De vrede van Nijmegen

In 1679 wordt in de Republiek de vrede van Nijmegen gesloten. Waarom vindt in Nijmegen een internationaal vredescongres plaats met onderhandelaars uit de Republiek, Frankrijk, Spanje , Zweden, Münster en het Heilige Roomse Rijk ?

Het Rampjaar

1672 staat in de Nederlandse geschiedenis bekend als ‘het Rampjaar’. In dat jaar viel Frankrijk, gesteund door Engeland, Frankrijk en de bisdommen Keulen en Münster de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden binnen. In korte tijd wist het Franse leger via het oosten (het gebied van de bisdommen) de Nederlanden binnen te vallen. De Engelse vloot vormde ondertussen op zee een gevreesde vijand.

De paniek in het land was compleet. Volgens het nu nog bekende gezegde was “het volk redeloos, de regering radeloos, en het land reddeloos”. Een volledige nederlaag leek nabij en er werden al snel vredesonderhandelingen gestart waarbij de Nederlanden er zeer ongunstig vanaf leken te komen: er moest een grote schatting betaald worden, veel gebieden in het zuiden zouden afgestaan moeten worden en daarnaast eiste Frankrijk godsdienstvrijheid voor de katholieken in de Republiek.

Door gebruik te maken van de Hollandse waterlinie (het onder water laten lopen van een brede strook land van het huidige IJsselmeer tot Zeeland), kon de opmars van het Franse leger echter tot staan gebracht worden. Doordat ook op zee de kansen keerden – de Frans-Engelse vloot werd door Nederlandse schepen onder leiding van Michiel de Ruyter enkele malen achtereen verslagen – werd de Nederlandse positie verder versterkt.

De Republiek zat ook op diplomatiek vlak niet stil en wist Spanje en het Heilige Roomse Rijk (Duitsland) aan zijn zijde te krijgen. Dit was uiteindelijk voldoende voor Engeland en de bisdommen om in 1674 een vrede met de Republiek te sluiten.
Zweden had zich ondertussen echter aan de kant van Frankrijk geschaard en viel het Heilige Roomse Rijk binnen, waardoor de verhoudingen in Noord-West Europa gespannen bleven.

Frankrijk trok zich terug uit de Nederlanden, maar tot een officiële vrede kwam het niet. Nog tot 1678 zouden er met name in Scandinavië en Noord-Duitsland schermutselingen plaatsvinden In 1676 besloten de diverse betrokken partijen echter al dat een gezamenlijk congres de beste manier was om tot een algehele overeenkomst te komen.

Het oude Stadhuis van Nijmegen waar de ondertekening plaatsvond

Het oude Stadhuis van Nijmegen waar de ondertekening plaatsvond

Nijmegen

Vanaf juni van het jaar 1676 verzamelden zich onderhandelaars en hoogwaardigheidsbekleders van alle betrokken partijen in Nijmegen, allen met een groot gevolg. Vertegenwoordigers van de Republiek, Frankrijk, Spanje, het Heilige Roomse Rijk, Zweden en Münster kwamen één voor één aan in de stad. Er was zelfs een pauselijke afvaardiging aanwezig. Ze werden allen met verbazing gadegeslagen door de lokale bevolking, die zo’n schouwspel in hun straten niet gewend waren.

De verschillende gezanten probeerden elkaar in pracht en praal te overtreffen: er werden doorlopend feesten gegeven, waarbij de bezoekers door de Nijmegenaren toegejuicht werden, ongeacht hun geloofsovertuiging.
Nadat er diverse ruzies waren uitgevochten tussen lakeien van de buitenlandse gasten, werd er een algemeen verbod op het dragen van wapens ingesteld. Dit voorkwam echter niet dat er nog regelmatig aanvaringen tussen verschillende groepen waren, wanneer koetsen van twee partijen elkaar in de smalle straten troffen.

Op 11 augustus 1678 werd de vrede tussen de Republiek en Frankrijk getekend. Een verdrag waarin ook overeen werd gekomen welke gebieden in de zuidelijke Nederlanden in het bezit van Frankrijk zouden komen en welke onder de Republiek zouden blijven vallen. In het hierop volgende jaar zouden er nog 4 verdragen gesloten worden tussen de diverse deelnemende partijen. In oktober 1679 was de laatste vredesovereenkomst beklonken en verlieten de laatste diplomaten de stad, een flinke stapel onbetaalde rekeningen achterlatend. Bij het opmaken van de balans bleek later overigens dat het hele gebeurden toch een positief financieel resultaat voor Nijmegen had opgeleverd: diverse eerder ingestelde bezuinigingsmaatregelen konden opgeheven worden.

Ondertekening van het verdrag

Ondertekening van het verdrag tussen Spanje en Frankrijk

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Bronnen:

http://www.nijmegen.nl

http://www.museumhetvalkhof.nl/

Kuys, J., Bots, H. (red.), Nijmegen. Geschiedenis van de oudste stad van Nederland. (3dln, Wormer 2005) dl. 2, 542-550

 

1 Reactie op De vrede van Nijmegen

Geef een reactie

Historiën Twitter
Schrijf je in voor TOEN!