“Hot Stuff”: de gevallen held

In 1943 heeft de Amerikaanse B-17-bommenwerper ‘Memphis Belle’ officieel als eerste zware bommenwerper vijfentwintig  bombardementsmissies afgerond. Klein detail: het is niet waar. 

In 1990 trekt de film Memphis Belle wereldwijd volle zalen. Het verhaal over de heroïsche Amerikaanse vliegtuigbemanning die in het verre Europa vecht voor ‘peace and justice’ spreekt enorm tot de verbeelding. Memphis Belle, een gigantische zwaarbewapende B-17 bommenwerper, heeft als eerste Amerikaanse zware bommenwerper 25 missies afgerond. In het licht van de oorlogsomstandigheden van toen een enorme prestatie, want wie vanuit Engeland op een bombardementsvlucht richting Europa vertrok, bracht het er lang niet altijd levend vanaf.

hot_stuff_memphis_belle

hot stuff en memphis belle

Geen rijbewijs

Jonge jongens, die soms in de Verenigde Staten nog geen auto mochten besturen omdat ze geen rijbewijs hadden, bestuurden Vliegende Forten, zoals de B-17’s genoemd werden. Direct na het opstijgen konden de bommenwerpers nog rekenen op de steun van geallieerde jagers. Maar eenmaal boven Europa was de actieradius van de geallieerde jachtvliegtuigen beperkten en stonden de geallieerde bommenwerpers er alleen voor, overgeleverd aan de Duitse luchtafweer en de Duitse Luftwaffe.

Strakke formaties

De B-17’s, maar ook andere Amerikaanse bommenwerpers, waren zwaar bewapend. In vergelijking met de Lancaster, de bekendste Britse bommenwerper, hadden de Amerikaanse bommenwerpers meer en zwaardere mitrailleurs aan boord. Afhankelijk van het specifieke type, beschikte de B-17 over tien tot vijftien zware mitrailleurs. Het was dus voor de Duitse piloten al lastig om een enkele B-17 neer te schieten. Meestal stortte de Luftwaffe zich op door luchtafweer beschadigde bommenwerpers, die door alle mankementen vaak langzamer vlogen en zo een makkelijke prooi vormden. Om elkaar zoveel mogelijk bescherming te bieden, vlogen de Amerikanen in strakke formaties, waarbij de boordschutters met hun mitrailleurs dekking konden geven aan andere bommenwerpers, die door de Luftwaffe werden aangevallen.

Memphis Belle

Nu terug naar Memphis Belle. Kort gezegd was Memphis Belle niet de bommenwerper die als eerste 25 missies volbracht, maar ging ze wel zo de geschiedenis in. Hoe is dat nu mogelijk?

memphis belle

Memphis Belle en de crew op tournee in de Verenigde Staten. bron: wikimedia commons

“Zeer waarschijnlijk was Memphis Belle de derde Amerikaanse bommenwerper die deze prestatie op haar naam mocht schrijven”, zegt professor William Waldock, verbonden aan de Embry-Riddle Aeronautical University. Zodra een bommenwerper vijfentwintig missies had voltooid, haalde het Amerikaanse War Department, de voorloper van het Amerikaanse Ministerie van Defensie, de bommenwerper naar huis. Eenmaal in de Verenigde Staten ging de bommenwerper met haar bemanning op een nationale tournee. Er werden aan het publiek dan War Bonds verkocht, een soort oorlogsaandelen, waarmee een deel van de oorlog gefinancierd kon worden.

[youtube]https://www.youtube.com/watch?v=Dn8tqacRXK4[/youtube]

De officiele promotiefilm over Memphis Belle van het American War Department

Hell’s Angels

Hells_angels

Bemanning en onderhoudspersoneel bij “Hell’s Angels”. bron: wikimedia commons

Zes dagen voor de vijfentwintigste vlucht van Memphis Belle, rondde een andere B-17 met de duistere naam ‘Hell’s Angels’, al haar vijfentwintigste vlucht af. Eigenlijk moest ‘Hell’s Angels’ dus op promotietour om War Bonds te verkopen, maar de legerleiding voorzag problemen om in een land vol goede, godsvrezende christenen een toestel met de naam ‘Hell’s Angels’ te promoten. En aangezien zes dagen erna Memphis Belle dezelfde prestatie leverde en deze naam wel in de smaak viel, werd deze bommenwerper het land door gestuurd.

[youtube]https://www.youtube.com/watch?v=7xks4-bSLbE[/youtube]

Hell’s Angels op 8 seconden

Hot Stuff

Maar ook Hell’s Angels was niet de eerste bommenwerper die de vijfentwintig missies voltooide. De echte winnaar was niet eens een B-17, maar een B-24. Op 7 februari 1943 vloog de B-24 ‘Hot Stuff’ haar vijfentwintigste missie, drieënhalve maand voor Memphis Belle en Hell’s Angels. Een overduidelijke winnaar, zou je zeggen, waarvan de vijfentwintigste vlucht ook nog eens uitstekend gedocumenteerd is. Maar toch kennen we allemaal Memphis Belle en is er van Memphis Belle een film gemaakt. Maar waarom?

Het antwoord op deze vraag zorgt voor een even vreemde als tragische wending in het verhaal van Hot Stuff. Het vliegtuig heeft de terugvlucht naar de Verenigde Staten niet overleefd. Onderweg is het toestel neergestort. Aanvankelijk zou Hot Stuff op 3 mei 1943 vanuit Groot-Brittannië terugvliegen naar de Verenigde Staten, maar eerst moest er boven IJsland nog een inspectievlucht gemaakt worden met luitenant-generaal Frank Andrews. Andrews, een driesterrengeneraal, was niet zomaar een VIP. Hij was de commandant van alle Amerikaanse soldaten op het Europese strijdtoneel. Andrews nam de plaats van de co-piloot in en vloog in zijn plaats. Een deel van de overige bemanning werd voor vertrek naar IJsland vervangen door het gevolg van Andrews. Mogelijk ging Andrews terug naar Washington om te worden onderscheiden met een vierde generaalsster. Daarmee zou hij de Supreme Alllied Commander in Europe worden genoemd, een titel die na Andrews’ dood gedragen werd door Dwight Eisenhower.

hot stuff

De bemannung van de B-24 “Hot Stuff”. bron: wikimedia commons

Het liep allemaal anders. Onderweg sloeg het vliegtuig een tussenstop in Prestwick (Schotland) over en werd er meteen koers gezet naar Reykjavik in IJsland. Als ze die tussenlanding hadden gemaakt, hadden ze kunnen horen dat er slecht weer op komst was in IJsland. Bijkomende pech was dat Hot Stuff’s radio kapot was, waardoor elke communicatie met de bommenwerper onmogelijk was.

Het weer in Reykjavik was een mengelmoes van regen, sneeuw en laaghangende bewolking. Het zicht was slecht. Na een aantal landingspogingen vloog de B-24 tegen de berg Fagradalsfjall. Het vliegtuig werd daarbij bijna totaal verwoest en veertien van de vijftien passagiers vonden de dood, waaronder Andrews. De enige overlevende was de staartschutter, omdat het staartstuk enigszins intact bleef tijdens de crash.

[youtube]https://www.youtube.com/watch?v=KRhy-_PTa0k#t=19[/youtube]

Het tragische verhaal van Hot Stuff

Monument

In 2018 zal er ter gelegenheid van de herdenking van de ramp, dan 75 jaar geleden, een monument worden onthuld. Het monument komt niet op de berg zelf, maar in de buurt van de toeristische attractie Blue Lagoon. Wie bij het monument staat, ziet op de achtergrond Fagradalsfjall, de berg waar Hot Stuff tegenaan vloog.

De Facebookpagina van Hot Stuff

[bol_product_links block_id=”bol__selected-products” products=”1002004000012255,1004004000029600,9200000027697896,9200000027697954,1004004006303870,1001004001441253″ name=”memphis belle” sub_id=”” link_color=”E94C00″ subtitle_color=”E94C00″ pricetype_color=”000000″ price_color=”E94C00″ deliverytime_color=”C20318″ background_color=”FFDF80″ border_color=”E94C00″ width=”600″ cols=”3″ show_bol_logo=”undefined” show_price=”1″ show_rating=”1″ show_deliverytime=”1″ link_target=”1″ image_size=”1″ admin_preview=”1″]

Erik Sweers

Erik Sweers studeerde van 1997 tot 2004 geschiedenis aan de universiteit van Utrecht. Sinds 2008 is hij redacteur voor Historiën. Erik heeft in samenwerking met diverse uitgeverijen lesmateriaal voor het voorgezet onderwijs gemaakt, zoals GeschiedenisNU en de geschiedenislesmethode Columbus.

More Posts - Website

Schrijf je in voor TOEN!