Geschiedenis van het voetbal

Een wedstrijd is gaande. Gejuich schalt uit de huizen. Eigenlijk hoef je geen televisie te kijken, door het getoeter hoor je het zo ook wel. Saamhorig oranje-gevoel zegt de een, de ander noemt het massa-hysterie. Hoe je het ook wendt of keert we hebben hier te maken met een van de populairste sporten ter wereld. Waar komt voetbal eigenlijk vandaan?

Saamhorigheid

Iedereen doet mee, met een pool, fanatiek kijken, of af en toe kijken als alleen Nederland speelt. Een groot groepsgebeuren is het zeker, dat het mensen in beweging zet ook.Honderd jaar geleden was dat allemaal anders. Voetbal was toen een elitesport, alleen gespeeld door rijke jongetjes. Hoe is die groei zo gekomen?

Robin van Persie (bron: Wikimedia Commons)

Robin van Persie (bron: Wikimedia Commons)

Geschiedenis van het voetbal

In de Middeleeuwen werd er al een vorm van voetbal gespeeld. Het spel was veel wreder, en de wedstrijd kon wel een paar dagen duren. Sport als tijdverdrijf kenden de mensen niet. Tournooien en schermwedstijden was wat ze kenden. En, alleen weggelegd voor ridders en edelen.

Een grote sprong naar de negentiende eeuw waar sport alleen was weggelegd voor de rijken. Paardrijden, criquet en voetbal. Vanaf de tweede helft van de negentiende eeuw was voetbal een elitesport die beoefend werd door de happy few. Rijke industriëlen hadden tijd en ruimte om zich met sport bezig te houden. Ze richtten verenigingen op of stelden terreinen ter beschikking en het spel met de leren bal kon beginnen.

Discussie

Er was veel discussie over sport. Wetenschappers twijfelden aan het gezonde ervan. Zo zou sport ongezond zijn, en zoals ze toen zeiden ‘zedelijk en lichamelijk nadelig voor de beoefenaar. Men was bang dat lichaamsinspanning de gezondheid zou ondermijnen en de weerstand zou aantasten. Sport zou ‘ongebreidelde eerzucht’ teweeg brengen. Voetbal werd wel het meest gehekeld. Het zou de spelers maar wild en onbesuisd maken.

De zonen van de rijke industriëlen trokken zich er niet van aan. Zij hadden hun veldje en hun regels. Hoewel? Van de regels waren ze aanvankelijk niet zo op de hoogte. Omdat de meeste kinderen in die klasse wel goed onderwijs genoten, konden de meesten wel goed Engels. Van Engelse voetbalbladen en sportmagazines (in Engeland lagen ze iets voor op Nederland, daar vonden ze sport niet zo gevaarlijk meer) leerden ze de spelregels. Rond 1900 was het hip om verenigingen op te richten. In iedere wijk schoten de voetbal- en atletiekverenigingen als paddestoelen uit de grond. In iedere stad had iedere wijk wel een of twee sportclubs.

Voetbal was, anders dan golf of criquet vrij makkelijk in de straten na te bootsen. Allereerst had je een bal nodig, een doel (twee stenen kon ook) en een veldje (een pleintje of een straatje voldeed ook).

Twintigste eeuw

Al aan het begin van de twintigste eeuw deden staatjochies uit arbeidersbuurtjes de rijke jongens na. Ze bemachtigden een leren bal, bakenden een straatje af en schreeuwden termen als ‘hens’, ‘goal’ en ‘freekick’. Voetbal werd geliefd. Het was een makkelijk tijdverdrijf dat iedereen kon doen, rijk en arm.

Naamgeving

De amateurclubs speelden wedstrijden met elkaar. De KNVB had invloed op de benaming. Zo was het makkelijker voor de competitie dat verschillende clubs niet dezelfde naam hadden, dat is zo lastig in de competitie. De namen zijn de meest bizarre afkortingen. Rohda klinkt klassieker dan het lijkt: Recht Op Het Doel Af. FC Zwolle is fantasieloos, maar is een fusie met PEC als basis, een club die tot stand is gekomen door samenvoeging van Ende Despereert Nooit en Prins Hendrik. Dramatisch klinkt het. Vaak liet de KNVB er ‘vv’(voetbalvereniging) of fc (footballclub) voor plaatsen.

Na de oorlog deed het betaalde voetbal zijn intrede. Ondergang of winst? Hierover zijn de meningen verdeeld. Maar binnen honderd jaar is een elitespel veranderd in een massaevenement, waar iedereen aan meedoet rijk (Europa) en arm (Afrika) verenigd in een eeuwenoud spel.

Geef een reactie

Historiën Twitter
Schrijf je in voor TOEN!