Elizabeth II: Long may she reign

Op 21 april 2016 wordt koningin Elizabeth II negentig jaar. Met ‘stiff upper lip’ regeert Elizabeth II onverstoord door. Langer dan enige Britse vorst voor haar. Het grootste deel van het volk heeft nooit een andere vorst gehad.

De geboorte van een koningin

Elizabeth Alexandra Mary werd geboren op 21 april 1926 als eerste kind van de hertog en hertogin van York. De eerste jaren van haar leven bracht zij samen met haar ouders en jongere zus Margaret Rose door in Londen en in de buitenverblijven van haar grootouders, koning George V en koningin Mary. Onderwijs kreeg zij thuis samen met Margaret. Als kinderen van de tweede zoon van de koning is hun leven niet getekend door openbaar optreden en publiciteit. De oom van Elizabeth, de prins van Wales, was immers de troonopvolger.

Exit Edward VIII

Als koning George V in 1936 sterft, volgt de prins van Wales hem op als Edward VIII. De keuze voor zijn toekomstige echtgenote stond het koningsschap echter in de weg. De gescheiden Amerikaanse Wallis Simpson kon niet de goedkeuring wegdragen van het volk en parlement. Deze goedkeuring is onontbeerlijk voor een koning die tevens hoofd is van de Anglicaanse kerk. Een huwelijk met een gescheiden vrouw past niet in dit plaatje. Edward VIII trad af en zijn jongere broer nam de troon over als George VI.

Op dat tijdstip was nog niet zeker of Elizabeth troonopvolger zou worden. Een eventuele mannelijke nakomeling zou eerste worden in de lijn van opvolging. Als na enkele jaren blijkt dat koning George VI en koningin Elizabeth geen kinderen meer krijgen, wordt het duidelijk: Elizabeth is kroonprinses. Haar opleiding wordt verrijkt met lessen in recht en geschiedenis.

Tweede Wereldoorlog

Tijdens de Tweede Wereldoorlog verbleef Elizabeth samen met Margaret in Windsor Castle. De koning en koningin bleven in Londen. Zij zagen geen reden om zich uit naam van hun status aan het lot van de stedelingen te onttrekken. In deze periode vervulde prinses Elizabeth haar eerste openbare verplichtingen. Op 14-jarige leeftijd richtte zij haar eerste radiotoespraak aan kinderen die net als zijzelf en haar zus zijn geëvacueerd. Gedurende de oorlogsjaren nam zij ook vaker deel aan de bezoeken die haar ouders afleggen in het land.

Bij de festiviteiten ter ere van de beëindiging van de Tweede Wereldoorlog worden koning en koningin uitbundig geëerd door het volk. Het koningspaar heeft er mede voor gezorgd dat het Britse volk eensgezind tegen de vijand is opgetrokken. Na de overwinning geeft het volk daarvoor een blijk van waardering.

Levenslange toewijding

In 1947 gaat het koninklijk gezin voor het eerst gezamenlijk naar het buitenland. Zij bezoeken Zuid-Afrika. De reis, per schip, wordt gefilmd en het volk ziet twee vrolijke prinsessen op het dek zich amicaal gedragen met de bemanning. Op deze reis wordt prinses Elizabeth 21 jaar. In een uitzending van de BBC verklaart zij aan het volk haar levenslange toewijding aan volk en vaderland. Niet lang na terugkeer uit Zuid-Afrika verlooft Elizabeth zich met luitenant Philip Mountbatten, hertog van Edinburgh. Elizabeth en de enige zoon van prins Andreas van Griekenland en prinses Alice Mountbatten kennen elkaar dan al jaren. Het huwelijk vindt plaats op 20 november 1947 in Westminster Abbey. In 1948 wordt hun eerste kind, Charles, geboren. Twee jaar later de Princess Royal, Anne.

Elizabeth gaat door met het vervullen van haar functies. De gezondheid van koning George VIII gaat achteruit en zij neemt enige taken van hem over. In 1952 gaat het prinselijk paar op officieel bezoek naar de koloniën. Binnen een week wordt de prinses echter teruggeroepen, de koning is in zijn slaap overleden. Bij terugkomst in Engeland wordt de daarna veelvuldig geciteerde zin voor het eerst uitgesproken: “She left as a Princess to return as a Queen.”

Rouw

Het aloude “de koning is dood, leve de koning” valt Elizabeth zwaar. Als 26-jarige wordt haar alle eer en respect bewezen die een regerend soeverein van de grootste monarchie ter wereld toekomt. Ook haar moeder, zus en grootmoeder zullen haar voortaan met dit respect moeten benaderen.

De regering van koningin Elizabeth II is begonnen, de kroning moet wachten. De begrafenis van een regerend, geliefd vorst en de daarop volgende 16 weken durende rouw, geeft de bevolking de tijd tot rust te komen. Op 2 juni 1953 kan er worden gefeest als Elizabeth wordt gekroond in Westminster Abbey. Elizabeth wordt daadwerkelijk gekroond tijdens deze ceremonie en, als hoofd van de Anglicaanse kerk, gezalfd.

Menselijker

Tijdens haar regeerperiode worden er enkele taboes binnen het Britse koningshuis doorbroken. In 1962 wordt voor het eerste een gedeelte van Buckingham Palace opengesteld voor het publiek. Zeven jaar later wordt er een televisiedocumentaire gemaakt over het koninklijk gezin. Elizabeth, Philip en de kinderen Charles, Anne, Andrew (1960) en Edward (1964) worden door deze documentaire menselijker. De uitzending van dit televisieprogramma vindt plaats op de avond van de installatie van prins Charles als de prins van Wales. Met deze installatie wordt bevestigd dat Charles de Britse troonopvolger is.

Huwen en scheiden

De partnerkeuzes van haar zus Margaret en van Elizabeths kinderen, brengen de koningin in de problemen. Als hoofd van de kerk, “Verdediger van het Geloof”, kan zij niet instemmen met een huwelijk met een gescheiden partner. Drie van haar vier kinderen zijn inmiddels gescheiden.

Charles huwt de populaire Lady Diana Spencer. Hun twee kinderen, William (1982) en Henry (Harry; 1984) moeten na de scheiding van hun ouders in 1996 in datzelfde jaar ook het verlies verwerken van hun moeder. Diana komt om bij een auto-ongeluk. Het volk is ontroostbaar na het verlies van de “Princess of Hearts”. Elizabeth reageert zoals de mensen eigenlijk gewend moeten zijn, koel en afstandelijk en vol protocol. Na de scheiding was Diana geen lid meer van het Koninklijk Huis en er is om die reden dan ook geen draaiboek voor een officiële begrafenis. Het wordt Elizabeth duidelijk gemaakt dat Diana de populairste persoon was van de koninklijke familie. Na deze pijnlijke ervaring probeert Elizabeth toenadering tot het volk te zoeken. Het Britse volk zelf trekt zich het lot aan van de koningin na de plotselinge dood van prinses Margaret Rose en niet lang daarna van de Queen-mum, de koningin-moeder.

Long may she reign

 Het 50-jarig regeringsjubileum van Elizabeth II wordt in 2002 groots gevierd. Engeland was getuige van een openluchtconcert, vuurwerk en enkele ‘blijde intredes’ van de koningin. In 2003 wordt het jubileum nog eens dunnetjes overgedaan in verband met de officiële kroning in 1953. In de jaren die sindsdien zijn verstreken heeft Elizabeth zich veel moeite getroost om meer naar buiten te treden. Typerend is de televisieserie waarin de Windsors een inkijkje geven in hun paleisleven. Nu niet direct een reallifesoap, maar wel op te vatten als een blijk van toenadering tot het Engelse volk. Ook in 2012 werd het jubileum uitbundig gevierd. Voor haar Diamond Jubilee werd onder meer een schilderij door Ralph Heimans gemaakt. In 2015 streefde zij haar voormoeder Victoria als langst regerende Britse vorst voorbij.

Schilderij Elizabeth II in Westminster Abbey. Foto Leon Mijderwijk, 2013.

 

3 Reacties op Elizabeth II: Long may she reign

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Schrijf je in voor TOEN!