De sociale werkvoorziening in NL

sociale werkplaatsBij sociale werkvoorziening denken veel mensen aan de schoffelaars in de plantsoenen, of verstandelijk gehandicapten die inpakwerk doen. Maar de sociale werkplaats is meer en kent een zeer lange geschiedenis.

Ontstaan en geschiedenis

Een sociale werkpplaats. Bron: Indymedia.be

Een sociale werkplaats. Bron: Indymedia.be

De sociale werkvoorziening. Hierbij wordt dikwijls gelijk gedacht aan mensen die werken in de gemeentelijke plantsoenen, of aan verstandelijk beperkte mensen die inpakwerkzaamheden verrichten binnen grote bedrijfshallen. De meeste mensen kennen wel iemand die werkt binnen deze bedrijfstak en zeker in kleinere gemeenten is de sociale werkvoorziening een van de grote werkgevers in de omgeving. Zo is wel algemeen bekend dat de sociale werkvoorziening aangepast werk biedt aan mensen met een beperking, die in het ‘gewone’ bedrijfsleven niet kunnen werken en er wel meer wordt gedaan dan alleen inpakwerkzaamheden.

Maar wat echter minder bekend is dat de sociale werkvoorziening al voor de invoering van de Wet op de Sociale Werkvoorziening in 1969 een lange voorgeschiedenis heeft en door de jaren een enorme ontwikkeling heeft doorgemaakt. Al voor 1900 begon men met de werkverschaffing voor gehandicapte mensen, die toen nog ‘gebrekkigen’ genoemd werden. Tot 1950 waren deze werkplaatsen vooral particuliere initiatieven van onder andere ouders van gehandicapten en kerkelijke instellingen. In doorgaans kleine, eenvoudige werkplaatsen werden eenvoudige werkzaamheden verricht, waarbij allerlei producten werden gemaakt die in de omgeving werden verkocht.

Voor gehandicapte mensen was het vroeger helemaal niet zo vanzelfsprekend om buitenshuis te werken en een eigen salaris te verdienen. Doorgaans werden deze mensen onderhouden door hun familie en hielpen zij thuis mee in bijvoorbeeld de huishouding of de boerderij, waardoor zij financieel volkomen afhankelijk waren van hun familie.

De invoering van de sociale werkvoorziening voor gehandicapten betekende voor deze mensen een enorme stap voorwaarts en gaf hun kansen op een zo normaal en zelfstandig mogelijk leven. Ook de benadering en benaming van gehandicapten veranderde door de jaren heen. Termen als ‘imbeciele en idiote kinderen’ en ‘onvolwaardigen’ worden tegenwoordig allang niet meer gebruikt in de hulpverlening en de samenleving. Bovendien was na de Tweede Wereldoorlog ook voor de vele oorlogsinvaliden aangepast werk nodig en werd voor hun eenvoudig fabrieksmatig werk gecreëerd.

Wat ook sterk veranderd is in de afgelopen jaren, zijn de lonen die men verdiende. In 1954 verdiende men circa f 32,– per week, omgerekend nog geen 15 euro per week. Inmiddels is dit veranderd en zijn de lonen binnen de sociale werkvoorziening allang aangepast aan de hedendaagse normen.

In 1948 werd in de Verklaring van de Rechten van de mensen de volgende regel opgenomen: ‘Eenieder heeft recht op arbeid, op vrije keuze van beroep, op rechtvaardige en gunstige arbeidsvoorwaarden en op bescherming tegen werkloosheid.’ Door de Verenigde Naties werd op 10 december 1948 vastgesteld dat elk mens recht heeft op vrijwillig te aanvaarden arbeid en dat de overheid als taak heeft, arbeidsmogelijkheden te scheppen, ook voor moeilijk plaatsbare personen.

Na het advies van de minister van Sociale Zaken in 1949 aan de gemeenten om G.S.W. (Gemeentelijke Sociale Werkvoorziening) bedrijven te stichten, werd In 1950 gestart met de oprichting van Centrale werkplaatsen. Op 1 januari 1950 werd de Gemeentelijke Sociale Werkvoorziening (G.S.W.) ingevoerd voor de in eerste instantie langdurig werklozen en lichamelijk gehandicapten en vanaf 1955 ook voor mensen met een verstandelijke beperking.

Op 1 januari 1969 werd de Wet op de Sociale Werkvoorziening ingevoerd, en daarin luidt de belangrijkste regel: ‘Het gemeentebestuur bevordert dat ten behoeve van personen die tot arbeid in staat zijn, doch voor wie, in belangrijke mate ten gevolge van bij hen gelegen factoren, gelegenheid om onder normale omstandigheden arbeid te verrichten niet of voorshands niet aanwezig is, gelegenheid bestaat tot het verrichten van arbeid onder aangepast omstandigheden, welke zoveel mogelijk is gericht op het behoud, het herstel of bevordering van hun arbeidsgeschiktheid.’ Die bij hen gelegen factoren betekenden dus: Een lichamelijke, verstandelijke en/of psychische handicap.

De Sociale Werkvoorziening was en is er altijd op gericht om de arbeidsgeschiktheid te behouden, herstellen en te bevorderen en mensen met een handicap weer aan het werk te krijgen in een normaal bedrijf. Dat betekende dus concreet dat men in staat moest zijn om regelmatige arbeid te verrichten en men dus niet alleen maar ‘bezig gehouden’ moest worden. Er werden werkprestaties verwacht en medewerk(st)ers konden opleidingen volgen. Ook werd de sociale werkvoorziening steeds meer gemoderniseerd en werden er steeds meer volwaardige producten gemaakt en diensten geleverd.

In 1998 werd de nieuwe Wet Sociale Werkvoorziening ingevoerd en werden de toelatingscriteria aangescherpt met de zogenaamde 4 x 10 regel. Dat betekent dus concreet: Iemand moet minimaal 10% productie leveren van wat iemand in het vrije bedrijf presteert, iemand mag niet meer dan 10% begeleiding vragen van de werktijd van de afdelingschef, iemand moet 10% van de werktijd aaneengesloten kunnen werken en iemand moet in 10 weken twee functies kunnen aanleren.

De hoofdlijnen van de nieuwe Wet Sociale Werkvoorziening zijn als volgt: een nauwkeuriger omschrijving van de doelgroep en aanscherping van de indicatiecriteria, ruimere plaatsingsmogelijkheden, normalisering van de arbeidsverhoudingen en onafhankelijke en objectieve indicering. Verder werd in 1998 het begeleid werken op een passende werkplek bij een ‘gewoon’ bedrijf met begeleiding door een jobcoach ingevoerd. De sociale werkvoorziening wordt gefinancierd door het Rijk, de gemeenten, en niet te vergeten de opbrengsten van de sw-bedrijven zelf.

Werkzaamheden en mogelijkheden

Door de jaren heen maakten de sociale werkplaatsen ook een enorme ontwikkeling door en veranderden zij van eenvoudige kleinschalige werkplaatsen tot uiterst moderne bedrijven met een zeer gevarieerd diensten en werkaanbod. De huidige sociale werkvoorzieningschappen hoeven in geen enkel opzicht meer onder te doen voor de reguliere bedrijven.

De werkzaamheden die verricht worden in de sociale werkvoorziening zijn zeer divers te noemen. Voorbeelden hiervan zijn: productie, facilitaire diensten, reparatie van huishoudelijke apparaten, drukwerk, groenaanleg en onderhoud, montage, catering, administratie, koeriersdiensten.

Behalve het werken binnen de sociale werkvoorziening zelf, kan men ook begeleid werken in een ‘gewoon’ bedrijf en dus gedetacheerd worden. Zo kan er begeleid gewerkt worden bij onder andere supermarkten, fabrieken, op kantoor, restaurants, etc. De mogelijkheden binnen de sociale werkvoorziening zijn zeer divers te noemen en door de jaren heen is het suffe imago van ‘zakjes plakken en wasknijpers in elkaar zetten’ allang achterhaald. De bedrijven binnen de sociale werkvoorziening zijn door de jaren heen uitgegroeid tot grote uiterst moderne en goed geoutilleerde bedrijven, die in geen enkel opzicht hoeven onder te doen voor de ‘gewone’ bedrijven. Momenteel telt Nederland ruim 90 Sociale Werkvoorzieningschappen waarin totaal tussen de 90.000 en 100.000 personen werkzaam zijn, waaronder circa 25.000 personen met een verstandelijke beperking.

De sociale werkvoorziening is dus bedoeld voor mensen die door lichamelijke, psychische en/of verstandelijke beperkingen geen ‘gewone’ baan kunnen vinden in het ‘gewone’ bedrijfsleven. De laatste jaren is de focus steeds meer komen te liggen op het begeleid werken buiten de sociale werkvoorziening en sinds 2005 wordt de indicatie voor de sociale werkvoorziening afgegeven door het CWI (Centrum Werk en Inkomen). Voorheen waren het de sw-bedrijven zelf en sinds 1998 de gemeenten, die de indicatie voor de sociale werkvoorziening afgaven. Gemeenten werden hierbij geadviseerd door een onafhankelijke indicatiecommissie, bestaande uit een arts, psycholoog, arbeids en arbeidsmarktdeskundige.

Veranderingen en ontwikkelingen

Door de jaren heen is er heel veel veranderd binnen de sociale werkvoorziening, maar de doelstelling is in feite onveranderd gebleven. Dit najaar starten er pilots om de kansen van mensen met een arbeidsbeperking op ‘gewoon’ werk te verbeteren. Dit is door staatssecretaris Jetta Klijnsma van Sociale Zaken en Werkgelegenheid gemeld in een brief aan de Tweede Kamer. Deze pilots moeten meer duidelijkheid geven of en hoe die kansen voor mensen met een arbeidsbeperking in de praktijk gerealiseerd kunnen worden. Werkgevers worden bij deze pilots gestimuleerd om personen met een beperking in dienst te nemen, en verder wordt ingezet op verdere ontwikkeling van mensen in de sociale werkvoorziening. De focus van de sw-bedrijven moet veel meer liggen op de ontwikkeling van de arbeidsvaardigheden van mensen en doorstroom naar een gewone baan. De huidige sociale werkvoorziening heeft momenteel te kampen met structurele doorstroom problemen waarbij te weinig mensen ‘doorstromen’ naar een reguliere baan terwijl de wachtlijsten voor de sociale werkvoorziening langer worden. Dit met alle gevolgen van dien voor de mensen die veel te lang gedwongen werkloos thuiszitten, en hierdoor onder andere geïsoleerd en in maatschappelijk opzicht tussen ‘wal en schip’ dreigen te raken.

Verder start er ook een pilot om de dienstverlening op de werkpleinen aan en voor mensen met een beperking verder te verbeteren. Op de werkpleinen moeten deze werkzoekenden op grond van een goede diagnose hulp krijgen bij het vinden van passend werk. Verder wordt een nieuwe aanpak bij gemeenten getest om mensen met een beperking met een WWB- uitkering aan werk te helpen waarbij het verdiende loon zo nodig wordt aangevuld met een uitkering.

De voortgang van de pilots zal door Staatssecretaris Klijnsma nauwlettend gevolgd worden en ze verwacht dat de resultaten van de pilots in 2012 bekend zullen zijn.

Meer informatie over de sociale werkvoorziening en de pilots is te lezen op www.swz.nl

Bronnen:

www.szw.nl

www.cedris.nl

www.wiacafe.nl

www.aanhetwerkmetdewsw.nl

www.wikipedia.org

1 Reactie op De sociale werkvoorziening in NL

Geef een reactie

Historiën Facebook
  • De Nijenbeek verdient publiek! http://wp.me/p2rPvB-8S0


    De Nijenbeek verdient publiek! - Historiën
    www.historien.nl
    In 2015 zal ruïne De Nijenbeek na consolidatie toegankelijk worden voor het publiek. Door een uitgekiend openstellingsontwerp loopt de natuur geen schade op en kunnen bezoekers, net als voor de oorlog, veilig genieten van het prachtige uitzicht vanaf de donjon. [ 1676 more words. ]
Jeroen Vink
Historiën Poll

Nederland heeft er goed aan gedaan om neutraal te blijven in de Eerste Wereldoorlog!

View Results

Loading ... Loading ...