De verborgen ziektes van John F. Kennedy

22 november 1963: de moord in Dallas die een einde maakte aan het leven van John F. Kennedy staat voor altijd in het collectieve geheugen gegrift. De mythe van een charmante en energieke president vermoord in de bloei van zijn leven werd op die dag geboren. Het publieke beeld lijkt onverwoestbaar: John Kennedy was een familieman en leefde voor zijn land. De werkelijkheid is duisterder. Kennedy’s seksuele uitspattingen zijn inmiddels geen publiek geheim meer. Het is echter minder bekend dat zijn zeer zwakke gezondheid hem meerdere keren op het randje van de dood deed balanceren.

Kleine elf

In Jack Kennedy: A life like no other beschrijft historicus Geoffrey Perrett een man die gedreven werd door een drang om geschiedenis te schrijven, maar ondertussen vocht tegen de dood. Sinds zijn vroege jeugd werd Jack, zijn roepnaam voor intimi, geteisterd door allerlei ziektes. Alleen al de eerste vijf jaar van zijn leven hielden kinkhoest, de mazelen, de waterpokken en geelzucht de jonge Kennedy aan zijn bed gekluisterd. Daarnaast leed hij als kind aan bronchitis, astma en allerlei allergieën. Zijn moeder Rose herinnerde de jonge Jack als “een kleine magere elf, altijd ziek in bed”.

In 1920, op driejarige leeftijd, stierf hij bijna aan roodvonk. De situatie verslechterde met de dag en John ontving van de priester zelfs het laatste sacrament. Zijn steenrijke vader Joseph P. Kennedy beloofde uit pure wanhoop zijn halve fortuin aan de kerk te schenken, als zijn zoontje maar overleefde. Zijn gebeden werden verhoord en de kerk ontving een mooi bedrag (maar niet de helft van zijn vermogen).

“Any mosquito unlucky enough to bite Jack would surely have to pay the ultimate price”

– Robert Kennedy grappend over de gezondheidstoestand van zijn broer

 

Rendezvous met de dood

Als jongeman moest Kennedy regelmatig zijn studies aan Princeton en Harvard onderbreken voor allerlei ziekenhuisopnames. De weken en soms zelfs maanden die hij doorbracht in de kliniek vormden een essentieel deel van zijn karakter. Aan bed gekluisterd, ontwikkelde Kennedy een interesse in politiek en geschiedenis. Tot zijn favoriete werk behoorde Lord Melbourne van Cecil David, het levensverhaal van een voorvader van Winston Churchill.

“I remember him being sick. I remember that he read a great deal, and why he was so smart because during those formative years he was reading when everyone else was playing baseball or football or something like that.” vertelde zijn jongere zus Jean later over deze periode.

JFK 2Kennedy raakte ook geïnteresseerd in poëzie. Typerend genoeg was zijn favoriete gedicht ‘I have a rendezvous with death’ van Alan Seeger, over stervende soldaten uit de Eerste Wereldoorlog. Hij voelde zich met name verbonden met de volgende passage:

I have a rendezvous with Death
At some disputed barricade,
When Spring comes back with rustling shade
And apple-blossoms fill the air-
I have a rendezvous with Death
When Spring brings back blue days and fair.

Brieven

In 1947 ontving Kennedy van dokteren het bericht dat hij leed aan de ziekte van Addison. Dit is een zeldzame afwijking waarbij de bijnieren onvoldoende werken. Aan vriend en journalist Joseph Alsop schreef de 30-jarige JFK: “The doctors say I’ve got a sort of slow-motion leukemia, but they tell me I’ll probably last until I’m forty-five. So I seldom think about it except when I have the shots.’

Een jonge John Kennedy

Een jonge John Kennedy

Brieven uit de jaren dertig en veertig geven een beeld van een jongeman die koste wat kost van plan was te ontsnappen aan de man met de zeis. Ondanks zijn situatie nam John Fitzgerald Kennedy zich voor om alles uit het leven te halen wat er in zat. Vanuit het ziekenhuisbed correspondeerde hij regelmatig met zijn beste vriend Lem Billings:

“This hospital is the goddamnest hole I’ve ever seen. I wish I was back at school” (na een opname in de Mayo kliniek in Rochester, 1934)

“Nobody is able to figure out what’s wrong with me” (over de dokters die wanhopig een diagnose probeerden te stellen).

“I now have a gut ache all the time. I’m still eating peas and corn for my food and I had an enema” (over het dieet dat hij volgde om zijn spastische darm onder controle te houden)

Rugoperatie

21 december 1954: Een van de weinige keren dat Kennedy’s verborgen slechte gezondheid de kranten haalt.
Kennedy leefde nog bijna twintig jaar door de uitvinding van hydrocortison, waarbij het lichaam als het ware wordt beschermd tegen de schadelijke gevolgen van een verhoogd adrenaline. In de tussentijd zweefde hij niet zelden op het randje van de dood.

21 december 1954: Een van de weinige keren dat JFK's slechte gezondheid de kranten haalt.

21 december 1954: Een van de weinige keren dat JFK’s slechte gezondheid de kranten haalt.

Alsof hij nog niet genoeg kwalen had, was John Kennedy geboren met een been korter dan het andere. Daardoor kampte hij met een pijnlijke rug waarvoor hij in 1954 een zeer risicovolle operatie onderging. De ingreep mislukte en Kennedy ontving opnieuw de laatste sacramenten. Maar een wonder geschiedde en de politicus, inmiddels Senator van Massachusetts, bleef leven. Hij bracht een halfjaar door in het ziekenhuis en besloot een boek te schrijven. Profiles in Courage verscheen in 1956 en vertelt het verhaal van een aantal Amerikaanse senatoren die hun carrière op het spel zetten voor hun principes en idealen. Het boek ontving de prestigieuze Pulitzer-prijs en gaf Kennedy’s politieke carrière een boost.

Witte Huis

Kennedy’s slechte gezondheid bleef hem tot aan het Witte Huis achtervolgen. De bijna fatale rugoperatie uit 1954 had averechts gewerkt. JFK kon niet langer dan een halfuur stilzitten. Bij het eten of het kijken van een film stond hij telkens op. Tijdens zijn presidentschap was zijn rug zoveel slechter geworden dat hij voor het einde van zijn tweede ambtstermijn waarschijnlijk aan een rolstoel gekluisterd zou zijn, net als Roosevelt.

1961: Kennedy arriveert op krukken voor een ontmoeting met de Japanse premier Ikeda

1961: Kennedy arriveert op krukken voor een ontmoeting met de Japanse premier Ikeda

Inmiddels ruim in de veertig en gekweld door rugpijn slikte de president handenvol pillen. JFK had ook last van een lage bloeddruk en een te hoog cholesterol. Om de twee weken bracht arts Max Jacobson een bezoek aan Washington om de president te injecteren met amfetamines. Toen Bobby Kennedy het op een dag waagde om zijn broer te wijzen op het gevaar van zijn drugsgebruik zou hij hebben geantwoord: “I don’t care if it’s horse piss. It makes me feel better.” Het gebruik van steroïden verhoogt soms het libido, wat wellicht een verklaring vormt voor Kennedy’s actieve seksleven.

September… november

Tijdens Thanksgiving 1961 zong JFK een droevig lied dat zoveel van zijn ware gemoedstoestand liet zien. De September Song eindigt ironisch genoeg in de maand waarin de schoten van vermoedelijk Lee Harvey Oswald een einde maakten aan een gekweld, maar bijzonder leven:

And the days dwindle down (En de dagen worden steeds minder)
To a precious few (Tot een paar kostbare)
September… November (September… November)
And these few precious days (En die weinig kostbare dagen)
I’ll spend with you (Zal ik met jou doorbrengen)

Bronnen

Denise Parengkuan

Denise Parengkuan (1991) studeerde Geschiedenis aan de Rijksuniversiteit Groningen en Internationale Betrekkingen in Historisch Perspectief aan de Universiteit Utrecht. Ze is gespecialiseerd in Amerikaanse en internationale geschiedenis. Daarnaast heeft ze sinds kort haar eigen tekstbureau 'Talent voor Teksten'. Voor vragen/opmerkingen kunt u haar altijd bereiken op info@talentvoorteksten.com.

More Posts - Website

Historiën Twitter
Schrijf je in voor TOEN!