Interview – Sint Piter: De Friese collega van Sinterklaas

Na pakjesavond op 5 december vertrekken Sint en Piet weer huiswaarts richting Spanje. Maar voor de kinderen in het Friese dorpje Grou keren de Goedheiligman en Pieterbazen in februari weer even terug naar ons koude kikkerlandje. De inwoners van Grou vieren hun eigen versie van Sinterklaas: ‘Sint Piter’. De redactie van Historiën was erg nieuwsgierig naar deze bijzondere traditie en sprak met Harold Kramer, perschef bij het Sint Piterkomitee in Grou.

Wat is de oorsprong van Sint Piter?

,,Sint Piter is een oude traditie uit Grou, die is ontstaan toen mensen een paar honderd jaar geleden het einde van de winter en de komst van de lente begonnen te vieren. Van oorsprong is Grou een vissersdorp. Tijdens de lentefeesten telden de vissers hun zegeningen en vereerden hun beschermheilige St. Petrus. We noemen het feest tegenwoordig ‘Sint Piter’. Op de zaterdag voor 21 februari komt Sint Piter met de stoomboot aan in Grou en wordt hij geholpen door Swarte Pyt (Zwarte Piet). Hij rijdt op een zwart paard en draagt een witte mantel. In 2015 komt Sint Piter aan op 14 februari.”

Oude sint piter

Is het een religieus feest of meer folklore?

,,Tegenwoordig is Sint Piter meer een groot kinderfeest, en is het niet echt religieus meer. We proberen het zo leuk mogelijk te maken voor de kinderen en hun ouders. Een belangrijke stempel heeft Juffrouw Jansen op het Sint Piterfeest van vandaag de dag gezet. Riek Jansen werd geboren in Groningen en kwam in 1901 uit Leeuwarden, waar haar ouders toen woonden, als leidster van de Nutsbewaarschool naar Grou. Zij heeft Sint Piter als een soort witte Sinterklaas in school en op straat gebracht omdat ze meende dat de Grouster kleuters zonder een dergelijk feest te kort kwamen.

Vanaf 1946 gingen de leerlingen van de hoogste klassen van de openbare school in december naar het Sinterklaassprookje in de hoofdstad Leeuwarden. Maar in 1950 vonden drie leerkrachten, pas nieuw op de school, dat niet passend. “We kunnen het zelf wel doen met Sint Piter.” En zo werd in 1951 “Ali Ben Hassan” opgevoerd voor de jeugd en ‘s avonds voor de ouders. Er ontstond een traditie, die tot nu toe steeds is blijven bestaan. Dit jaar vieren we het Sint Piter-mearke alweer voor de 65ste keer.”

Wat zijn de grootste verschillen tussen Sinterklaas en het feest van Sint Piter?

,,In tegenstelling tot Sinterklaas is Sint Piter geen commercieel feest. Het is echt puur een feest voor kinderen. Sinterklaas verblijft drie weken in het land, maar Sint Piter maximaal een week. Hij rijdt bovendien niet op een schimmel, maar op een echt Fries zwart paard. Ook bijzonder is dat Sint Piter maar één Piet bij zich heeft. Die is ook geen knecht, maar zijn beste vriend. En we vieren het natuurlijk op 21 februari, en niet op 5 december. Dat vind ik eigenlijk beter, omdat de kinderen in december zo niet dubbel cadeautjes krijgen. In plaats daarvan krijgen ze cadeautjes met kerst, en in februari met Sint Piter. Wat ik zelf bijzonder vind, is het uitzwaaien. Als Sint Piter op zijn verjaardag weer vertrekt, zwaaien alle kinderen hem uit op de Grouster kade.”

Als een echte Fries begeeft Sint Piter zich ook graag op het ijs.

Als een echte Fries begeeft Sint Piter zich ook graag op het ijs.

Hoe lopen de voorbereidingen voor het Sint Piter feest momenteel?

,,Op dit moment is het behoorlijk druk. We moeten als organisatie de vergunningen regelen, draaiboeken opstellen, de dranghekken bestellen, de pepernoten… alles wat erbij hoort.”

Staat er dit jaar ook iets speciaals op het programma?

,,Meestal verandert het programma niet heel veel, misschien een paar kleine dingen die anders zijn. Het ene jaar leest Sint Piter bijvoorbeeld voor in de openbare bibliotheek, het andere jaar krijgen de jongste voetballertjes van de F-jes aandacht. Wel bestaat het Sint Piter-sprookje straks 65 jaar en daar gaan we natuurlijk iets mee doen. Ken je het magazine Sint dat nu in de winkels ligt? We gaan waarschijnlijk een soortgelijke glossy uitbrengen, maar dan over Sint Piter. Professioneel en eigentijds zoals de stijl van de Linda.”

Wat vinden de inwoners van Grou van Zwarte Piet?

,,Ik denk hetzelfde als elders. Maar de politieke en maatschappelijke discussie op dit moment heeft niet heel veel invloed op de traditie. Er is weinig discussie over en Piet en Grou heeft geen status-apart. Swarte Pyt is deel van de traditie en is pikzwart, niet bruin. Er wonen natuurlijk ook maar 6000 mensen in Grou.”

Wordt Sinterklaas als een concurrent of tegenstander gezien van Sint Piter in Grou?

,,Op scholen hebben we het niet over Sinterklaas. Sint Piter is onze traditie, en daar besteden we uitgebreid aandacht aan. Mensen die van buitenaf komen hebben er wel eens moeite mee. Ze zijn bang dat de kinderen in de war raken. Uiteindelijk blijkt dat best mee te vallen, als ze maar leuke cadeautjes krijgen. De kinderen die in Grou komen wonen sturen soms een ‘bedankbrief’ aan Sint en nemen zo afscheid van die traditie.”

st-jan-atze-de-vries-14-2-2010-12-54-00

Zal Sint Piter ook in de toekomst blijven bestaan in Grou? Denk je dat deze traditie gaat veranderen in de toekomst?

,,Dat is een goede vraag. We hopen dat de traditie blijft bestaan, maar de tijden veranderen natuurlijk wel. In de rest van het land was voorheen wel eens een discussie over het feit dat de Sint een beetje ondergesneeuwd raakt door de toenemende populariteit van de Kerstman. Maar daar hebben we in Grou ook geen last van. Gelukkig worden we wel eens met de neus op de feiten gedrukt, doordat we op dit moment bezig met een verzoek om van Sint Piter immaterieel erfgoed te maken. We moeten daar een uitgebreid plan voor schrijven, en echt een waslijst van vragen beantwoorden. Vragen gaan bijvoorbeeld over de inhoud van de traditie en de geschiedenis, maar ook over de toekomst. In de zomer gaan we ermee bezig, want we zijn nu druk met de voorbereidingen voor het Sint Piterfeest. Waarschijnlijk duurt het 1,5 jaar tot het duidelijk is of Sint Piter echt immaterieel erfgoed wordt.”

Bronnen

Met dank aan het Sint Piterkomitee in Grou!

2 Reacties op Interview – Sint Piter: De Friese collega van Sinterklaas

Historiën Twitter
Schrijf je in voor TOEN!