Fort Pampus nieuw bezoekerscentrum

Op 8 juli 2011 opent Fort Pampus een nieuw bezoekerscentrum, met als doel het publiek te vertellen over de geschiedenis van Fort Pampus en de Stelling van Amsterdam.

Foto: Marijke Kooi

Op 8 juli 2011 opent Fort Pampus een nieuw bezoekerscentrum, met als doel het publiek te vertellen over de geschiedenis van Fort Pampus en de Stelling van Amsterdam. Het verhaal van Pampus wordt gevisualiseerd met behulp van vernieuwende multimediale middelen. Zo zit je aan tafel met gestationeerde soldaten of kun je de geur van het eten in de officierskeuken echt ruiken. Kinderen kunnen hun eigen projectiel vullen met ‘kruit’. Een impressie van het bezoekerscentrum kun je online bekijken.

De stelling van Amsterdam
Pampus zal het informatiepunt worden van de gehele Stelling van Amsterdam, een verdedigingslinie die bestaat uit 46 forten en batterijen. Daarom wordt naast de geschiedenis van forteiland Pampus ook de geschiedenis van de kringstelling verteld. In de westelijke geschutstoren wordt een 360 graden projectie geplaatst met wisselende beelden van de Hollandse waterlinies en de Stelling van Amsterdam.

De directe aanleiding van het aanleggen van de 135 km lange verdedigingslinie was de Frans-Duitse oorlog van 1870-1871. Nederland mobiliseerde, en in de Vestingswet van 1874 bepaalde de regering dat de Stelling van Amsterdam moest worden aangelegd.

De forten en batterijen liggen tussen 15 en 20 kilometer van Amsterdam. Tussen de Stelling en de hoofdstad bleef een strook land beschikbaar voor agrarische zelfvoorziening- noodzakelijk als de vijand aan zou vallen, en Amsterdam geïsoleerd zou zijn. Er is een fietsroute langs de Forten van 135 kilometer, opgedeeld in 7 korte routes van ongeveer 30 km.

Een uniek fort

Foto: Bob Verbruggen

De regering twijfelde of er ook een fort in de toenmalige Zuiderzee zou moeten komen. Dit stond niet in het oorspronkelijke plan. Pas toen de Duitsers een nieuwe gevechtsboot hadden ontwikkeld die door ondiep water kon (de ‘Wespe’), werden de Hollanders nerveus en werd besloten om ook een fort te bouwen in de Zuiderzee. Tussen 1887 en 1895 werd het eiland aangelegd en het fort gebouwd. De kosten waren aanzienlijk en of het daadwerkelijk nodig was valt achteraf te betwisten. Het fort is in de Eerste Wereldoorlog bemand geweest maar er is nooit een schot gelost. In de Tweede Wereldoorlog hebben de Duitsers geprobeerd het fort te gebruiken als luisterpost, maar ze hielden het al gauw voor gezien.

Na de Tweede Wereldoorlog is het fort flink verwaarloosd, tot 1990 , toen kocht de stichting Pampus het fort van de staat. In de afgelopen decennia is het dak van het fort gerenoveerd en waterdicht gemaakt. In 1997 kwam de Stelling van Amsterdam, en dus ook Fort Pampus op de Unesco Werelderfgoedlijst. Het was altijd al een unieke historische locatie, maar met het nieuwe bezoekerscentrum komt in Fort Pampus geschiedenis tot leven.

Bronnen
www.pampus.nl
website studio harm http://www.interieurontwerpen.nl/pampusWWW/afbeeldingen.html
website stelling van amsterdam http://www.stelling-amsterdam.nl/index.html
Cees Pfeiffer, ‘Pampus, geschiedenis van een fort’ (Weesp 1993)