De trukendoos van Dries van Agt

Dries van Agt, bron: wikimedia.orgIn juli 2009 publiceert Historiën een interview met oud-premier Dries van Agt, waarin Van Agt uitlegt waarom en hoe hij zich inzet voor het lot van de Palestijnen. Maurits van Zuiden is het niet met Van Agt eens. Historiën vraagt uw mening!

Introductie door de Historiën-redactie            

Dries van Agt, bron: wikimedia.org

Dries van Agt, bron: wikimedia.org

In juli 2009 publiceert Historiën een interview met oud-premier Dries van Agt, waarin Van Agt uitlegt waarom en hoe hij zich inzet voor het lot van de Palestijnen. Het interview haalt de nationale media en doet veel stof opwaaien. Van Agt heeft veel medestanders, maar ook minstens even zoveel tegenstanders die de oud-politicus verwijten dat hij feiten verdraait en geschiedenis vervalst.

Op Historiën willen we zo’n tegengeluid ruimte geven. Dit artikel, geschreven door de in Israël wonende Maurits van Zuiden, is zo’n tegengeluid. Van Zuiden geeft in zijn artikel zijn mening over de technieken die Dries van Agt volgens hem gebruikt, om de publieke opinie op oneigelijke wijze te beïnvloeden en zo de geschiedenis te verdraaien.

Dries van Agt: steun en toeverlaat van het lijdende Palestijnse volk, of de wolf in schaapskleren, die stelselmatig de staat Israël en de Joden demoniseert? Oordeelt u zelf.

De redactie van Historiën nodigt u van harte uit om op deze stelling en dit artikel te reageren. U kunt daarvoor het reactieformulier onderaan dit artikel invullen. De reacties worden niet direct geplaatst, maar door de redactie getoetst op inhoud en vervolgens geplaatst. De redactie behoudt zich het recht voor om bepaalde reacties niet te plaatsen.

De redactie

 

De Trukendoos van Dries van Agt: een handleiding.

Over het algemeen hoeven Nederlanders praatjes van Van Agt niet zo, al is dat vaak instinctief en onberedeneerd. Laten we eens zien of we wat belangrijke argumenten kunnen vinden die deze gevoelens bevestigen of verwerpen.

We zullen ons hier beperken tot het verduidelijken van sommige van de discussietechnieken en verbale truukjes die Dries van Agt, een woordkunstenaar annex doorgewinterde diplomaat, zoal aan de dag legt. Hoe hij de belangen van Joden onder de tafel goochelt en ook waarom hij het Midden-Oosten-conflict reduceert tot een “de goeden tegen de kwaden”-verhaal. 

Stroman-techniek

Een bekende debatteer-truc die hij veel gebruikt is het opzetten van een stroman. Men poneert dan iets, bestrijdt dat vervolgens, en de overwinning moet dan laten zien dat men gelijk heeft. Het foefje om dit onverdiende gelijk te krijgen is dat men een fout of zwak idee bestrijdt dat zogenaamd van een opponent, maar in feite van eigen maaksel is. Zo zegt Van Agt voortdurend dat Israël altijd als heilige werd en wordt gezien en dat hij de zaak komt rechtzetten. In werkelijkheid wordt Israël voortdurend belaagd, zowel met wapens (Fatah, Hamas, Hezbollah, Iran) als met rechtszaken[1] als in de pers, en ook historisch gezien is de antipathie tegen de Joodse staat wereldwijd, welbekend en welgedocumenteerd.[2]

Van Agt is als traditionele rooms-katholiek opgevoed met onvrede over Joden. Het zou interessant zijn om eens uit te zoeken hoe venijnig die haat van regio tot regio verschilde. (Ik ken verhalen dat het in Groningen uiterst venijnig was, terwijl het in Limburg veel gemoedelijker werd opgevat.) Maar, hoe dat ook zij, voor het Tweede Vaticaans Concilie was de katholieke leer gewoon anti-Joods en dat al eeuwen lang. De katholieke kerk heeft zich geheel gerevancheerd. De miljard Rooms-katholieken die de wereld telt zijn nu niet neutraal over Joden, maar geïnteresseerd en waarderend tegenover hun Joodse naasten. Als men het verleden echter ontkent kan men er geen afstand van nemen. Daar komt bij dat Van Agt, die zich “christen” noemt, in werkelijkheid een “oud-katholiek” is. Dit is een minuscuul kerkgenootschap, dat zich van de Rooms-katholieke kerk heeft afgescheiden, juist uit kritiek op de veranderingen in de Rooms-katholieke kerk sinds de jaren zestig. Daarmee hangt Van Agt een echte anti-Joodse religie aan, en een van de meest extreme, die nog steeds de bloedschuld van de Joden belijdt.

Natuurlijk zijn er ook mensen die klakkeloos alles goedpraten van Israël, maar in werkelijkheid ligt Israël vaak onder vuur. Zo is Israël de enige lidstaat van de Verenigde Naties die nog nooit in aanmerking is gekomen voor een van de roulerende zetels in de Veiligheidsraad; wordt het Joodse land er steeds weer aangeklaagd, en dat volstrekt buiten elke proportie. Dat moet genoeg zeggen over de echte wereldwijde positie van de Joodse staat. Ook in Nederland is Israël vaak aangeklaagd, maar Van Agt ontkent dat.[3] Daarmee zet Van Agt geen onterechte verheerlijking van Israël recht – hij versterkt juist de wijdverbreide, generaties-lange antipathie tegen alles wat met Joden te maken heeft, die van die rare historische wortels heeft.

Weglating

Een belangrijk discussiemiddel dat de oud-premier hanteert is selectiviteit: het weglaten van bepaalde informatie. Van Agt geeft de indruk een compleet beeld te schetsen maar in werkelijkheid kiest hij vaak een arbitrair moment als uitgangssituatie waardoor steeds weer de Israëli’s compleet onredelijk lijken en de Palestijnen volstrekt onschuldige slachtoffers[4] Als hij uitlegt dat door Israël iets onredelijks werd of wordt gedaan, kunnen we ons afvragen wat er vooraf ging aan zo’n actie. Een van de talloze voorbeelden: Als hij zegt dat de veiligheidsbarrière (”de muur”) onredelijk is en Palestijnen het leven zuur maakt, laat hij weg dat honderden Israëli’s in koelen bloede zijn vermoord in zelfmoordacties zonder protest van de Palestijnse bevolking. Sinds het belangrijkste deel van de afgrendeling voltooid is zijn er al jaren geen moordaanslagen meer geweest – alleen infiltratiepogingen bij de controleposten. Hij laat ook weg dat Israeli’s geen bar, winkelcentrum, postkantoor of supermarkt in kunnen zonder hun tas te openen en gescand te worden. Hij claimt dus dat de Palestijnse bevolking alleen en onnodig lijdt onder veiligheidsmaatregelen.

Het is lastig om te geloven dat zijn hele verontwaardigde veldtocht gebaseerd is op list, leugen en bedrog. Niet veel makkelijker is het om ons voor te stellen dat de ex-bewindsman al die argumenten die ontbreken in zijn verhaal niet kent of niet op hun waarde kan schatten. Van Agt is immers zo’n ervaren diplomaat en – mogen we hopen – door het leven wijs geworden man, zoals theoloog Marcel Poorthuis lijkt te veronderstellen.[3] Hij kan dan toch zomaar niet een bedrieger zijn? Sommigen wijzen er op dat politici en juristen vaak genoodzaakt zijn om het niet zo nauw te nemen met de waarheid.

Wat we zien is dat zijn verhalen in een verbijsterende mate niet stroken met de werkelijkheid zoals hij die toch zou moeten kennen, maar dat hij aan de andere kant toch charmant – niet iedereen vindt hem sympathiek, maar wel herkenbaar menselijk – en beschaafd overkomt, wat zich toch weer slecht rijmt met het idee dat de meesten van ons zullen hebben van een leugenaar en volksmenner.

Maar uiteindelijk is het niet belangrijk wat de oorzaak ook moge wezen van het verschil tussen de feiten en Van Agts presentaties. Het allerbelangrijkste is om te laten zien hoe hij afwijkt van de hem bekende realiteit en om zijn eenzijdige propaganda aan te vullen en te corrigeren.

 Partijdigheid?

 

De veiligheidsmuur in Israel is grotendeels een hek en slechts op enkele plaatsen een echte muur. Bron: Israelnewsagency.com

De veiligheidsmuur in Israel is grotendeels een hek en slechts op enkele plaatsen een echte muur. Bron: Israelnewsagency.com

Je hoeft geen Einstein te zijn om te zien dat veel media negatief staan tegenover Israël. Zelfs het respectabele NOS-journaal stond onlangs nog in zijn hemd.[5] Kennis van zaken laat zien dat zelfs de terminologie die alom over Israëli’s gebruikt wordt partijdig is: nederzettingen in plaats van Joodse dorpen, kolonisten in plaats van Joodse inwoners, bezette gebieden in plaats van omstreden gebieden, een schending van het internationale recht in plaats van een door de internationale gemeenschap omstreden vrijpostigheid, de klaagmuur in bezet Oost-Jeruzalem in plaats van in omstreden Centraal-Jeruzalem, de muur in plaats van het hek (zo’n 95% van de lengte is slechts een afrastering), en anderzijds eufemismes als: verzetsstrijders voor Hamas- of Hezbollah-terroristen.

Een andere vorm van vermeende partijdigheid is dat Van Agts uitspraken voortdurend omringd worden door afwisselend betichtingen en ontkenningen dat hij antisemiet zou zijn. Hoe kunnen we echter weten wat er zich in zijn hart afspeelt? Is dit niet een eindeloos welles-nietes-verhaal? Niet noodzakelijkerwijs. Aan deze eindeloze discussie ligt namelijk een bepaalde veronderstelling ten grondslag die we zouden kunnen verwerpen. En met het aan de kant zetten van die aanname is het probleem in één keer opgelost.

Het Westelijk denken wordt in grote mate bepaald door het christelijke gedachtegoed. Klassiek christendom heeft een fundamentele filosofie van een strijd van goed versus kwaad, anders dan in het jodendom of de islam. In dit ethisch dualisme vechten God en de duivel om de wereldheerschappij en de harten van de mensen. Wie zijn hartje aan God verpandt zit goed, wie het andere pad verkoos moet bestreden worden tot hij zich bekeert of overwonnen is. Ouder dan het christendom, heeft dit aftreksel van Dualisme, of tweegodendom, min of meer zijn weg gevonden in het christelijke denken, wat leidt tot velerlei wij/zij tweedelingen.

Zo’n gepolariseerde visie op mensen voedde ongetwijfeld de racistische cowboyfilms, de gewelddadige Amerikaanse politieseries op de tv en ook Van Agts keuze voor de één en tegen de ander gaat daar mooi mee samen.

Polemisten begrijpen slecht dat alle mensen min of meer hetzelfde en gelijkwaardig zijn, dat elk noden en verplichtingen heeft en dat ieder soms twijfelt tussen iets slechts en iets heiligs. Van Agt verguist stelselmatig de Israëli’s en hemelt constant de Palestijnen op. Zijn enige nuance is dat sommige (ultra-linkse) Israëli’s uitzonderingen zouden zijn. Wij hoeven echter niet mee te doen aan dit soort tweedelingen. En in één moeite door ook niet Van Agt tot antisemiet te bestempelen.

In feite zijn er twee problemen rond het etiket ‘antisemiet’. Allereerst, het idee dat antisemieten wezenlijk zouden verschillen van andere mensen, zoals zojuist uiteengezet. Dit is gewoon onzin. En dan een tweede probleem, dat antisemitisme als zo iets zwaars wordt gezien dat eigenlijk alleen Hitler en Eichmann onder de definitie kunnen vallen – bij wijze van spreken. Daarom is het goed om te spreken van anti-Joods, in plaats van antisemiet. Een hekel hebben aan Joden, een rekening met hen willen vereffenen, ze op voorhand beschuldigen, hogere eisen aan hen stellen dan aan jezelf onder gelijke omstandigheden, zijn allemaal goede kenmerken van een anti-Joodse instelling, terwijl ze terecht niet de zwaarte hebben van de beschuldiging alle Joden uit te willen roeien. Dus elke keer als Van Agt Joden en Joodse Israeli’s unfair bejegent ten opzichte van anderen gedraagt hij zich anti-Joods. Telkens als hij Palestijnen neerbuigend benadert (door alles goed te vinden wat ze doen en geen enkele eis aan hen te stellen alsof ze niet gelijkwaardig aan jezelf zouden zijn) gedraagt hij zich als racist.[6] Het is volstrekt oninteressant wat wij ‘zijn’ – het is o zo belangrijk wat ons gedrag voorstelt. Van Agt is dus geen antisemiet – hij praat als een antisemiet. Beter: als iemand die anti-Joods is. Het gaat niet om wat hij is – het is alleen van belang wat hij zegt.

Routekaart

Na de Tweede Wereldoorlog verlieten de Engelsen, net als veel andere naties, hun koloniën. Daarbij pasten ze vaak verdeel-en-heers-strategieën toe. Steeds werd twee bevolkingsgroepen deels de macht beloofd of gegeven. Terwijl die dan elkaar bevochten (zelfs tot op heden), konden de imperialistische regimes doorgaan met het plunderen van de natuurlijke grondstoffen van hun voormalige overzeese gebieden. Dat hebben de Engelsen in de Sudan gedaan, in India, en ook in Palestina (nu Israël en Jordanië). Als verdeeldheid een hoofdoorzaak van deze ellende is, is het voor een oplossing nodig om te stoppen met zwart-wit denken, en beide bevolkingsgroepen het licht in de ogen te gunnen.

Waar twee vechten hebben twee noden (veel werkzamer dan: schuld). Elke partij moet natuurlijk voor zichzelf opkomen. Maar zodra een buitenstaander de één bevoordeelt ten opzichte van de ander, of zelfs de noden van één van beide partijen geheel ontkent, dan lijkt het er verdacht veel op dat die persoon een hekel heeft aan de mensen wiens noden hij negeert. Israel krijgt veel militaire hulp van de Verenigde Staten; via de Verenigde Naties (de EU en ook de VS dat heel veel aan UNRWA betaalt) krijgen de Palestijnen heel veel financiële hulp. De Palestijnen zijn waarschijnlijk het meest gesubsidieerde volk ter wereld. Dat is beide niet evenwichtig. Als dat al niet een uiting is van bestaande manipulatie van de bevolkingen in het heilige land door vreemde mogendheden, kan het daar zeer gemakkelijk toe leiden.

Ook Van Agt heeft duidelijk een hekel aan Joodse Israëli’s, zeer weinig begrip voor hun noden en wensen, en alle aandacht voor wat Palestijnen behoeven en willen. Palestijnse moordaanslagen worden steevast afgedaan als baldadigheid,  terwijl Israëlische zelfverdedigingsmaatregelen telkens weer veroordeeld wordt als enkel een aanslag op de mensenrechten van de Palestijnen. Door zo (oneigenlijk) partij te hebben gekozen is hij een deel van het probleem geworden. Zijn hele inbreng, samen met die van zijn nationale en internationale medestanders, verergert de situatie van beide partijen.

Maar wij, het publiek, kunnen kiezen om te horen bij de mensen die een oplossing van het conflict zullen bewerkstelligen. Dat is effectief omdat de publieke opinie kennelijk bijzonder belangrijk is. Een goede stap is dan om alleen nog maar vóór beide groepen te zijn – Joden en Palestijnen. Informatie van onruststokers die daar niet voor zijn, kunnen we gaan negeren, wat al tot veel grotere duidelijkheid zal leiden.

Gelukkigerwijs of ongelukkigerwijs zijn Israëli’s en Palestijnen tot elkaar veroordeeld. Laten we ons inzetten voor beide partijen, en nooit meer meedoen aan het verguizen van hele bevolkingsgroepen – hooguit sommige individuen en leiders. En laten we ons steeds afvragen wat de andere kant van het verhaal is.

Een voorbeeld. Onlangs meldde de Volkskrant: ‘Arabische tv doorbreekt taboe met voetbalclub Israël’.[7] Dan lijkt het of aan Arabische kant men welwillender gaat staan tegenover Israël terwijl Israël daar niets tegenover stelt. Maar klopt dat wel? Dan  kunnen we ons afvragen hoe dat er vanuit de parlementaire democratie die Israël is uitziet. In dit geval hadden we dan kunnen ontdekken dat twee van de vaste middenveldspelers van deze club, Maccabi Haifa, Muhammed Gadier en Biram Ki’al, Arabieren zijn (wist mijn voetbal-minnende zoon). Dus van  Israëlische kant was al wat gedaan tegen racisme – nu werd aan Arabische kant ook iets gedaan tegen Jodenhaat. Jammer dat de media dat niet beide en samen naar voren brachten.

Wanneer de media vijandbeelden en stereotypen van beide partijen gaan doorbreken, het publiek niet meer klakkeloos zal geloven in het afkammen van grote bevolkingsgroepen en niet meer gelooft in wij/zij-tweespalt zaaien, dan komen oplossingen dichterbij. 

Lees ook het interview met Dries van Agt, door Paul Prillevitz


[1] http://www.jpost.com/servlet/Satellite?cid=1255547720698&pagename=JPost%2FJPArticle%2FShowFull

[2] Hoewel de Verenigde Staten naar buiten toe zich verkoopt als de grote bondgenoot van Israël, kiest zij in de praktijk steeds voor het binnenskamers afdwingen van die politieke keuzes die goed voor haar zijn (het laten uittesten van haar wapensystemen), ook als dat slecht voor Israël is.

De Engelsen beloofden met de Balfourverklaring de Zionisten een thuisland maar faalden vervolgens met de Joden te beschermen tegen Arabische aanslagen, en tijdens en na de Tweede Wereldoorlog Joden toe te laten.

[3] http://www.trouw.nl/religie-filosofie/nieuws/article2860343.ece/_rsquo_Ook_katholieken__steunen_Israel_rsquo__.html

[4] Begonnen Joden pas na de Jodenvervolging naar Palestina te komen, begon Arabisch geweld tegen Joden pas na het begin van het Zionisme, voordat Israël een onoverwinnelijk leger kreeg, werd haar bestaan toen ook niet bedreigt, voordat het beveiligingshek er kwam, wat was de veiligheidssituatie toen, enz.

[5] http://www.zionism-israel.com/blog/archives/00000350.html

[6] Racisme is meestal niet geloven in de minderwaardigheid van “gekleurde” volkeren. Dat is iets academisch. Maar in het dagelijks leven is racisme gekleurden anders behandelen, inclusief gespannen worden en je schuldig voelen in de nabijheid van gekleurden. Dat maakt iemand niet een racist – maar het is wel een gevolg en een uiting van racisme die bestreden moet worden. Ook het net doen of er geen verschillen zijn en het ontkennen van racisme zijn uitingen van racisme. “Wie is een racist” is een zinloze vraag. Inplaats daarvan is het belangrijk om ons af te vragen “wat is racisme, en hoe kan ik daar niet aan mee doen en tegenin gaan?” Te denken valt aan veel niet-Witte vrienden maken en zogenaamde grapjes over mensen van een andere afkomst onderbreken.

[7] Lees het artikel in de Volkskrant, op: http://www.volkskrant.nl/buitenland/article1290548.ece/Arabische_tv_doorbreekt_taboe_met_voetbalclub_Israel

4 Reacties op De trukendoos van Dries van Agt

  • Maurits van Zuiden schreef:

    Deze zorgvuldige poging om Van Agts motieven af te leiden uit wat hij zegt is nu al een beetje gedateerd, sinds in de NRC het volgende verhaal van hem stond: Blokkeer rechtsgang over Gaza-oorlog niet http://www.nrc.nl/opinie/article2403945.ece/Blokkeer_rechtsgang_over_Gaza-oorlog_niet

    Van Agt, waarschijnlijk vol van zijn succes met zijn boek, laat alle voorzichtigheid varen en zegt dingen waar iedereen van weet dat het niet waar is. Twee voorbeelden:

    1. “in wezen gaat het over de ruim 1.400 mensen die in december en januari zijn gedood, voor 99 procent Palestijnen, vooral vrouwen en kinderen”

    Het Palestinian Center for Human Rights, publiceerde daags na de vijandelijkheden de onherroepen cijfers dat er 1.284 mensen in Gaza de dood vonden. Daarvan waren volgens hen 894 burgerslachtoffers, 280 onder de 17 jaar en 111 vrouwen. Even rekenen: 70 % mannen. (Dat deze cijfers fictief zijn blijkt uit de verhouding van “burgerslachtoffers” vijf maal zo veel vrouwen als mannen.)

    2. “er ligt een gedegen onderzoek op tafel, waarvan de accuraatheid buiten kijf staat, uitgevoerd op basis van een evenwichtig mandaat, in opdracht van de VN, onder leiding van één van ’s werelds meest gezaghebbende juristen, wiens integriteit boven iedere twijfel is verheven, mede omdat hij van joodse afkomst is en een sterke band met Israël heeft.”

    Er zijn letterlijk tientallen besprekingen van het Goldstone rapport verschenen in de Engelstalige pers die de vloer aanvegen met het hele rapport. Het kan niet dat Van Agt daarmee niet bekend is.

    Inmiddels heeft hij een Bende van Twintig in het leven geroepen die allen in zijn straatje lopen. Als andere mensen het ook zeggen wordt het meer waar. Maar niet heus, natuurlijk.

  • Maurits van Zuiden schreef:

    Correctie: vijf maal zo veel mannen als vrouwen, natuurlijk.

  • angel m schreef:

    Ach de man kan er ook niets aan doen hij is zo opgevoed en is daar nooit overheengekomen.
    als hij niet in de politiek was gegaan was hij wl in het klooster beland

  • Heleen Witte schreef:

    Maurits van Zuilen schijnt nog nooit van het Internationaal Recht gehoord te hebben. Gebieden als “omstreden” betitelen als je ze bezet, maakt nog niet dat ze omstreden zijn. Ze blijven gewoon bezet. Heel raar om vervolgens de terminologie van het internationaal recht als “partijdig” te betitelen.
    De media zijn altijd erg pro-Israël geweest en het Palestijnse verzet als altijd als terrorisme afgedaan (helemaal na 9/11). Dat er eindelijk aandacht komt voor het lot van de Palestijnen en het grote onrecht dat hen is en wordt aangedaan, is hoog tijd. Maar ook hier weer geklaag van dhr. van Zuilen.
    Dat de muur slechts een “afscheidinghek”is, geeft ook weinig blijk van kennis van zaken (ik begreep toch dat Maurits van Zuilen in Jerusalem woont?). Dat hek is nog erger dan die muur, zoals je op het door dhr. van Zuilen toegevoegde plaatje kunt zien. Eromheen is een groot “no-go area”. Wat hij voor het gemak ook even vergeet te vertellen is dat het hek/de muur niet op Israëlisch grondgebied staat, maar op Palestijns, en dat er weer grote hoeveelheden land (en waterbronnen) door geconfisqueerd worden en de infrastructuur in Palestijns gebied er nog meer door vernietigd wordt.
    Over alle financiële hulp die de Palestijnen krijgen: het is al treurig genoeg dat de Palestijnen door deze decennia lange bezetting op die hulp aangewezen zijn. Deze hulp maakt Israël alleen maar rijker. Al die gelden voor herstelbetalingen komen via Israël binnen, de goederen worden door Israël geleverd. Van ieder bombardement op Gaza of de Westbank is Israël alleen maar rijker geworden. Het zou terecht zijn als Israël zèlf de herstelbetalingen zou moeten doen. In feite wordt door deze betalingen het gedrag van Israël financieel ondersteund.
    Aan polariseren hebben we niets, dáárin ben ik het met van Zuilen eens. Maar met het verdraaien van de feiten en het niet erkennen van het Internationaal recht, laten we de Palestijnen nog langer in de kou staan. Zonder rechtvaardigheid zal Israël nooit vrede krijgen. Je kan niet een ander land bezetten, een bevolkingsgroep onderdrukken en uithongeren en verwachten dat je geen reactie krijgt. En het is wel èrg makkelijk om vervolgens de mensen die tegen dit onrecht strijden, voor antisemiet uit te maken.

Geef een reactie

Historiën Twitter
Schrijf je in voor TOEN!