The Virgin Queen: Elizabeth I (1533-1603)

Elizabeth I is een geliefd onderwerp voor het witte filmdoek. Een vrouw aan de macht. Met pracht en praal behangen, maar zonder man. Op historisch vlak laten die films steken vallen. Onnodig, want haar echte leven was boeiend genoeg…

Elizabeth moest als ongehuwde vrouw strijden in een wereld waarin mannen in het gemeen de scepter zwaaiden. Het ging haar niettemin goed af. Het tijdperk waarin zij leefde draagt in Engeland zelfs haar naam, de “Elizabethan Age”.

In Nederland is zij vooral bekend als de Engelse koningin die haar edelman en minnaar Robert Dudley, graaf van Leicester in 1585 naar de Republiek der Verenigde Nederlanden stuurde om de soevereiniteit op zich te nemen nadat Een beschrijving van Elizabeth hoeft niet louter te bestaan uit politieke feiten, maar in de komende beschrijving van haar leven tot aan haar kroning in 1559 zal tonen dat haar persoonlijke leven vanaf haar geboorte onlosmakelijk met de politiek was verbonden.

Vader Hendrik

Elizabeth wordt op 7 september 1533 geboren in Greenwich. Zij is de dochter van koning Hendrik VIII en Anna Boleyn, de tweede vrouw van de koning. Uit zijn eerste huwelijk, met Catharina van Aragon, had Hendrik eveneens een dochter, Maria. De beroemde echtscheiding van Hendrik en Catharina duurde lang.

Het had niet alleen een breuk tussen de echtelieden tot gevolg maar ook tussen de Engelse koning en de paus.De macht van Rome werd verworpen en sindsdien neemt de anglicaanse Kerk een bijzondere positie in in de christelijke wereld: de gebruiken en hiërarchie zijn grotendeels gelijk aan die van de rooms-katholieke Kerk, het gezag van de paus wordt echter niet erkend. Het huwelijk met Anna, de moeder van Elizabeth, had voor Hendrik slechts één doel: het voortbrengen van een mannelijke opvolger.

De geboorte van Elizabeth moet politiek gezien voor hem een tegenvaller zijn geweest. Als Elizabeth drie jaar oud is, krijgt zij haar eigen hofhouding ter beschikking op het koninklijke paleis in Hatfield, 25 kilometer van Londen. Zoals bij vele landhuizen in Engeland wordt thans met trots vermeld dat Elizabeth hier eens verbleef.In tegenstelling tot vele andere plaatsen was het geen “stay for the night”, maar met recht kopt de brochure van Hatfield House “Where Elizabethan history began”. Een groot deel van haar jeugd verblijft zij namelijk op Hatfield.

Elizabeth toen ze een jaar of 13 was. (bron: wikimedia)

Elizabeth toen ze een jaar of 13 was. (bron: wikimedia)

Eminente meesteres

Van haar opvoeding tot aan haar tienerjaren is weinig bekend. Zij wordt onderwezen in het Italiaans en Frans. Ook aan Latijn werd aandacht besteed. In 1544 wordt Grieks aan het lessenpakket toegevoegd. Om zich de taal goed eigen te maken vertaalt zij de klassieken naar het Engels en daarna terug naar het Grieks. Haar leraar Ascham betuigt in brieven zijn bewondering voor haar leervermogen en karakter: “Het is moeilijk te zeggen of de gaven der natuur of die van Fortuna het meest bewondering verdienen bij mijn eminente meesteres.” Door familieomstandigheden komt Elizabeth enkele stappen dichter bij de Engelse troon. Koning Hendrik VIII sterft in 1547. De minderjarige troonopvolger Edward VI sterft enkele jaren na hem, in 1553. Elizabeths halfzus, de streng katholieke Maria Stuart bestijgt de Engelse troon. Elizabeth is nu de eerste in de lijn van opvolging. Maria wil alles op alles zetten om de kerk in Engeland weer onder pauselijk gezag te brengen. Dit, plus de dreiging die uitgaat van eventuele buitenlandse overheersing door Maria’s echtgenoot, Philips II, koning van Spanje, maakt haar niet geliefd bij de Engelsen.

Queen for more than one day

Onder degenen die oppositie voeren tegen Maria’s bewind wordt Elizabeth steeds populairder. Dit werkt niet direct in haar voordeel. Maria wantrouwt haar en houdt Elizabeth nauwlettend in de gaten. De koningin wil haar zus niet erkennen als opvolgster. Pas op 6 november 1558, 11 dagen voor haar dood gaat Maria onder druk van haar ministers tot de aanwijzing van Elizabeth als opvolger over. De laatste dagen voor Maria’s dood verblijft Elizabeth op het al genoemde Hatfield House. Op 20 november houdt zij hier haar eerste toespraak als koningin voor een groep raadslieden:

“De wetten der natuur maken, dat ik mij bedroefd voel over het heengaan van mijn zuster. De last, die op mij komt te rusten is er een waar ik tegen opzie. Doch gezien het feit, dat ik een schepsel God’s ben en verordineerd om te gehoorzamen, zal ik mij aan mijn taak overgeven, met de hartgrondige wens, dat ik de bijstand van Zijn Genade mag ontvangen teneinde de uitvoerster van Zijn hemelse wil te zijn op de plaats waarop ik thans ben gesteld.”

 

The Age of Elizabeth

De taak waarover Elizabeth spreekt, houdt definitief het einde in van het leven op het betrekkelijk rustige Hatfield House. Op 15 januari 1559 wordt zij in Londen gekroond. Als koningin kiest Elizabeth Londen als haar hoofdverblijf.

Vijfenveertig jaar, tot haar dood in 1603, zal Elizabeth over Engeland regeren. Haar opvolgster in naam, Elizabeth II, heeft haar ondertussen in regeringsjaren overtroffen. Maar of er later ook over de “Age of Elizabeth II” zal worden gesproken als aanduiding van een historisch tijdperk moet nog blijken. Die eer is Elizabeth I wel toegekomen.

 

Leon Mijderwijk

Leon Mijderwijk (1975) studeerde voor Leraar Geschiedenis 2e graads aan de HU en deeltijd Geschiedenis aan de Universiteit van Utrecht. Zijn aandacht gaat uit naar de vroege middeleeuwen, in het bijzonder van Engeland. Hij schreef artikelen en recensies voor Westerheem, Archeologie Magazine, So British & Irish, Muntkoerier en Filatelie. Leon is redactiemedewerker van het Detectormagazine en Historiën-redacteur. Hij onderhoudt contact met diverse uitgeverijen, archeologen en historici.

More Posts

3 Reacties op The Virgin Queen: Elizabeth I (1533-1603)

Geef een reactie