John F. Kennedy’s ‘fascinatie’ voor Hitler

In de twintigste eeuw zijn de Verenigde Staten en Europa onlosmakelijk met elkaar verbonden geraakt. In de eeuw van massacommunicatie en consumptie is Europa doorspekt van Amerikaanse invloeden. De erfenis van de Tweede Wereldoorlog en de Koude Oorlog speelt een rol in de politiek. Volgens historicus Nigel Hamilton was John F. Kennedy van alle Amerikaanse presidenten ‘het meest Eurocentrisch’. In zijn jonge jaren maakte Kennedy een rondreis door Europa, waar hij in zijn dagboek opvallende dingen schreef over de dictator Adolf Hitler.

Jonge Kennedy

De band tussen de op 29 mei 1917 in Boston geboren John F. Kennedy en Europa begon al vroeg. Als tweede zoon van burgemeestersdochter Rose Fitzgerald en latere Ambassador to the Court of St. James Joseph P. Kennedy kreeg hij de politiek met de paplepel ingegoten. De jonge Kennedy groeide op in een sportief en druk gezin met acht broers en zusters, die iedere avond aan de eetkamertafel een felle strijd voerden over wie het meeste wist over de laatste gebeurtenissen in de wereldpolitiek.

De Kennedy's, 1931. De 14-jarige JFK zit linksachter (bron: Wikimedia Commons)

De Kennedy’s, 1931. De 14-jarige JFK zit linksachter (bron: Wikimedia Commons)

Kennedy’s eerste kennismaking met Europa vond plaats als jonge Harvard-student aan het einde van de jaren dertig. In 1938 wierp de dreigende oorlog een schaduw over Europa. “Je moet maar eens een reisje door Europa maken voor ze daar beginnen te schieten” vertelde Joseph Kennedy aan zijn in politiek geïnteresseerde zoon. Dus maakte John, Jack voor intimi, samen met zijn beste vriend Lem Billings in juni 1937 een grand tour langs West-Europese landen die zich op de rand van oorlog bevonden. In een oude Ford bezocht het tweetal Frankrijk, Italië, Duitsland en zelfs Nederland. In Parijs bezochten ze een wereldtentoonstelling en in Parijs bezochten ze de wereldtentoonstelling en in het Franse Carcassonne hing de stoere Kennedy aan een metershoge brug over een drooggelegde gracht.

De jonge John F. Kennedy rond de tijd dat hij Europa bezocht (1939) (bron: YouTube)

De jonge John F. Kennedy rond de tijd dat hij Europa bezocht (1939) (bron: YouTube)

Interviews

Naast het bezoeken van kathedralen, kastelen, ruïnes en musea had het Europese avontuur ook een serieuze kant. Om zijn eigen mening te vormen over de politieke revoluties die Europa in zijn greep hielden voerde de nieuwsgierige JFK gesprekken met de lokale bevolking en las hij ondertussen het werk Inside Europe van historicus John Gunther. Zo sprak hij met Spaanse overheidsnotabelen die Franco’s bloedige burgeroorlog waren ontvlucht, bezocht hij een bijeenkomst van Mussolini in Italië en ondervroeg lifters in Duitsland naar hun nazistische sympathieeën.

Dagboek

Tijdens zijn reis onderhield Jack een dagboek die hij “My Trip Abroad” noemde. “95 % van de Amerikanen hebben geen idee wat er gaande is in Europa” schreef hij. Het dagboek geeft een goed beeld van de jonge Kennedy wiens reis door Europa zo belangrijk was voor zijn politieke vorming. “There is no doubt about it that these dictators are more popular in the country that outside due to their effective propaganda in Munich” schreef Kennedy in München over de wijze waarop de regering de media controleerde.

Kennedy over Hitler

De bijzondere onthullingen uit JFK's dagboek zijn te lezen in het boek 'Prelude to leadership'

De bijzondere onthullingen uit JFK’s dagboek zijn te lezen in het boek ‘Prelude to leadership’

Interessant genoeg werpen nieuw ontdekte brieven een ander licht op Kennedy’s reis door Europa. In het boek Prelude to leadership wordt de jonge Amerikaan als volgt geciteerd: “I have come to the conclusion that fascism is right for Germany and Italy. What are the evils of fascism compared to communism?”. Ook Lem Billings gaf later toe dat Kennedy tijdens de reis bijzonder geïnteresseerd was in Nazi-Duitsland. “He was completely consumed by his interest for the Hitler movement” during their trip. In zijn dagboek schreef de jonge Kennedy het volgende:

“After visiting these places, you can easily understand how that within a few years Hitler will emerge from the hatred that surrounds him now as one of the most significant figures who ever lived.”

“He had boundless ambition for his country which rendered him a menace to the peace of the world, but he had a mystery about him in the way that he lived and in the manner of his death that will live and grow after him. He had in him the stuff of which legends are made.”

Maar adoreerde Kennedy Hitler? Dat is ook weer niet zo. Andere dagboekfragmenten tonen een mix van afkeer en fascinatie. Zo schreef JFK onder andere: ‘It is evident that the Germans were scary for him’. De Amerikaan besefte ook de invloed die propaganda had op het Duitse volk. ‘Hitler seems to be as popular here as Mussolini in Germany, although propaganda is probably his most powerful weapon’Volgens Oliver Ulbrich, die de dagboek gedeeltes publiceerde,  is het niet zo zwart-wit. Hij gelooft niet dat Kennedy Hitler adoreerde, maar meer een bepaald soort fascinatie had voor de Duitse dictator. “Kennedy was trying to understand the fascination that was still surrounding Hitler”, aldus Ulbrich.

Joseph P. Kennedy

Wat Kennedy’s visie op de Europese politiek destijds duidelijk maakt is dat hij werd beïnvloed door de isolationistische overtuigingen van zijn vader, zakenman Joseph P. Kennedy. In de jaren twintig vergaarde Joe Kennedy miljoenen op de beurs en in Hollywood, waarmee hij ook aan politieke invloed in Washington won. In 1938 benoemde president Roosevelt Joseph P. Kennedy tot Ambassadeur voor de VS in Londen, een zeer prestigieuze diplomatieke functie. In 1938 reisde de gehele familie Kennedy onder grote belangstelling van de pers naar Londen, waar Jack en zijn oudere broer Joe Jr werkzaam waren op het secretariaat van hun vader.

Ambassadeur Kennedy raakte echter al snel in opspraak. Hij maakte duidelijk voor appeasement te zijn, liever afspraken met Duitsland dan vijandschap. Joe Sr was duidelijk: De Verenigde Staten moest zich er niet met de Europese oorlog bemoeien die op komst was. De Europese democratieeën Groot-Brittannië en Frankrijk konden de strijd met Duitsland onmogelijk winnen. Door de crisis in München nadat de Duitsers Tsjechoslowakije bezetten, werd Kennedy ontslagen als Ambassadeur.

Na de oorlog

De jonge JFK stond vooraan bij deze gebeurtenissen. Na de Tweede Wereldoorlog veranderde zijn mening over Hitler radicaal. Zijn oudere broer was omgekomen in de strijd in het Franse luchtruim, en de oorlog had hem zelf ook bijna het leven gekost. In zijn thesis thesis “Appeasement at Munich” schreef Kennedy dat Groot-Brittannië het gevaar van Hitler niet had moeten onderschatten. De thesis betekende dat Kennedy zich voor het eerst definitief distantieerde van zijn omstreden vader. De Europa reis zorgde ervoor dat Kennedy serieus begon te overwegen de politiek in te gaan, iets dat pas na de oorlogsjaren daadwerkelijk zou gebeuren.

Bronnen

  • Henderson, D. en Kennedy, J.F. Prelude to leadership: the European diary of John F. Kennedy: Summer 1945. Washington D.C: Regnery Publishing, 1997.
  • Dallek, R. An Unfinished Life: John F. Kennedy, 1917 – 1963. New York: Little Brown and Company, 2003.
  • Griffiths, R.T. John F. Kennedy and Europe. Lousiana: LSU Press, 1999.
  • Lubruch, O. Under Deutschen: Reistagebücher und Briefe 1937-1945.  Berlijn: Aufbau Verlag, 2013
  • Hamilton, N. “The Influence of Europe on the Young JFK”, in: New England Journal of Public Policy, Vol. 9 (1993), 5.
  • Paterson, T. “But did former US president John F. Kennedy once admire Adolf Hitler?”, Independent (23 mei 2013).

https://www.youtube.com/watch?v=TD72rIwE9es

https://www.youtube.com/watch?v=xF1s8Z_l4Xk

Denise Parengkuan

Denise Parengkuan (1991) studeerde Geschiedenis aan de Rijksuniversiteit Groningen en Internationale Betrekkingen in Historisch Perspectief aan de Universiteit Utrecht. Ze is gespecialiseerd in Amerikaanse en internationale geschiedenis. Daarnaast heeft ze sinds kort haar eigen tekstbureau 'Talent voor Teksten'. Voor vragen/opmerkingen kunt u haar altijd bereiken op info@talentvoorteksten.com.

More Posts - Website

Historiën Twitter
Schrijf je in voor TOEN!