De Franken en het christendom (550-850)

In De Franken en het christendom (550-850) verkent Pierre Trouillez hoe de Franken erin slaagden een Kerk te ‘bouwen’ die een geestelijk kader voor Europa zou vormen.
franken en het christendom

“Rond 700 waren de Kerk en het christendom in het Frankische Rijk op grote schaal aanwezig, alleen kon men bedenkingen hebben bij de wijze waarop. Meer dan eens zou een vreemde bezoeker moeite hebben gehad om christelijke van heidense elementen te onderscheiden, zowel in de opvattingen als in het gedrag. Ook zou hij zich hebben afgevraagd waarom zoveel geestelijke leiders zich allerminst om het geestelijke leven van de mensen bekommerden.”

Met die woorden maakt de Vlaamse professor kerkgeschiedenis Pierre Trouillez de balans op in De Franken en het christendom (550-850), Een rechte lijn. Het jaar 700 markeert het midden van de periode van zijn onderzoek. De jaren van de kennismaking met het christendom zijn voorbij maar de kerstening is nog lang niet afgerond. Het wemelt nog van de heidense elementen en de kerkleiders waren niet alleen met het zielenheil van hun volk bezig.

Bonifatius

Toch is er juist in de zevende eeuw veel werk verzet om de organisatie van de Frankische Kerk op poten te zetten. Wie speelde daarin een centrale rol? Juist, Bonifatius. Daarom kiest ook Trouillez ervoor om deze Angelsaksische missionaris de hoofdrol te laten spelen in de eerste hoofdstukken van zijn boek. Anders dan Nederlandse auteurs die zich op Bonifatius’ missionaire optreden in het Kromme Rijngebied en in Friesland concentreren (zoals in Bonifatius in Dorestad), heeft Trouillez juist oog voor zijn werk in het huidige Duitsland. Tijdens dit werk in gebieden die veelal al eerder gekerstend waren, nam de missionaris de stand van zaken op:

“Net als tijdens zijn eerste verblijf werd Bonifatius in Thüringen geconfronteerd met het bedroevend lage peil van veel priesters en met christenen die probleemloos van de christelijke God naar de heidense goden zapten.”

Bonifatius begon “duchtige uitzuiveringsoperaties” waarbij hij niet schroomde om op gevoelige Frankische geestelijke tenen te staan. Voorbeeld: “Bonifatius werkte zich uit de naad om bisschop Aldebert op non-actief te zetten.”

Geestelijk kader voor Europa

Uit de citaten blijkt al dat Trouillez zich rijkelijk bediend van beeldtaal. De auteur gebruikt een verhalende schrijfstijl. Franken en het christendom is dan ook een informatief boek dat je makkelijk leest., Dat ondanks de vele vroegmiddeleeuwse personen die de revu passeren. Hij gaat namelijk niet alleen Bonifatius’ gangen na, maar ook die van tal van missionarissen en pausen, Frankische hofmeiers en koningen, onder wie ook Karel de Grote. In het hoofdstuk ‘Verkenningen in het kerkelijke leven’ is zijn vizier gericht op “de velen die in de kronieken geen plaats hebben gekregen”: dat gaat onder meer over de lagere geestelijke stand, over de riten die zij ondergingen en hoe zij met heiligen en relieken omgingen.

germanen christendom trouillezNet als in zijn eerdere boek De Germanen en het christendom laat de auteur zich niet storen door huidige landsgrenzen. Uit de conclusie van De Franken en het christendom blijkt waarom. Hij ziet de Kerk, zijn Kerk, als de organisatie die een geestelijk kader voor Europa aan heeft gebracht. In Een rechte lijn tot de Hoge Middeleeuwen. Of tot nu?  In Karel de Grote en de monnik Benedictus van Nursia ziet hij in ieder geval de vaders van Europa, maar hij wijst vooral een belangrijke stabiliserende en vorming werking toe aan de pausen waardoor “Europa op weg was om het concept van het Imperium Romanum te vervangen”.

Met notenapparaat, kaarten, bibliografie en register.

Pierre Trouillez

De Franken en het christendom (550-850), Een rechte lijn

(Antwerpen 2016)
ISBN 9789401908474
Uitgeverij Omniboek

Leon Mijderwijk

Leon Mijderwijk (1975) studeerde voor Leraar Geschiedenis 2e graads aan de HU en deeltijd Geschiedenis aan de Universiteit van Utrecht. Zijn aandacht gaat uit naar de vroege middeleeuwen, in het bijzonder van Engeland. Hij schreef artikelen en recensies voor Westerheem, Archeologie Magazine, So British & Irish, Muntkoerier en Filatelie. Leon is redactiemedewerker van het Detectormagazine en Historiën-redacteur. Hij onderhoudt contact met diverse uitgeverijen, archeologen en historici.

More Posts

Schrijf je in voor TOEN!