Stasi: de Oost-Duitse geheime dienst

Met de val van de Berlijnse Muur en het Oostblok zijn ook de dagen van het Duitse Ministerium für Staatssicherheit geteld. In januari 1990 bestormen betogers het hoofdgebouw van het Ministerium für Staatssicherheit (de Stasi) en nemen het in.

stasi

Logo van de Stasi. bron: wikimedia commons

In januari 1990 bestormen betogers het hoofdgebouw van het Ministerium für Staatssicherheit (de Stasi) en nemen het in. De inname van het hoofdgebouw betekende de val van de geheime politiedienst in de DDR, die mensen met ‘politiek incorrect gedrag’ bespioneerde en oppakte.

Inlichtingen- en veiligheidsdienst

Na de Tweede Wereldoorlog werd in Oost-Duitsland het Ministerie voor Staatsveiligheid opgericht. Het was niet alleen een veiligheidsdienst, maar ook een inlichtingendienst en verantwoordelijk voor alle paspoortcontroles aan de grenzen. Gedurende 40 jaar infiltreerde de Stasi in het leven van iedere burger in de DDR. Daarbij had ze niet alleen een hoop officiële medewerkers, maar ook veel onofficiële informanten. Deze gaven informatie over bijvoorbeeld familieleden, buurtgenoten of collega’s aan de inlichtingendienst. De Stasi was naar het model van de Russische NKVD gemaakt, en een efficiënte bondgenoot van dit orgaan. Na de hereniging van Duitsland werd duidelijk dat de Stasi meerdere extreem linkse terreurbewegingen gesteund heeft.

Burgers die als een gevaar voor de staat werden gezien werden opgepakt en na een kort en vaak oneerlijk proces naar de gevangenis van Berlin-Hohenschönhausen gebracht. Deze Stasi-gevangenis werd strikt geheim gehouden voor de bevolking; de wijk eromheen was op de kaart slechts een witte vlek en de gevangenen wisten dan ook niet waar ze zaten. Gevangenen zaten dagen achtereen in eenzame opsluiting en mochten eens in de twee weken naar buiten om te luchten.

Veel informanten

De Stasi kende een ongekend hoog niveau van penetratie in de Duitse bevolking. Geschat wordt dat 1 op de 50 burgers informant was voor de instelling. Als slachtoffers hun dossiers inzien komen ze er dan ook vaak achter dat mensen die dichtbij hen stonden informatie over hen doorspeelden naar de regering. Ook in het literaire leven was de Stasi binnengedrongen. Sascha Anderson, een trendsettende dichter, werd in 1990 ontmaskerd als een Stasi-spion, en al snel bleek dat er meerdere kunstenaars waren die met de Stasi hadden samengewerkt.

Opheffing Stasi

Met de val van de Muur in 1989 stortte de Stasi ook in. In 1990 werd het instituut tenslotte opgeheven. Veel van de informatie die het had vergaard, was toen al vernietigd, om de eigen werknemers en informanten te beschermen. De overgebleven documenten zijn sinds 1990 onder het beheer van de Gauck-Behörde, en mensen van wie een dossier bestaat kunnen dit inzien bij de Bundesbeauftragte für die Stasi-Unterlagen.

Het centrale gebouw in Oost-Berlijn werd op 15 januari 1990 door demonstranten ingenomen, en al snel werd besloten dat in dit gebouw een museum zou komen dat zou herinneren aan de onderdrukking van de Stasi. Tot op de dag van vandaag is hier dan ook het Stasi Museum te vinden.


Bronnen: Wikipedia, /Geschiedenis, Stasimuseum

 

Geef een reactie

Schrijf je in voor TOEN!