Interview met achternicht Himmler

Interview met het achternichtje van SS-leider Heinrich Himmler over haar familie, schuld, nazisme en mystiek.

Katrin Himmler: “Hoe moet ik mijn zoontje later uitleggen dat het ene deel van de familie de andere helft heeft uitgeroeid?”

Volgens humanist Desiderius Erasmus is niks in het leven zoals het lijkt. Alles is altijd anders dan men denkt. Zo ook een gesprek met Katrin Himmler (41), het achternichtje van nazi-leider en oorlogsmisdadiger Heinrich Himmler. Katrin Himmler is een sympathieke, voorkomende dame die vlot spreekt en veel lacht. Niet iets wat men direct zou verwachten van een familielid van Reichsführer SS, Heinrich Luitpold Himmler. Himmler was immers een van de hoogste nazi-leiders en samen met Hitler persoonlijk verantwoordelijk voor de grootste misdaad uit de wereldgeschiedenis: de Holocaust. Himmler droeg niet voor niks het doodshoofd van de SS Totenkopfdivision (doodshoofddivisie) op zijn legerpet. Als geen andere nazi stond hij symbool voor de lugubere, demonische en morbide vernietigingskracht van het Derde Rijk. Katrin Himmler heeft een boek gepubliceerd over de familiegeschiedenis van de familie Himmler. Het heet: De Gebroeders Himmler.

Zoontje

Katrin Himmler.

Katrin Himmler.

Heinrich Himmler werd geboren op 7 oktober 1900 in München en is zonder twijfel een van de grootste moordenaars en criminelen die ooit geleefd heeft. Een familielid van deze beul zijn, is bevreemdend en niet altijd makkelijk, bevestigt Katrin Himmler. Om het geheel nog complexer te maken is Katrin Himmler ook nog getrouwd met een Israëlisch jood. Ze werd niet verliefd op hem uit schuldgevoel, vertelt ze. “Veel kinderen van nazi’s zijn getrouwd met joden uit schuldgevoel of door identificatie met de slachtoffers. Dat is een bekend fenomeen. Het is een soort zuiveringsproces. Bij mij was dat niet direct het geval. Volgens mij was het gewoon toeval, hoewel mijn achtergrond misschien onbewust toch meespeelde. Dat weet je nooit. Liefde is ondoorgrondelijk. Beide geliefden leven inmiddels apart (zonder officieel gescheiden te zijn) en hebben een zoon van zeven. Volgens Katrin Himmler heeft ook het uit elkaar gaan niks te maken met de achtergrond van de familie Himmler. Haar joodse man denkt daar ook zo over. Het waren gewoon huwelijksproblemen zoals ze wel vaker voorkomen.

Himmler: “We hebben nog steeds goed contact met elkaar, maar lastig is onze band natuurlijk wel, vooral voor mijn zoontje. Hoe moet ik hem later uitleggen dat tijdens de Tweede Wereldoorlog het ene deel van de familie de andere helft heeft uitgeroeid?”

Oudoom Heini

Katrin Himmler werd links liberaal opgevoed door haar ouders, ging na haar middelbare school politicologie studeren en werd politiek activist aan de linkerzijde van het politieke spectrum. Himmler: “Ik was altijd zeer geïnteresseerd in politiek en heb een sterk rechtvaardigheidsgevoel. Ik denk niet dat mijn familiegeschiedenis ervoor gezorgd heeft dat ik politicologie ben gaan studeren, maar wellicht heeft ook hier de geschiedenis van mijn oudoom Heini er onbewust toch iets mee te maken.”

1001004004800399 Haar boek De Gebroeders Himmler gaat over een oorspronkelijk zeer keurige, humanistische familie uit Beieren die geleidelijk aan steeds dieper verstrengeld raakt met het nazi-regime. Na onderzoek van Katrin Himmler blijken de broers van Heinrich – Gebhard en Ernst – niet zo brandschoon geweest te zijn als men altijd gedacht had. Ze profiteerden en heulden weldegelijk met het nazi-regime. De jongste broer Ernst was de grootvader van Katrin Himmler. Hij stierf in 1945 onder nooit opgehelderde omstandigheden, waarschijnlijk door zelfmoord. De voornaamste conclusie van het boek van Katrin Himmler was dat de broers Himmler geen oorlogsmisdadigers waren maar dat ze zich ook niet gedistantieerd hadden van het nazi-regime.

De reacties op haar boek vielen Katrin Himmler buitengewoon mee. Himmler: “Ik krijg voornamelijk positieve reacties hetgeen me verbaast. Ik had veel aanvallen van extreem-rechts verwacht, maar die zijn uitgebleven. Het boek verkoopt goed in Duitsland en er komt zelfs een pocket-versie op de markt. Veel mensen zijn geïnteresseerd.”

“Hoewel ik me er voor schaam, ben ik de naam Himmler altijd blijven voeren. Al van jongsaf aan heet ik Himmler. Dat verander je niet zo maar. Ik heb Heinrich Himmler nooit persoonlijk gekend omdat hij in 1945 zelfmoord heeft gepleegd met een cyanidecapsule. Ik ben pas in 1967 geboren maar het zou gek en laf zijn om mezelf opeens Schmidt te gaan noemen of zo. De geschiedenis poets je niet weg. In Duitsland is het ook geen probleem meer om Himmler te heten. Het is geaccepteerd en wordt aanvaard. Ik ben ook nooit gediscrimineerd. Op de middelbare school vroegen klasgenoten wel eens of ik familie was van de Reichsfüher SS. Dat is moeilijk maar ik ben er nooit mee gepest. Het probleem woedt echter nog wel in mijzelf. In mijn ziel is het een probleem Het is moeilijk om er mee om te gaan. Hoewel de meeste familieleden keurige mensen zijn, blijft de lugubere geschiedenis van Heinrich Himmler aan je kleven.”

“Ikzelf bezit geen erfstukken van Heinrich Himmler. We hebben wel foto’s en een oudtante van me had een porseleinen vosje dat ze had gekregen van oom Heini toen ze als kind het concentratiekamp Dachau bezocht waar porseleinen voorwerpen werden gemaakt. Vorig jaar heeft ze het vosje aan het Dachau-museum geschonken waar het nu nog steeds staat.”

Pechvogel

Tijdens zijn jeugd wees niks er nog op dat Heinrich Himmler later een van de grootste oorlogsmisdadigers aller tijden zou worden. Volgens Katrin Himmler week haar achteroom Heini niet veel af van zijn klasgenoten of andere schoolkinderen. Hij was niet slecht of kwaadaardig in zijn kinderjaren. Wel was zijn positie in het gezin Himmler enigszins onduidelijk en had hij een zwak gestel. Katrin Himmler: “De oudste zoon Gebhard voldeed perfect aan het beeld en de eisen van hun ouders terwijl de jongste de oogappel was in het gezin. Heinrich zat daar tussenin en viel overal buiten. Hij was veel ziek (maagklachten, bijziendheid etc), slecht in sport en een echte pechvogel. Als er iets mis ging, wist je dat Heinrich in de buurt was. Werkelijk alles liep fout in zijn leven. Hij besloot daarom zijn eigen weg te gaan en zichzelf te harden. Al vroeg in zijn leven begon hij zijn gebreken en zwakheden via overcompensatie te verbergen. Heinrich Himmler werkte stevig aan zichzelf en sloot geen compromissen. Hij was keihard voor zichzelf en verwachtte dat ook van anderen. Hij wilde een man van staal worden en was erg serieus.”

“Die serieuze houding valt trouwens steeds op bij de persoonlijkheden van nazi-leiders. Ze waren allemaal volstrekt humorloos. Bij Heinrich Himmler was dat niet anders. Alle nazi-kopstukken waren letterlijk “dood”-serieus. Zeer beangstigend.”

Hoewel Katrin Himmler zeer negatief staat tegenover haar oudoom Heini, moet ze schoorvoetend toegeven dat Heinrich Himmler in het persoonlijke leven en de huiselijke kring een vriendelijke man was. Katrin Himmler: “Ik vind de figuur van Heinrich Himmler erg onsympathiek en sta negatief tegenover hem, maar van familieleden die hem goed gekend hebben, heb ik vernomen dat ook hij positieve eigenschappen had. Hij was familiair in de omgang, strikt, consequent, zorgde goed voor zijn gezin en andere familieleden, was erg goed in organiseren en hield van kinderen. Voor hen maakte hij veel tijd vrij. Je moet zoiets echter ook in de tijd plaatsen. Tegenwoordig zou je kwaliteiten als strengheid en autoriteit niet meer waarderen, maar vroeger gold dat als goed en respectabel. Autoriteit, orde, tucht en strengheid werden toen veel meer gewaardeerd dan tegenwoordig. Persoonlijk houd ik er niet zo van.”

Heinrich Himmler (bron: Wikimedia Commons)

Heinrich Himmler (bron: Wikimedia Commons)

Hoe zou Katrin Himmler het karakter van haar oudoom eigenlijk willen typeren? Was hij een psychopaat, een mysticus, filosoof, een gek, een sadist of alleen maar iemand die uit was op macht. Katrin Himmler: “Heinrich Himmler was erg machtsbelust. Hij had een ongebreidelde machtshonger, dat is zeker. Het klinkt misschien vreemd maar eigenlijk was hij ook een idealist. Het waren weliswaar stuitende, negatieve en morbide idealen waar een satanische moraal aan ten grondslag lag, maar het blijven idealen hoe erg het ook is. Hij voerde de nazi- ideeën zeer consequent en met harde hand uit. Eigenlijk had hij zelf niet zo veel ideeën. De meest theorieën nam hij over van Hitler en andere nazi’s zonder ze veel te wijzigen.”

Heinrich was de zoon van een katholieke gymnasium-directeur die zijn zoons zeer streng, conservatief en nationalistisch opvoedde. Vaak wordt Heinrich getypeerd als een onnozele, zonderlinge kippenfokker van dubieuze komaf, maar in werkelijkheid kwam hij uit een welgesteld katholiek, Duits gezin dat goede banden had met het Beierse koningshuis. Hij rondde het gymnasium met goed gevolg af en studeerde af in landbouwkunde aan de technische hogeschool in München.

Volgens Katrin Himmler was hij desondanks angstwekkend middelmatig. Gevraagd of Himmler zijn ideeën net als andere hoge nazi-leiders misschien haalde bij Wagner, Heidegger, Gobineau, Nietzsche, Herder of de Koning Arthur legenden antwoordt Katrin Himmler: “Volgens Heinrich Himmler-biograaf Bradley Smith had de Reichsfüher SS Himmler een zeldzaam talent om bij het samenstellen van zijn theorieën steeds boeken van de tweede garnituur eruit te pikken. De beste werken liet hij aan zich voorbij gaan.”

“Hij heeft Hitler meermaals gevraagd welke boeken hij moest lezen. Hitler heeft toen gezegd dat hij de werken moest lezen die zijn eigen theorieën ondersteunden. De nazi-theorie kwam dus eerst en men las boeken om die theorie en filosofie te ondersteunen. Himmler heeft deze aanwijzing trouw opgevolgd.”

Faust

Toch woedde er een Faustiaans en Doctor Jekyll and Mister Hyde-achtig conflict in de ziel van Heinrich Himmler vertelt zijn achternichtje: “Dikwijls kwamen de nazi-doctrine en het katholicisme waarmee Heinrich Himmler was opgevoed niet goed overeen. De universeel menselijke filosofie van geloof, hoop en liefde van het christelijk geloof strookten niet met de particuliere stam-religie van de Germaans nationalistische nazi-ideologie. Dat was een fundamenteel conflict voor hem waarmee hij niet goed kon omgaan. Ze pasten vaak niet bij elkaar en dat was lastig.”

Het is bekend dat Himmler eens bij een executie in een concentratiekamp een stuk hersens van een gevangene op zijn revers kreeg, waarna hij moest overgeven. Hij kon blijkbaar de afschuwelijke realiteit die hij zelf had geschapen niet goed aan. Wat hij op theoretische basis had bevolen, viel emotioneel zelfs voor hem vaak niet te verdragen.

Herrenvolk

Katrin Himmler: “Heinrich Himmler was zeer geïnteresseerd in religie, filosofie en esoterica. Al deze invloeden gebruikte hij bij het bevestigen van zijn theorie over de superioriteit van het Arische ras (herrenrasse) en de ‘onvermijdelijke’ ondergang van ‘inferieure’ volken en rassen. Hij was daar extreem fanatiek mee bezig. Veel sterker dan andere nazi’s. Zelfs hardcore ss-ers die hetzelfde Germaanse geloof aanhingen, vonden dat hij erin doorsloeg en lachten hem regelmatig uit.”
“Heinrich Himmler was er bijvoorbeeld heilig van overtuigd dat hij de reïncarnatie was van de duizend jaar eerder levende koning Heinrich I, de stichter van het eerste Germaanse rijk.”
In dit aspect verschilde hij niet zoveel van de Amerikaanse drie-sterren-generaal Patton, die ook dacht dat hij de reïncarnatie was van een oude veldheer, namelijk Hannibal.

Himmler had ook de leiding over de Wewelsburg, een occulte SS-tempel in de buurt van Paderborn, waar Germaanse goden werden vereerd. Bovendien liet hij onderzoek doen in Tibet naar de herkomst van Arische volken en organiseerde een zoektocht naar de Graal en de Ark des Verbonds. De Indiana Jones-films The Last Crusade en Raiders of the Lost Ark refereren daar aan en zijn gedeeltelijk op de onderzoekingen van Heinrich Himmler gebaseerd.”

Puur slecht?

Katrin Himmler is ervan overtuigd dat ook in de toekomst de geschiedschrijving keihard over haar oudoom zal oordelen. Ze vindt dat meer dan terecht, maar zelf deelt ze mensen niet graag op in goed of kwaad. Ze gelooft er niet in dat mensen puur slecht of goed geboren worden. De omgeving en de tijdgeest spelen naast erfelijkheid immers ook een belangrijke rol in iemands leven. De wereld opsplitsen in positief en negatief is haar te simpel. Katrin Himmler: “Mensen willen altijd alles opdelen in goed en kwaad. Dat maakt alles veel overzichtelijker en aan de hand daarvan kun je je eigen positie bepalen. Zo eenvoudig zit de wereld echter niet in elkaar.”

“In mijn boek probeer ik oorlogsmisdadiger Heinrich Himmler menselijk te maken. Ik wil hem als persoon van vlees en bloed voorstellen. Dat is uiteraard voor veel mensen moeilijk te aanvaarden. Dat begrijp ik best, maar toch denk ik dat het goed is. Het laat immers zien dat in een bepaald politiek, filosofisch, religieus of maatschappelijk klimaat hele gewone mensen monsters kunnen worden. Slechtheid en satanische kwaadaardigheid zijn volgens mij niet aangeboren. Mensen zijn zeer gecompliceerde wezens die zich continu ontwikkelen in goede of slechte richting. Plotseling kunnen er zaken veranderen in het leven en de maatschappij waardoor alles ingrijpend verandert. Dat kan erg gevaarlijk zijn. Ik wil mensen erop attent maken dat dergelijke verschrikkelijke gebeurtenissen altijd weer kunnen gebeuren. Daarom moeten we waakzaam zijn.”

Bronnen

Katrin Himmler, De Gebroeders Himmler. Een Duitse Familiegeschiedenis (Amsterdam: 2007). ISBN 9789029078832.

Meer over de Tweede Wereldoorlog? Lees dan ook:

– Historicus Volker Ullrich ontrafelt het raadsel Hitler
– Spionage gadgets uit de Tweede Wereldoorlog

– Te koop: Gigantische nazi-bunker
– De Tweede Wereldoorlog vanuit de ruimte
– De Slag om Iwo Jima
– Historiën Special: Operatie Market Garden
– Historiën archief: Tweede Wereldoorlog

1 Reactie op Interview met achternicht Himmler

  • Jules Vismale schreef:

    Heinrich Himmler en zijn broers Gebhard en Ernst (de opa van Katrin) waren in een keurig gezin geboren en Gebhard Sr., die onderwijzer was, zou vast de hoop gehad hebben dat zijn zoons rechtschapen waren geworden. Toen de drie gebroeders ervoor kozen om het misdadige systeem van Adolf Hitler te steunen hebben zij zichzelf niet als kwaaddoeners gezien maar zagen zij het kwaad alleen maar in hun vijanden, iets dat de mens eigen is. Zelfs Katrin zou, mits ze WO II had meegemaakt, de kant van het nationaal-socialisme hebben gekozen maar ze heeft haar opa en oudoom nooit gekend. En als dat zo was geweest en beiden waren nog goed van geheugen, had zij dan aan hen gevraagd waarom ze zo werden of een afkeer van hen gehad? Mocht er een hiernamaals bestaan en Katrin de wereld verlaten in de 21ste eeuw dan krijgt ze die kans vast en zeker. En de huidige moslims hoeven Heinrich Himmler niet als een racist te bestempelen wat hun soort betreft daar hij gek was op moslimextremisten!

Geef een reactie

Schrijf je in voor TOEN!