De vriendschap tussen Perk en Kloos

Over het genre van de biografie wordt weer vaak gediscussieerd. In dat licht is het interessant om te zien dat Bart Slijper voor het levensverhaal van de Tachtiger Willem Kloos een nieuwe opzet heeft gekozen.Over het genre van de biografie wordt weer vaak gediscussieerd. In dat licht is het interessant om te zien dat Bart Slijper, die naam heeft gemaakt met zijn biografie over de dichter J.C. Bloem, bij het schrijven van het levensverhaal van de Tachtiger Willem Kloos (1859-1938) voor een nieuwe opzet heeft gekozen. Deze keer wil hij zijn hoofdpersoon niet stap voor stap vanaf de wieg tot aan het graf gaan volgen, maar een verhaal schrijven dat gestructureerd wordt door de intense, maar tragisch verlopen vriendschappen die naar zijn mening het leven van Kloos hebben bepaald. Door zich juist daarop te richten hoopt hij ‘het wezenlijkste’ van diens leven en werk bloot te kunnen leggen. Zijn pas verschenen boek Onder de blauwe oneindigheid, De vriendschap tussen Willem Kloos en Jacques Perk vormt de eerste episode van die biografie.

Blijkens zijn nawoord is Slijper van mening dat een biograaf ‘zich volledig thuis [moet] voelen in een ander leven en een andere tijd, om uit de haast oneindige hoeveelheid gegevens juist die paar dingen te kunnen kiezen die het verhaal verhelderen’. Daarin slaagt hij op een indrukwekkende manier. Als lezer maak je van dichtbij mee hoe de joviale en levenslustige domineeszoon Jacques Perk en de norse en eenzelvige kleermakerszoon Willem Kloos elkaar kort na hun hbs-tijd in het voorjaar van 1880 opnieuw ontmoeten. Zij leren elkaar dan pas goed kennen en gaan zich elkaars zielsverwanten voelen: niet in de laatste plaats door hun dichterlijke ambities en hun bewondering voor buitenlandse dichters als Von Platen en Shelley. Lang duurt hun intense vriendschap niet. Al in april 1881 verbreekt de joviale Perk, die inmiddels weer verliefd is geworden op een meisje, hun relatie; naar zijn gevoel was Kloos in allerlei opzichten te veeleisend geworden. Die breuk raakte Kloos diep, want Perk was, zoals hij later aan de dichter Albert Verwey schreef, ‘de grootste passie van mijn leven’ geweest. Daar kwam bij dat zijn aan tuberculose lijdende vriend al op 1 november 1881 overleed, waarna Kloos zich vol overgave ging inzetten voor een uitgave van diens werk. Zijn opstel ‘In memoriam Jacques Perk’ dat al op 19 november 1881 in een tijdschrift verscheen en daarna in een enigszins gewijzigde vorm ook werd opgenomen in een eerste uitgave van gedichten van Perk, geldt als het manifest van de Beweging van Tachtig, die ook door steeds weer nieuwe tekstuitgaven niet meer weg te denken is uit de Nederlandse literatuurgeschiedenis.

Het mooie van Slijpers boek is dat je door allerlei kleine bijzonderheden en via markante citaten goed kunt navoelen hoe het was om rond 1880 een vernieuwingsgezinde en gepassioneerde dichter te zijn. De eigen diepere gemoeds- en zielsbewegingen, met name gewekt door in elkaar overlopende gevoelens van vriendschap en liefde en door een intensieve natuurbeleving, vormden de belangrijkste bron waaruit geput kon worden bij het op een zo persoonlijk mogelijke manier scheppen van schoonheid. ‘Kunst is de allerindividueelste expressie van de allerindividueelste emotie’ werd de befaamde nieuwe leuze die dat kort samenvatte.

[youtube]http://www.youtube.com/watch?v=Nib_gNS5B5w[/youtube]

Bart Slijper, Onder de blauwe oneindigheid, De vriendschap tussen Willem Kloos en Jacques Perk.
Uitgeverij Bert Bakker, Amsterdam, 2010
153 pagina’s, geïllustreerd, € 18,95
ISBN 978 90 351 3494 2

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Schrijf je in voor TOEN!