Exotische danseres Mata Hari: woensdag weetje

De in Leeuwarden geboren Margaretha Geertruida Zelle (1876-1917) kennen we beter onder haar artiestennaam Mata Hari. Op 15 oktober 1917 werd zij door de Franse autoriteiten gefusilleerd als Duitse spionne. Hoe werd een Nederlands meisje de exotische danseres Mata Hari?

Nederlands Indië

Exotische danseres Mata Hari

Mata Hari, Parijs, 1910. Bron: wikimedia commons.

Tijdens een moeizaam huwelijk met KNIL officier Rudolph MacLeod leefde Margaretha tussen 1897 en 1902 in Nederlands Indië, op Java. Waarschijnlijk deed ze daar haar inspiratie voor haar latere carrière als exotische danseres op. In 1897 gebruikte ze als lid van een lokale dansgroep voor het eerst de naam ‘Mata Hari’. Dit is Maleis voor ‘oog van de dageraad’ of zon.

Nadat ze in 1902 terugkeerde in Nederland scheidde ze van haar man.

Exotische danseres Mata Hari

Een jaar later vertrok Margaretha naar Parijs om haar geluk te beproeven. Daar trad ze een tijdje op als paardrijdende amazone in een circus onder de naam Lady MacLeod en verdiende ze de kost als schildersmodel.

Begin 1905 danste ze een exotische dans in een kleine kroeg in Montmartre, de kunstenaarswijk van Parijs. Daar wist ze zichzelf mee in de kijker te spelen. Ze werd ontdekt door de rijke fransman Emile Guimet die een museum voor Oosterse Kunst had laten bouwen dat hij zijn eigen naam meegaf. In Musée Guimet debuteerde Margaretha op 13 maart 1905 als exotische danseres Mata Hari. Het begin van een succesvolle dansloopbaan.

Tijdens haar voorstellingen liet Mata Hari zich begeleiden door Indische gamelanmuziek. Zij ontdeed zich van het ene na het andere kledingstuk, tot zij slecht bedekt was door de zware gouden munten van haar collier. Tot slot wierp zij zich aan de voeten van een gouden Boeddha en gooiden haar assistentes een grote zwarte sluier over haar heen.

Deze striptease werd in 1906 beschreven als:

Haar naaktheid is bewonderenswaardig en kuis, omdat hij schoon is. De volmaaktheid der vormen schenkt hoog kunstgenot aan hen die het voorrecht hebben deze dansen te aanschouwen en geen enkel idee dat niet zuiver-esthetisch was, kwam daarbij bij hen op.

Mata Hari. De Sumatra Post, 24 juli 1906

Exotische danseres Mata Hari trad in de jaren daarna niet alleen op kunstenaarsfeesten in Montmartre op, maar ook in voorname salons van de internationale wijk, in variététheater ‘de Ambassadeurs’ en vele Parijse cafés. Verder danste zij ook internationaal: van Wenen tot Milaan.

Tijdens de Eerste Wereldoorlog maakte haar Nederlandse nationaliteit in combinatie met het internationale karakter van haar werk als exotische danseres Mata Hari tot een aanlokkelijke spion. Helaas liep dit slecht af.

Haar dood was wel het begin van haar legende als femme fatale.

Wist je dat

Exotische danseres Mata Hari in 1915 optrad in Nederland bij een opvoering van de Franse opera op het Leidsche Plein in Amsterdam?

Mata Hari verscheen tijdens de voorstelling in een laat-achttiende-eeuwse japon met muziek van Couperin. Het publiek was enigszins teleurgesteld dat haar befaamde exotische gewaden uit Parijs ontbraken.

[bol_product_links block_id=”bol_543e5a11cfb40_selected-products” products=”1001004004807990,666782148,1001004005532590,1001004006024238,1001004001535187,9200000011243721″ name=”Mata Hari” sub_id=”” link_color=”E94C00″ subtitle_color=”E94C00″ pricetype_color=”000000″ price_color=”E94C00″ deliverytime_color=”C20318″ background_color=”FFDF80″ border_color=”E94C00″ width=”600″ cols=”3″ show_bol_logo=”undefined” show_price=”1″ show_rating=”1″ show_deliverytime=”1″ link_target=”1″ image_size=”1″ admin_preview=”1″]

Tim Wachelder

Tim Wachelder studeerde geschiedenis aan de Radboud Universiteit Nijmegen. Tijdens zijn studie specialiseerde hij zich in Europese Expansiegeschiedenis. Behalve over koloniale geschiedenis schrijft hij ook over militaire, culturele en Nijmeegse geschiedenis. Sinds 2007 is hij webredacteur bij Historiën.

More Posts

Schrijf je in voor TOEN!