Jackie Kennedy en de mythe van Camelot

In de film Jackie uit 2016 zal Natalie Portman voormalig first lady Jackie Kennedy portretteren. Tientallen actrices kropen de afgelopen jaren in de huid van de weduwe van John F. Kennedy, waaronder Jaclyn Smith (Jacqueline Bouvier Kennedy), Katie Holmes (The Kennedys) en Ginnifer Goodwin (Killing Kennedy). De voormalige first lady heeft haar legendarische status voor een belangrijk deel te danken aan de manier waarop zij de mythe van ‘Camelot’ creëerde.

First Lady

Tijdens de ambtstermijn van John F. Kennedy (1961-1963) zou Jackie een beslissende rol spelen in de creatie van de Kennedy legende. Een bijzondere anekdote is dat Jackie al in 1941 het Witte Huis bezocht samen met haar moeder en zus. Ze was geschokt door het feit dat de ambtswoning van de president de bezoekers zo weinig informeerde over haar bijzondere geschiedenis. Toen Jackie twintig jaar later First Lady werd was zij dan ook vastbesloten om van het Witte Huis het ‘meest perfecte huis in de Verenigde Staten’ te maken. Ze vond dat het Witte Huis een symbool was van democratie en daarom moest het beste van Amerika er worden vertegenwoordigd. Het Witte Huis onderging een grondige restauratie en Jackie promootte geschiedenis en de kunsten door er beroemde objecten en schilderijen uit de negentiende eeuw op te hangen . Alle bezoekers, van studenten tot wereldleiders, moesten onder de indruk raken van de historische plek.

Hoewel over het algemeen wordt aangenomen dat Jackie weinig interesse had in politiek speelde zij een belangrijke rol op het gebied van ‘stille diplomatie’. Tijdens reizen met de president of alleen sprak ze de taal van het land en maakte zodoende veel indruk op de wereldleiders. Onder de vele bestemmingen die ze met president Kennedy bezocht waren onder andere Frankrijk, Australië, Mexico, Columbia en Pakistan. Jackie noemde de tijd in het Witte Huis achteraf ‘de gelukkigste tijd van haar leven’.

Tragedie in Dallas

Vrijdag 22 november 1963 beloofde een blije en zonnige dag in Dallas te worden. De Amerikaanse president John F. Kennedy en de First Lady brachten een bezoek aan Texas als onderdeel van een publieksreis die bovendien het begin zou betekenen van Kennedy’s herverkiezingscampagne in 1964. Maar op het moment dat om half een ’s middags de open limousine door Dealy Plaza rijdt veranderd de Amerikaanse geschiedenis voorgoed. John Kennedy, slechts 46 jaar oud, wordt dodelijk getroffen door een moordaanslag en Amerika is in diepe rouw. De moord had van Jacqueline Kennedy een weduwe gemaakt van slechts vierendertig jaar oud.

Begrafenis

Op 25 november 1963 organiseerde Jackie een begrafenis dat John Kennedy’s leven en dood een welhaast religieuze betekenis gaf.  Het was haar nadrukkelijke wens om haar man te begraven volgens het protocol van de in 1865 eveneens doodgeschoten president Lincoln. Zodoende waren miljoenen mensen getuige van het paard zonder ruiter, de Air Force One boven Washington en het hartverscheurende beeld van de gebroken weduwe met haar twee jonge kinderen. Op het moment dat de kist met het lichaam van John F. Kennedy de St. Matthews Cathedral verliet fluisterde Jackie haar zoontje John F. Kennedy Jr in dat hij een saluut moest brengen aan zijn vader. Dit moment vereeuwigd door Stan Stearns werd een van de meest iconische foto’s uit de jaren zestig en onderdeel van het Amerikaanse collectieve geheugen. De begrafenis symboliseert de manier waarop Jackie Kennedy een drama organiseerde dat volgens haar de personificatie van haar echtgenoot moest zijn. Zo moest de eeuwige vlam op Kennedy’s graf in Arlington symboliseren dat zijn leven ten einde was maar zijn boodschap dat niet zou doen. Of om in de woorden van Kennedy zelf te spreken: “A man may die, nations may rise and fall, but an idea lives on.”

JFK Jr salueert de kist van zijn vader (bron: Flickr.com)

JFK Jr salueert de kist van zijn vader (bron: Flickr.com)

De geboorte van een mythe

Jackie Kennedy vond ook dat de nagedachtenis aan haar man niet alleen overgelaten moest worden aan historici, zodat hij slechts herinnerd zou worden als een historisch figuur. Ook zou haar man in tegenstelling tot andere presidenten nooit de kans krijgen om zich te verdedigen tegen historische verslagen in boeken en artikelen De zinloze daad die haar jonge gezin was overkomen moest in een sociale context worden geplaatst om het toch enigszins betekenis te kunnen geven. De jonge weduwe kwam te weten dat journalist Theodore White voor Life Magazine een stuk zou gaan schrijven over de moord op de president en regelde een interview. In 1960 had White The Making of the President geschreven, een veelgeprezen boek over de Kennedy campagne. Bovendien had Life op dat moment maar liefst zeven miljoen lezers waardoor het een grote rol speelde in het publieke imago van bekende mensen.

Op een stormachtige avond op 29 november 1963 werd Theodore White uitgenodigd in Hyannis Port, de thuisbasis van de Kennedy’s. Daar wist Jackie de auteur te overtuigen van haar visie op Jack Kennedy: een man met een heroïsche en idealistische kijk op de geschiedenis. In slechts vijfenveertig minuten schreven Jackie Kennedy en Theodore White het artikel For President Kennedy: An Epilogue. Het was de avond waarop een mythe werd geboren: Camelot. Een van de bekendste passages uit het interview met Life, dat op 6 december 1963 werd gepubliceerd, was waarin Jackie vertelde over Kennedy’s fascinatie voor de musical Camelot: I’d get out of bed at night and play it for him when it was so cold getting out of bed. His favorite lines were at the end of the record: “Don’t let it be forgot, That once there was a spot. For one brief shining moment that was known as Camelot”.

Jackie was van plan met het artikel in Life het Amerikaanse volk duidelijk te maken dat er nooit meer een Camelot zou zijn. “There’ll be great Presidents again – but there’ll never be another Camelot”, aldus Jackie. Dankzij het interview werd Camelot het symbool van de regering Kennedy: in Jackie’s ogen een magisch moment in de Amerikaanse geschiedenis, toen er grootse daden werden verricht en het Witte Huis het centrum van het universum was.

Once, the more I read of history, the more bitter I got. For a while I thought history was something that bitter old men wrote. But then I realized that history made Jack what he was. You must think of him as this little boy, sick so much of the time, reading in bed, reading the Knights of the Roundtable, reading Marlborough. For Jack, history was full of heroes. And if it made him this way – if it made him see the heroes – maybe other little boys will see.

– Jackie Kennedy in Life Magazine, november 1963

Herbezinning

Pas jaren later werd toegegeven dat het beeld van Camelot niet overeen kwam met de werkelijkheid. In zijn autobiografie In Search of History uit 1978 gaf Theodore White toe dat hij zich had laten meeslepen door Jackie en dat hij er zelfs spijt van had. Doordat ze het met zoveel passie vertelde werd het volgens White vanuit een bepaald perspectief bijna zinnig wat er werd gezegd. “The magic Camelot of John F. Kennedy never existed. No Merlins advised John F. Kennedy, no Galahads won high praise in his service.”, aldus White.  Volgens econoom en Kennedy adviseur John Kenneth Galbraith betreurde zelfs Jackie later de associatie met Camelot omdat het ‘overtrokken’ zou zijn. In januari 1964 gaf ze in een brief aan de voormalige Britse minister-president Harold Macmillan toe dat Camelot ‘overdreven sentimenteel was, maar dat het desondanks klopte omdat de duizend dagen in het Witte Huis een kort stralend moment in de geschiedenis waren geweest. Uit het Camelot-idee bleek hoe goed Jacqueline Kennedy was in het creëren van een imago.

Na het interview met Life gaf Jackie nog enkele interviews waarin zij vertelde over haar ervaringen in het Witte Huis. In 1964 gaf zij een interview aan historicus Arthur M. Schlesinger, en in 1967 publiceerde William Manchester naar aanleiding van gesprekken met Jackie het boek ‘The Death of a President’. Maar het artikel van Life noemde als het eerste de Camelot metafoor en heeft daarmee een beslissende rol gespeeld in het mythische beeld van het Kennedy presidentschap in het publieke geheugen.

Jackie Kennedy later in haar leven (bron: Wikimedia Commons)

Jackie Kennedy later in haar leven (bron: Wikimedia Commons)

Nagedachtenis

Theodore White doneerde in december 1969 zijn aantekeningen van het interview aan de Kennedy Bibliotheek in Boston. Deze zogeheten ‘Camelot documenten’ moesten gesloten blijven tot één jaar na de dood van Jackie Kennedy, die stierf op 19 mei 1994. Deze documenten zijn voor onderzoekers toegankelijk in de Kennedy bibliotheek in Boston. Vijftig jaar na het Kennedy-presidentschap geven de gepubliceerde interviews en documenten inzicht in de manier waarop Jackie het nalatenschap van haar man in stand hield. De mythe van John Kennedy werd hierdoor onsterfelijk.

Bronnen

  • Beschloss, M. en Kennedy, C.B. Jacqueline Kennedy. Mijn leven met John F. Kennedy: Historische gesprekken met Arthur M. Schlesinger Jr.
  • Bradford, S. Koningin van Amerika: Jacqueline Kennedy Onassis. Amsterdam: Uitgeverij Balans, 2001. Sidey, H. e.a. The Kennedy Mystique: Creating Camelot. Washington D.C: National Geographic Society, 2004
  • Fulford, R. ‘The Kennedy Myth – and why we believed it’ in: The National Post, Juni 2004
  • Jacqueline Kennedy: moving to New York and starting a new life
  • ‘Sharing in the Kennedy mystique’

Lees ook:

https://www.youtube.com/watch?v=rT-ee3mA2pg

Denise Parengkuan

Denise Parengkuan (1991) studeerde Geschiedenis aan de Rijksuniversiteit Groningen en Internationale Betrekkingen in Historisch Perspectief aan de Universiteit Utrecht. Ze is gespecialiseerd in Amerikaanse en internationale geschiedenis. Daarnaast heeft ze sinds kort haar eigen tekstbureau 'Talent voor Teksten'. Voor vragen/opmerkingen kunt u haar altijd bereiken op info@talentvoorteksten.com.

More Posts - Website

Schrijf je in voor TOEN!