John Demjanjuk

Demjanjuk 1 miniMomenteel loopt er een rechtszaak tegen John (of Ivan) Demjanjuk. De inmiddels 89-jarige heeft een duister leven gehad, dat de laatste dertig jaar in het teken stond van meerdere rechtszaken.

John Demjanjuk. Bron: discussiya.com

John Demjanjuk. Bron: discussiya.com

Ivan Mykolayovych Demyanyuk, oftewel John Demjanjuk, is geboren in Oekraïne. Na de Tweede Wereldoorlog emigreert hij naar Amerika, maar sinds 1977 is zijn leven een aaneenschakeling van rechtszaken en beschuldigingen van oorlogsmisdaden. Hij verkrijgt tot twee keer toe het Amerikaans burgerschap, en dit wordt hem tot twee keer toe ook weer ontnomen. Hij wordt gedeporteerd naar Israël en daar ter dood veroordeeld, maar dit vonnis wordt later weer ingetrokken. Momenteel zit hij, met een zwakke gezondheid, in de gevangenis in München waar een proces tegen hem loopt. Hij wordt er van verdacht een beruchte bewaker te zijn geweest in vernietigingskamp Sobibor, en zo verantwoordelijk voor de dood van duizenden joden.

Demjanjuk zag op 3 april 1920 het daglicht. Hij kwam ter wereld in oorlogsgebied. Zijn land, Oekraïne, werd heen en weer geslingerd tussen Poolse en Russische handen, in de oorlog tussen deze beide landen tussen 1919 en 1921. Op tweeëntwintigjarige leeftijd werd hij een Duitse krijgsgevangene. Zelf zegt hij dat hij vanaf het moment dat hij in 1942 werd gearresteerd door de Duitsers als soldaat uit het Russische Rode Leger in een Duitse gevangenis heeft gezeten.

‘Ivan de Verschrikkelijke’?

In 1951 emigreert hij met zijn vrouw en kind naar de V.S. en wordt daar staatsburger. Hij vindt werk als automonteur en krijgt nog twee kinderen. Ruim 25 jaar later, in 1977, wordt er echter een verzoek ingediend om hem zijn staatsburgerschap te ontnemen. Demjanjuk was geïdentificeerd op een foto van SS’ers in trainingskamp Treblinka. Zijn Amerikaans burgerschap werd ingetrokken omdat hij had gelogen over zijn betrokkenheid in nazivernietigingskampen bij zijn aanvraag tot immigratie in 1951. In juni 1981 gaf de rechter het oordeel dat Demjanjuk bewaker was geweest in Treblinka en voor een korte periode in Sobibor. Demjanjuk’s advocaten gingen tegen deze uitspraak in beroep, maar dit liep op niets uit.

Een deel van de (valse) identiteitskaart met Demjanjuk's foto, die in het proces in Israël belangrijk bewijsmateriaal vormde. Bron: http://www.rnw.nl

Een deel van de (valse) identiteitskaart met Demjanjuk's foto, die in het proces in Israël belangrijk bewijsmateriaal vormde. Bron: http://www.rnw.nl

Twee jaar later werd een uitleveringsverzoek van Demjanjuk uit Israël ingewilligd, zodat hij terecht kon worden gesteld in Israël voor zijn oorlogsmisdaden. Zijn aanklagers schetsten een ander beeld van zijn leven tijdens de Tweede Wereldoorlog dan hij zelf had gedaan. Hij zou vrijwillig met de nazi’s zijn gaan samenwerken, en opgeleid zijn tot kampbewaker. Vervolgens zou hij in verschillende concentratiekampen, waaronder Treblinka, gewerkt hebben. De voornaamste aanklacht tegen hem was dat hij ‘Ivan de Verschrikkelijke’ was, een beruchte kampbeul uit dit kamp die de gaskamers bediende. Verschillende overlevenden van de Holocaust identificeerden hem inderdaad als deze man, en Demjanjuk werd schuldig bevonden aan alle aanklachten. Op 18 april 1988 werd besloten dat hij opgehangen zou worden.

Demjanjuk ging ook tegen deze uitspraak in beroep, en met succes: Ivan de Verschrikkelijke bleek toch iemand anders te zijn. Over het antwoord op de vraag waarom Demjanjuk dan toch als deze man herkend was door ooggetuigen, heeft Willem Wagenaar een boek geschreven.[1] Demjanjuk werd in 1993 vrijgesproken en kreeg nog in datzelfde jaar zijn Amerikaans burgerschap terug.

Sobibor

In 1999 kwam het echter alweer tot een nieuwe aanklacht, die niets te maken had met de vorige. Nu werd Demjanjuk ervan verdacht om bewaker te zijn geweest in een ander vernietigingskamp voor joden, namelijk Sobibor. Zijn burgerschap werd in 2004, na weer een serie rechtszaken, ingetrokken en zijn uitzetting naar Polen, Oekraïne of Duitsland geëist voor verdere berechting. Demjanjuk pleitte om te mogen blijven in de V.S., omdat hij naar eigen zeggen in Oekraïne gemarteld zou worden. In maart 2008 oordeelde de rechtbank echter dat dit niet het geval zou zijn. Een maand later kwam er vanuit Duitsland bericht dat er overweldigend nieuw bewijs was gevonden, dat Demjanjuk verantwoordelijk was voor de dood van minstens 29.000 joden, en dat men hem naar Duitsland wilde halen. Demjanjuk deed er alles aan om ook dit tegen te gaan, maar werd uiteindelijk en ondanks zijn zwakke gezondheid, toch op 11 mei 2009 naar Duitsland vervoerd. Op 30 november 2009 is het proces tegen hem begonnen in München. Men houdt hem verantwoordelijk voor de dood van alle joden die hij naar de gaskamers heeft begeleid, terwijl hij wist wat hen daar te wachten stond.

Bronnen:

Demjanjuk tijdlijn
Wikipedia


[1] W. Wagenaar, Het herkennen van Iwan: de identificatie van de dader door ooggetuigen van een misdrijf (Amsterdam, 1989)

Geef een reactie