Was het altijd rustig op Canna?

Nu is het rustig op Canna. Het eiland heeft maar een tiental inwoners. Eeuwen geleden zochten kluizenaars die rust juist op. Zij gingen naar Canna om verleidingen te weerstaan.

Binnen-Hebriden

Canna is een klein eiland aan de westkust van Schotland. Het is onderdeel van de Binnen-Hebriden. Om nog preciezer te zijn: van de Kleine Eilanden van de Binnen-Hebriden. En terecht want het eiland is 7 kilometer lang en 1,5 kilometer breed. Ondanks de geringe omvang is er zeker geen sprake van overbevolking. Er zijn slechts circa 20 inwoners.

canna plattegrond

Kluizenaars op Canna

De huidige inwoners zullen zich soms kluizenaars voelen. Zij treden daardoor in de voetsporen van de vroegmiddeleeuwse bewoners van Canna. Hoewel schriftelijke en archeologische bronnen schaars zijn, zijn er aanwijzingen dat al in de 7e eeuw leefden op Canna. Op dit eiland konden zij zich volledig aan God wijden.

Het idee om je leven volledig te wijden aan God verspreidt zich in de 5e en 6e eeuw naar gebieden in Europa. Het ontstaan van het kluizenaarschap vindt plaats in Egypte. In de 3e eeuw zijn er daar christenen die de woestijn intrekken om hun leven aan God te wijden. Deze kluizenaars geloven dat zij door verleidingen te weerstaan dichter bij God komen. Zij leven op afstand van andere mensen. Ze eten alleen wat nodig is om in leven te blijven en dragen alleen de hoognodige kleding die hen beschermt tegen de natuurlijke omstandigheden. Om elkaar te helpen met het weerstaan van verleidingen gaan kluizenaars bij elkaar leven in een kloostergemeenschap.

Bewoners van kloosters zijn monniken: het Griekse woord monachos betekent: iemand die alleen is.

Om alleen te willen zijn, is Canna een uitgelezen plaats.

 

Monniken op Ierse en Britse eilanden

Mensen die hen hadden ontmoet, zoals handelaren en pelgrims, vertellen over de kluizenaars. Ze stellen dat de manier van leven van de monniken een voorbeeld is voor anderen. Veel mensen raken onder de indruk van deze levenswijze. Hierdoor neemt het aantal geleidelijk toe. Het gebied waar kloostergemeenschappen ontstaan, breidt zich uit. Bij gebrek aan woestijnen, kiezen de monniken in Europa voor onherbergzame gebieden. Grotten en rotsachtige eilanden zien zij als een goed alternatief. Eilanden in de ruige Ierse zee zoals Skellig Michael of Canna in de Zee van de Hebriden bieden de kluizenaars precies wat zij zoeken: totale afzondering.

Op luchtfoto's is de omheining van het klooster op Canna nog duidelijk te zien.

Op luchtfoto’s is de omheining van het klooster op Canna nog duidelijk te zien.

Uit een historische bron uit 1203 is bekend dat er op Canna een klooster was. De bron geeft aan dat het klooster eigendom was van het klooster in Iona. Vanuit Iona werd een netwerk van kloosters gesticht dat zich uitstrekte over Schotland, Ierland en noordelijke streken van Angelsaksisch Engeland. Dit gebeurde al snel vanaf de stichting van het klooster zelf in 565. Wanneer het klooster op Canna is gesticht is niet bekend maar dat kan al in de late 6e of in de 7e eeuw gebeurd zijn.

Archeologische resten van een klooster op Canna zijn gevonden op de Klif van de Heilige Vrouwen; Sgor nam Ban-Naomha in het Schots Gaelic, een Keltische taal. De klif ligt aan de zuidelijke kant van Canna. Op luchtfoto’s is de ronde vorm die de omheining vormde, nog te zien. De omheining sloot het klooster af van de rest van het eiland. De enige weg van bevoorrading liep via de zee. De rest van het eiland was voor de vroegmiddeleeuwse monniken een deel van de wereld waarvan zij zich wilden afschermen. Was zelfs het dunbevolkte Canna voor hen te verleidelijk.

Meer over de archeologische verkenning en kaarten van de site op Canna: klik hier.

Het klooster is niet de enige archeologische ontdekking die licht werpt op de bewoning en de beleving van de christelijke religie op Canna in de vroege middeleeuwen: in 2012 werd er ook een cursing stone gevonden. Lees meer.

Grondplan van het klooster op Canna. Bron: Celtic Britain (Charles Thomas; Thames & Hudson 1997)    p. 133.

Grondplan van het klooster op Canna. Bron: Celtic Britain (Charles Thomas; Thames & Hudson 1997) p. 133.

 

 

Leon Mijderwijk

Leon Mijderwijk (1975) studeerde voor Leraar Geschiedenis 2e graads aan de HU en deeltijd Geschiedenis aan de Universiteit van Utrecht. Zijn aandacht gaat uit naar de vroege middeleeuwen, in het bijzonder van Engeland. Hij schreef artikelen en recensies voor Westerheem, Archeologie Magazine, So British & Irish, Muntkoerier en Filatelie. Leon is redactiemedewerker van het Detectormagazine en Historiën-redacteur. Hij onderhoudt contact met diverse uitgeverijen, archeologen en historici.

More Posts

Schrijf je in voor TOEN!