Geschiedenis VOC op postzegels

Nadat in 1840 de Victoriaanse geweldenaar Rowland Hill de postzegel invoerde en ruim 10 jaar later dat in Nederland gebeurde, was dit kleine stukje papier dé manier om stil te staan bij roemrijke gebeurtenissen uit het verleden. Ook de geschiedenis van de VOC is vaak en treffend verbeeld op postzegels.

Enkele jaren geleden benaderde hoofdredacteur René Hillesum van Filatelie mij met de vraag een artikel te schrijven over de scheepsramp van de Westerbeek. Het VOC-schip eindigde in 1742 op de klippen van het zuidelijkste Faeröer-eiland. De postdienst van de eilandengroep in de noordelijke Atlantische oceaan geeft ter gelegenheid van deze gebeurtenis postzegels uit.

Postgeschiedenis

Om het artikel op de doelgroep af te stemmen zoek ik op internet naar postzegels die verband houden met het thema VOC. Al snel blijkt dat dit een onderwerp is waar je je als verzamelaar helemaal in onder kunt dompelen.

De VOC heeft sowieso een hele interessante rol gespeeld in de postgeschiedenis, ook in de eeuwen voordat er postzegels waren. Wat te denken van de brieven die zeelieden achterlieten onder stapeltjes stenen bij de Kaap?

Schepelingen laten brieven achter onder stapel stenen. 1 zegel van serie van 5, Zuid-Afrika 1992.

Mensen en schepen

VOC-postzegels zijn niet alleen uitgegeven in Nederland. Vooral Zuid-Afrika heeft enkele prachtige zegels gedrukt waarop de vestiging op Kaap de Goede Hoop centraal staat. Zo is stichter Jan van Riebeeck zowel in Nederland als Zuid-Afrika geëerd. Ook zijn zwarte kinderoppas Krotoa schittert op een zegel.

Jan van Riebeecks oppas Krotoa was een Hottentot. Haar Nederlandse naam was Eva. Zuid-Afrika; 2012.

Het geliefdste VOC-onderwerp op de zegel is vanzelfsprekend het schip. Het betreft veelal specifieke schepen die verband houden met de geschiedenis van een bepaald land of eiland, zoals de Heemstede in Tristan da Cunha, de Dolfijn op St. Helena of de Amsterdam in Nederland.

Nederlandse postzegels met VOC-stempel en VOC-schepen, NVPH 2103, 2002.

Westerbeek

Dat geldt ook voor de Westerbeek op de Faeröer. Op 7 december 2015 zie ik de zegels van de persen rollen van drukkerij Joh. Enschedé in Haarlem. De presentatie van de zegels op 19 februari 2016 in het Maritiem Museum in Rotterdam trekt maar liefst 150 mensen, onder wie een tiental van de eilanden. Richard Volmer, nazaat van een VOC-zeeman die de winter doorbracht op de eilanden, ontving het eerste exemplaar. De relatie tussen Faeröer en Nederland, tussen verleden en heden, zijn aangehaald dankzij een postzegel.

Luister naar het OVT-verslag over de Westerbeek.

Productie van de Westerbeekzegels bij Joh. Enschedé, Haarlem. Foto René Hillesum 2015.

Eerstedagenvelop met stempel Maritiem Museum, Rotterdam. Faeröer, 2016.

Filatelie

Geschiedenis en postzegels gaan vaak letterlijk hand in hand. Het maandelijks verschijnende tijdschrift Filatelie is een mooi startpunt om de ontdekkingsreis te beginnen.

Dit artikel verscheen eerder in het themanummer Toen! VOC. Lees hier het digitale geschiedenistijdschrift.

Leon Mijderwijk

Leon Mijderwijk (1975) studeerde voor Leraar Geschiedenis 2e graads aan de HU en deeltijd Geschiedenis aan de Universiteit van Utrecht. Zijn aandacht gaat uit naar de vroege middeleeuwen, in het bijzonder van Engeland. Hij schreef artikelen en recensies voor Westerheem, Archeologie Magazine, So British & Irish, Muntkoerier en Filatelie. Leon is redactiemedewerker van het Detectormagazine en Historiën-redacteur. Hij onderhoudt contact met diverse uitgeverijen, archeologen en historici.

More Posts

Historiën Twitter
Schrijf je in voor TOEN!