Interview: burgemeester Aboutaleb over herdenken in Rotterdam

Op 14 mei is het vijfenzeventig jaar geleden dat Rotterdam in de Tweede Wereldoorlog als eerste grote Nederlandse stad zwaar werd gebombardeerd door de Duitsers. Er vielen meer dan 800 doden plus vele gewonden en er werden veel oude, klassieke, gebouwen vernietigd. De stad veranderde daardoor blijvend van karakter. De oude gebouwen werden later vervangen door de  moderne, vernieuwende architectuur waar de stad nu internationaal beroemd om is. De stad heeft de afgelopen jaren samen met scholen speciale aandacht geschonken aan het herdenken van de Tweede Wereldoorlog door jongeren. Een interview met burgemeester Ahmed Aboutaleb over het belang van het herdenken van van de Tweede Wereldoorlog, de rol van jongeren hierin en wat de gemeente daar aan doet

U heeft enige tijd terug, samen met Rotterdamse jongeren, concentratiekamp Westerbork bezocht. Hoe hebt u uw bezoek aan kamp Westerbork, samen met deze Rotterdamse scholieren, ervaren?

Aboutaleb: “Het was bijzonder om met hen op deze emotionele plek te zijn. We hebben gesproken over hoe we de lessen van Kamp Westerbork kunnen vertalen naar onze tijd. Duizenden mensen zijn hier aan hun laatste reis begonnen naar de concentratiekampen van nazi-Duitsland. Dat raakte de scholieren zichtbaar.”

Wat heeft u zelf van dat bezoek geleerd?

Aboutaleb: “Ik besefte eens te meer dat het drama van de grote geschiedenis pas voelbaar wordt in de persoonlijke verhalen. In Westerbork kijk je door de ogen van de slachtoffers naar de wereld om je heen en komt hun verdriet en wanhoop dichterbij.”

Wat leert u van oudere Rotterdammers die de Tweede Wereldoorlog nog hebben meegemaakt?

Aboutaleb: “Rotterdam heeft een cruciale rol gespeeld in de Tweede Wereldoorlog. Natuurlijk vanwege het bombardement van 14 mei 1940, dat diepe wonden heeft geslagen in de stad en in het leven van vele Rotterdammers. Maar ook de grote Razzia van Rotterdam in november 1944, waarbij ongeveer 60.000 jonge mannen als slaven uit de stad zijn weggevoerd om tewerkgesteld te worden in Duitsland, heeft de stad in het hart geraakt. Ik realiseerde mij tijdens de vele gesprekken die ik met de slachtoffers en ooggetuigen heb gehad dat hun leed vaak onderbelicht is gebleven en dat zij meer aandacht verdienen tijdens herdenkingen. Ik zie het dan ook als mijn taak om hun verhalen te behouden voor jongere generaties.”

Wat is volgens u het (algemene) belang van herinnering aan de Tweede Wereldoorlog?

Aboutaleb: “Om een herinnering levend te houden, zul je altijd lessen moeten trekken voor de huidige tijd en de toekomst. Allereerst moeten we beseffen dat een oorlog niet zomaar een losstaande periode in de geschiedenis is met een vaste begin- en einddatum. Er kunnen maanden, jaren aan vooraf gaan waarin een voedingsbodem wordt gelegd waarop het vijanddenken tot bloei komt. Symptomen daarvan, zoals stigmatisering, rechtsongelijkheid en vrijheidsbeperking, zijn signalen die we serieus moeten nemen.

“Ik zie het als mijn taak om de oorlogsverhalen van oudere Rotterdammers te behouden voor jongere generaties”

Wat doet de gemeente Rotterdam allemaal om de herinnering aan deze oorlog levend te houden?266px-Aboutaleb_Dutch_politician_kabinet_Balkenende_IV

Uiteraard wordt de Tweede Wereldoorlog uitgebreid herdacht in onze stad. Op 4 mei (officiële dodenherdenking), 14 mei (bombardement), 30 juli (Loods 24: op dit plein werden vanaf 30 juli 1942 Joodse Rotterdammers verzameld voor de deportatie richting concentratiekampen) en 15 augustus (officiële einde van de oorlog). Ik merk dat er steeds meer belangstelling voor deze herdenkingen is, juist ook vanuit de jongere generaties. Veel Rotterdamse scholen doen een project over de oorlog met de kinderen en nodigen ouderen uit om over hun ervaringen te vertellen. Ook zijn er basisscholen die een oorlogsmonument geadopteerd hebben. Het Gemeentearchief van Rotterdam heeft speciaal voor scholen lesmateriaal ontwikkeld. Ook het eerder genoemde Westerbork project van twee middelbare scholen is een mooi voorbeeld.

Wat doet u om een verstoring van een WO II – herdenking, zoals in de Amsterdamse wijk De Baarsjes plaatsvond, in Rotterdam te voorkomen?

Aboutaleb: “Het blijft onvoorstelbaar dat jongeren zoiets doen. Echt 100 % zekerheid dat zoiets niet gebeurt, kun je helaas niet geven. Het is een kwestie van ogen en oren openhouden en zorgen dat politie snel ter plekke is als er ongeregeldheden uitbreken.”

Om een herinnering levend te houden, zul je altijd lessen moeten trekken voor de huidige tijd en de toekomst.

Staan er binnenkort nog speciale en/of nieuwe WO II – herdenkingen gepland in Rotterdam?

Aboutaleb: “Herdenken is een werkwoord, in de stad zijn veel Rotterdammers, organisaties en comités actief om nut en noodzaak van herdenkingen zo breed mogelijk onder de aandacht te brengen. De verhalen van de slachtoffers en ooggetuigen worden gekoesterd en WO II is een inspiratiebron voor scholen, kunstenaars, ondernemers en bewoners. Dat levert elk jaar weer nieuwe en mooie momenten op. Mooi voorbeeld van herdenken een paar jaar terug is de markering van de Brandgrens met schijnwerpers op de wolken. Het bombardement rukte het hart uit de stad, maar die avond voelden de Rotterdammers zich meer verbonden dan ooit.”

Geef een reactie

Schrijf je in voor TOEN!