrecht. Zijn aandacht gaat uit naar de vroege middeleeuwen, in het bijzonder van Engeland. Hij schreef artikelen en recensies voor Westerheem, Archeologie Magazine, So British & Irish, Muntkoerier en Filatelie. Leon is redactiemedewerker van het Detectormagazine en Historiën-redacteur. Hij onderhoudt contact met diverse uitgeverijen, archeologen en historici.

More Posts

Historiën Twitter
Schrijf je in voor TOEN!