Jan en Isabelle van Armagnac: broer en zus incest #7

Frankrijk, Armagnac 1450. Graaf Jan IV van Armagnac (1396-1450) sterft. Zijn zoon Jan volgt hem op als graaf Jan V van Armagnac (1420-1473). De kersverse graaf laat er geen gras over groeien en begint meteen een incestueuze relatie met zijn knappe jongere zuster Isabelle, vrouwe van de vier valleien (1430-1476). Dit is artikel nummer zeven in de reeks van elf incestueuze relaties uit de geschiedenis.

Vuur liep door zijn aderen. Hij was net zo gewelddadig in zijn verlangens als heerszuchtig in zijn handelen. Zijn uiterlijk was niet aanlokkelijk: kort en gedrongen van gestalte was hij, met een bierbuik, maar gezegend met grote lichamelijke kracht. Hij had een korte nek met een pokdalig gezicht en loensende ogen erboven. Het geheel werd bekroond met een rode haarbos.

Jan en Isabelle

Jan V van Armagnac. Gravure uit 1826. Bron: wikimedia commons.

Tot zover mijn parafrase van de manier waarop een tijdgenoot graaf Jan beschrijft.

Jan was duidelijk iemand die pakte wat hij wilde. Zelfs als dit zijn zus was. Discutabel, en niet alleen vanwege de incestueuze implicaties. Mooie Isabelle was namelijk een kandidaat-verloofde van koning Hendrik VI van Engeland. Die verloving ging dus niet door.

Jan en Isabelle van Armagnac

Nadat begin 1455 bekend werd dat Jan en Isabelle samen twee zoons hadden (Jan en Antoine, geboren tussen 1450 en 1455) beloofden zij beterschap. Jan vroeg paus Callixtus III toestemming om met zijn zus te trouwen. Die weigerde. Jan hield vol. Kort na de geboorte van zijn dochter Roos in datzelfde jaar (1455) liet hij een pauselijke bul vervalsen door bisschop Antoine d’ Alet van Cambrai. Zo stond het document een huwelijk tussen Jan en Isabelle toe.

Wapen Armagnac

Wapen van Armagnac vanaf 1304. Bron: Odejea [CC BY-SA 3.0 (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0) or GFDL (http://www.gnu.org/copyleft/fdl.html)], via Wikimedia Commons.

Als gevolg van deze actie excommuniceerde de paus Jan: hij werd uit de kerk verbannen.

Al was er mogelijk ook een andere reden. Graaf Jan weigerde namelijk, tegen de wens van zowel Franse koning als paus in, een bepaalde man tot bisschop van het bisdom Auch te benoemen. In plaats van de door koning en paus gewenste kandidaat zette hij een bastaard halfbroer op de zetel van de bisschop.

Deze opstandige daad van Jan, in combinatie met het vervalsen van de pauselijke bul, leidde tot een arrestatiebevel. De Franse koning Karel VII stuurde troepen om hem op te pakken, maar hij vluchtte naar familie in Aragon voordat de soldaten hem bereikten. In 1460 veroordeelde de koning Jan, ondanks dat deze nog steeds voortvluchtig was, voor majesteitsschennis, rebellie en incest. Jan en Isabelle werden hierdoor van elkaar gescheiden en hun kinderen werden bastaarden.

Graafschap Armagnac

De ligging van Armagnac binnen Frankrijk. Bron: wikimedia commons.

Rebel Jan

Een paar jaar later gaf de volgende Franse koning, Lodewijk XI, Jan zijn bezittingen terug en staakte zijn vervolging. Armagnac was weer van Jan. Graaf Jan bedankte Lodewijk door hem te verraden en zich aan te sluiten bij een opstand tegen diezelfde koning. De rebellie mislukte, waarna Jan zich in Spanje bij het leger van de eveneens opstandige broer van Lodewijk aansloot.

Uiteindelijk verloor Jan de strijd. In 1473 werd hij, nadat hij in kasteel Lectoure belegerd was door troepen van de Franse koning, gevangen genomen en ter dood gebracht.

In 1469 was Jan getrouwd met Jeanne van Foix, de dochter van graaf Gaston IV van Foix en koningin Eleonore van het Spaanse koninkrijk Navarra. Het enige kind van Jan en Jeanne werd doodgeboren.

Aangezien de bastaardkinderen die Jan en Isabelle hadden niet erkend waren, ging de titel ‘graaf van Armagnac’ over op hun jongere broer Karel.

Isabelle: vrouwe van de vier valleien

Over het treurige lot van Isabelle weten we een paar dingen. Nadat haar broer en minnaar haar verliet, leefde ze in een klein dorp (Castelnau-Magnoac) te midden van de vier valleien waar ze haar bijnaam aan ontleent. De vier valleien liggen in de Pyreneeën:

  • Aure
  • Barousse
  • Magnoac
  • Neste
Drank Armagnac

Bas-Armagnac met een alcoholpercentage van 45%. Een van de soorten Armagnac brandewijn afkomstig uit de gelijknamige streek. De drank wordt al sinds de twaalfde eeuw gemaakt. Bron: By Rama (Own work) [CeCILL (http://www.cecill.info/licences/Licence_CeCILL_V2-en.html) or CC BY-SA 2.0 fr (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/2.0/fr/deed.en)], via Wikimedia Commons.

Deze valleien grenzen aan het gebied van het graafschap Armagnac en vormden een bufferzone tussen dit graafschap en het naburige graafschap Comminges. Beide graafschappen streden eeuwenlang om het bezit van de valleien.

In 1462 schonk Jan de vier valleien aan zijn zus Isabelle. Zij gaf de rest van haar bezittingen aan liefdadigheid.

Isabelle eindigde armoedig en ziek. Zij raakte namelijk half verlamd als gevolg van hemiplegie. Bij hemiplegie raakt het slachtoffer halfzijdig verlamd door een hersenbloeding.

Isabelle zou de vier valleien kwijtraken aan de baljuw van Toulouse: Gaston de Lyon. Hij beloofde haar meer dan 5000 goudstukken voor het gebied, maar zou nooit betalen. Hij stelde zijn betalingen steeds uit in de hoop dat zij, ziek als ze was, spoedig zou overlijden. Het lijkt er op dat de baljuw de zaak bespoedigde door zijn arts haar in augustus van het jaar 1476 een ‘medicijn’ te laten drinken. Ze stierf onder gruwelijke pijnen. De baljuw kreeg zijn zin.

Toch zouden zijn erfgenamen de vier valleien uiteindelijk weer verliezen. De hertogen van Alençon en Vendôme, familieleden van Jan en Isabelle, spanden namelijk een rechtszaak aan tegen Gaston de Lyon. Die zaak sleepte zich meer dan een eeuw (!) voort. Toen werd het bezit van de valleien toegekend aan Hendrik III van Navarra.

Jan en Isabelle

Korte stamboom Jan en Isabelle van Armagnac. Bron en copyright: historiën.

Meer schandalige seks op Historiën

11 incestueuze relaties uit de geschiedenis (overzicht en inleiding)

Schandalige seks special

Bronnen

Hoaxes.org

Tombes-sepultures (tombes-sepultures.com)

Vier valleien (wikipedia.org)

John V, Count of Armagnac (wikipedia.org)

Tim Wachelder

Tim Wachelder studeerde geschiedenis aan de Radboud Universiteit Nijmegen. Tijdens zijn studie specialiseerde hij zich in Europese Expansiegeschiedenis. Behalve over koloniale geschiedenis schrijft hij ook over militaire, culturele en Nijmeegse geschiedenis. Sinds 2007 is hij webredacteur bij Historiën.

More Posts

2 Reacties op Jan en Isabelle van Armagnac: broer en zus incest #7