Holland, een graafschap achter de duinen

In Een graafschap achter de duinen beschrijft Erik Cordfunke de weg die het graafschap Holland aflegt naar onafhankelijkheid.

In de negende eeuw wisten verschillende regionale heren zich te ontworstelen aan de klemmende greep van de Frankische heersers. In het latere Holland was het Gerulf II die als stamvader van het gravenhuis zich roerde. Hij was zelf nog een bestuurder in dienst van de koning, van wie hij ook landgoederen kreeg, maar wat de groeiende zelfstandigheid van het graafschap kenmerkte, was dat zowel zijn gebied als zijn titel overerfbaar waren. In het Hollandse deel kwam zijn zoon Dirk I aan de macht.

Slag bij Vlaardingen

De graven na Gerulf II en Dirk I gedroegen zich steeds onafhankelijker van de Frankische machthebbers. De Slag om Vlaardingen (1018) waarin een keizerlijk leger tevergeefs Dirk III tot de orde wilde roepen en de verschillende invallen vanuit Holland in de aangrenzende bisdommen Utrecht en Luik waren tekenen aan de wand: met de onderdanigheid was het gedaan.

Vertrouwd

In Een graafschap achter de duinen beschrijft Erik Cordfunke het ontstaan en de vorming van het graafschap in de periode 850-1150. Dit boek heeft de vertrouwde opzet van de reeks publicaties die ondertussen van zijn hand zijn verschenen bij uitgeverij Walburg Pers. De omvang is bescheiden en de hoofdstukken zijn kort wat ertoe bijdraagt dat de uitgave zeer toegankelijk is. De vormgeving is goed verzorgd: de harde kaft, (pagina)grote afbeeldingen en de koptekst in een kleurrijk balkje zijn elementen die het tot een smaakvol geheel maken.

Wat afwijkt van de standaard, is dat er verschillende redactionele slordigheden zijn te vinden, zoals ontbrekende spaties, samengestelde woorden die los zijn geschreven, vergeten en overbodige woorden en letters (geb[r]uikt; [h]aar zwager, sierraden). Het is niet zo dat je over de missers struikelt, maar het viel op vanwege de gebruikelijke standaard.

Tocht door de middeleeuwen

De liefhebbers van Cordfunkes boeken, van wie ik er een ben, herkennen ongetwijfeld dat dit onderwerp ‘het resultaat is van een decennialange tocht door de middeleeuwen’. Hij licht in het voorwoord zelf de betekenis van dit werk toe:

“Ik heb in dit boek geen uitputtende studie over de vele facetten van het ontstaan en de vorming van het graafschap Holland willen schrijven. Mijn doel was om door middel van een analyse van het vele, vaak weinig toegankelijke materiaal […] tot een synthese te komen.”

Fraaie studies

Een deel van dit materiaal zijn studies van historici en archeologen die zich hebben verdiept in de geschiedenis van het graafschap. De auteur gaat hun bevindingen langs en brengt de verschillen van inzicht en discussie in beeld. Soms leidt dat tot zinnen als:

“De rijksarchivaris P.A. Meilink heeft de opvattingen van Oppermann in 1939 afdoende weerlegd, daarin grotendeels gevolgd door A.C.F. Koch, de bewerker van het eerste deel van het oorkondenboek van Holland en Zeeland (1970), waardoor we in grote trekken weer zijn teruggekeerd naar de door Gosses uitgezette paden. Met name D.P. Blok heeft in een aantal fraaie studies voortgebouwd op het fundament dat door Gosses was gelegd.”

Mooi natuurlijk dat al deze onderzoekers genoemd worden en de door hen geschreven secundaire literatuur in het notenapparaat is terug te vinden, maar de geïnteresseerde leek die het in eerste instantie om het middeleeuwse verleden gaat, zal wellicht meer plezier beleven aan het toegankelijkere Graven van Holland, Middeleeuwse vorsten in woord en beeld (880–1580) die de auteur samen met Dick de Boer schreef.

Cordfunke, E.H.P.,

Een graafschap achter de duinen, Het ontstaan en de vorming van het graafschap Holland (850-1150)

(Zutphen 2018)

ISBN 9789462493407, € 24,95, 138 p.

Uitgeverij Walburg Pers

Leon Mijderwijk

Leon Mijderwijk (1975) studeerde voor Leraar Geschiedenis 2e graads aan de HU en deeltijd Geschiedenis aan de Universiteit van Utrecht. Zijn aandacht gaat uit naar de vroege middeleeuwen, in het bijzonder van Engeland. Hij schreef artikelen en recensies voor Westerheem, Archeologie Magazine, So British & Irish, Muntkoerier en Filatelie. Leon is redactiemedewerker van het Detectormagazine en Historiën-redacteur. Hij onderhoudt contact met diverse uitgeverijen, archeologen en historici.

More Posts

Schrijf je in voor TOEN!