Kapitein James Cook en de passage van Venus

Kapitein James Cook sterft ‘in het harnas’. Doorboord door speren ligt hij op een strand duizenden kilometers weg van zijn thuisland Engeland.

Eens in de honderd jaar is de passage van Venus tussen aarde in de zon te zien. De meest recente die vanuit Nederland te zien was, vond plaats op 8 juni 2004. In de achttiende eeuw was observatie hiervan de reden om jarenlang te reizen over de wereldzeeën.

3 juni 1769: “Door hun telescopen konden ze de ronde vorm van de planeet langs de zonneschijf zien kruipen en Green, Cook en Solander waren in hun nopjes.” Cook is kapitein James Cook (1728-1779) die in The Wordsworth Dictionary of British history wordt betiteld als zeeman die het gebied van de Stille Oceaan en Antarctica (continent rond de Zuidpool) ontdekte en in kaart bracht. Het was onder zijn leiding dat de expeditie naar Tahiti ging om de Venuspassage te observeren. In totaal ondernam hij drie jarenlange zeereizen. Op de derde reis zocht hij tevergeefs naar een noordelijke doorvaart tussen de Stille en Atlantische Oceaan. Zijn leven eindigde op die reis toen woedende Hawaiianen hem doorboorden met speren.

Miniserie
Het is niet verbazingwekkend dat zijn zeemansleven zich niet alleen leent voor geschiedschrijving, maar ook een voedingsbodem is voor populaire vertelling. De roman De avontuurlijke ontdekkingsreizen van kapitein James Cook van John Hooker is gebaseerd op een Australische televisieminiserie uit 1987. Deze is eind jaren tachtig in Nederland uitgezonden. Flarden ervan staan nog op mijn netvlies; goede acteurs, indrukwekkende culturen en landschappen en historisch gezien in orde . Het boek is een letterlijke neerslag van het script. Zonder de beelden is het literair kaal te noemen. Karakters worden niet uitgediept en emoties spatten niet van het papier. Daar zorgden de acteurs wel voor, maar ja, die ontbreken logischerwijs in het boek. Het gaat bij deze roman om een commercië uitgave waaraan redactioneel weinig werk is verricht.

Er rest niet anders dan te wachten op een uitgave van de serie op DVD die tot dusver alleen in Australië is verschenen (andere DVD-regio). Het is te hopen dat een Nederlandse uitgave niet zo lang op zich laat wachten als de volgende passage van Venus in 2012.

• Wanneer is het Pasen?
• Spinoza, een hoorcollege
• Dagboek van Jan Terlouw
• Jan Terlouw bij Huiskamer TV Show
• Nederlands verleden in schilderijen