De Goede lezer, Filosoferen over literatuur

 

In De goede lezer neemt filosoof Damon Young de lezer mee langs de planken van zijn boekenkast om door te nemen welke deugden een lezer in huis moet hebben.

 

goede-lezer-damon-young“Waarom krijgen met name schrijver en boek zoveel aandacht, maar hebben we over het algemeen weinig aandacht voor die andere zijde van de driehoek: de lezer?” Het was deze zin in het wervende persbericht van De goede lezer die me direct aansprak.

Boek over boeken

Ik zie mezelf als een ervaren lezer. Zelfs als een redelijk snelle. Maar een goede? Aan welke eisen moet je daarvoor voldoen? Daarnaar ben ik wel benieuwd. Ik ben in ieder geval geen zorgvuldige lezer geweest toen ik het persbericht doornam. Want dat geeft wel helderheid over het abstractieniveau van De goede lezer:

“In De goede lezer exploreert Young de kunst van het lezen, en wel aan de hand van klassieke aristotelische deugden als weetgierigheid, geduld, moed en matigheid.”

Filosoferen

Dus als je een boek verwacht met vaardigheidstips voor de lezer over de lekkerste houding waarin of de meest ontspannende muziek om bij te lezen, zit je ernaast. De goede lezer is geen boek over boeken om even bij weg te dromen. De ondertitel Filosoferen over literatuur geeft dat al aan.

Damon Young

Auteur Damon Young (Australië, 1975) is filosoof die al een aantal titels op zijn naam heeft staan die in het genre ‘populaire filosofie’ passen. Hij gebruikt zijn eigen leeservaringen als uitgangspunt om een aantal deugden die voor de lezer van belang zijn, tegen het licht te houden. Dat betreft: weetgierigheid, geduld, moed, trots, matigheid en rechtvaardigheid. Om die deugden te belichten gebruikt Young verschillende titels uit de wereldliteratuur. De diversiteit is groot: Youngs vakliteratuur uit de filosofie, maar ook Sherlock Holmes en Batman.

Geduld

In de literatuur zijn sporen genoeg te vinden over die deugden. Zo neemt Young in het hoofdstuk over geduld de roman De ongewone lezer (2008) van Alan Bennett als voorbeeld. Hierin wordt koningin Elizabeth II aangestoken door het leesvirus. Haar lange leven heeft zij niet veel gegeven om lezen maar nu zij de letters heeft ontdekt, is het moeilijk geduldig te zijn. Als zij de lange zinnen van de Victoriaanse schrijver Henry James doorworstelt, roept ze zelfs hardop dat hij eens op moet schieten. Young verklaart haar gedrag: “Wat de koningin frustreert is dat de langdradigheid onbehagen wekt: ze vindt het zonde van de tijd om James te lezen. Ze weet dat de seconden tellen, hoe dat zo gekomen is en hoe het verder zal gaan. […] De ongewone lezer laat zien dat lezen soms zeer doet omdat we het uiterst menselijke gevoel ervaren dat de tijd opraakt.”

Matigheid

In het hoofdstuk over matigheid geeft hij aan dat hij zich soms te buiten gaat aan het lezen van pulp: Star Trek-romans. “Dat ik het kocht was eerder een tic dan een keuze. […] Het ging om rustgevend, dwangmatig genoten consumeren.” Het voelde als een verslaving. En zo’n gevoel verbindt Young aan het aristotelisch gedachtegoed. “Wat me in mezelf tegenstond noemde Aristoteles akolasia: onmatigheid, buitensporigheid. Het is de slecht gereguleerde trek in eten, drinken en seks en het gaat dan niet zozeer om het gezichtsvermogen of het gehoor, maar om de tastzin. Aristoteles bekritiseerde niet de trek op zich, maar die waarbij de rede niet als leidraad dient.”

Doorzettingsvermogen

De filosofische bespiegelingen gaan mij –als leek op dat gebied- weleens de pet te boven. Het vraagt doorzettingsvermogen en het zal de moeite lonen om het boek nog eens te pakken. Er zijn genoeg passages goed te volgen die interessante inzichten geven in het lezen.

Persoonlijk verhaal

Damon Young zet zichzelf neer als boekenliefhebber en dat maakt het verhaal persoonlijk. Zeker omdat hij De goede lezer begint en eindigt met een inkijkje in zijn eigen boekenkast. De eerste zin luidt: “Rechts van me staat een vlekkerig grenen boekenkastje. Het bevat onder meer mijn jeugd.” Zelf had ik het wel prettig gevonden als hij voor die autobiografische zin de lezer in twee, drie pagina’s iets over de opzet van het boek had verteld zonder verder de diepte in te hoeven gaan. Nu gebeurt dat pas op pagina 33. Niet iedere lezer zal namelijk het plichtsbesef hebben van koningin Elizabeth, die immers ieder boek uitleest:

“Boeken, boterhammen, aardappelpuree: men eet op wat men krijgt voorgeschoteld.”

De literatuurlijst is verpakt in het hoofdstuk ‘De rommelkamer’. De vertaler Sjaak de Jong heeft hierin nuttige toevoegingen verwerkt voor de Nederlandse lezer.

Damon Young

De goede lezer, Filosoferen over literatuur

Vertaling: Sjaak de Jong

(Utrecht 2016)

ISBN 978-90-259-0563-7, 206 p.

Uitgeverij Ten Have

[bol_product_links block_id=”bol_585579ba68ddc_selected-products” products=”9200000060402838,9200000066216275,9200000040491518,9200000021924440,9200000030321952,9200000025539323,1001004005988333″ name=”Damon Young” sub_id=”” link_color=”003399″ subtitle_color=”000000″ pricetype_color=”000000″ price_color=”CC3300″ deliverytime_color=”009900″ background_color=”FF8E1C” border_color=”D2D2D2″ width=”600″ cols=”3″ show_bol_logo=”1″ show_price=”1″ show_rating=”1″ show_deliverytime=”1″ link_target=”1″ image_size=”1″ admin_preview=”1″]

 

Leon Mijderwijk

Leon Mijderwijk (1975) studeerde voor Leraar Geschiedenis 2e graads aan de HU en deeltijd Geschiedenis aan de Universiteit van Utrecht. Zijn aandacht gaat uit naar de vroege middeleeuwen, in het bijzonder van Engeland. Hij schreef artikelen en recensies voor Westerheem, Archeologie Magazine, So British & Irish, Muntkoerier en Filatelie. Leon is redactiemedewerker van het Detectormagazine en Historiën-redacteur. Hij onderhoudt contact met diverse uitgeverijen, archeologen en historici.

More Posts

Schrijf je in voor TOEN!