Karel de Grote, de nieuwe koning David

De familie van Karel de Grote grossiert in fraaie bijnamen. Zijn grootvader is Karel Martel, ‘de Hamer’, een naam die niet had misstaan in het wielerpeloton. Karel de Grote is de zoon van Pepijn de Korte en Bertha met de Grote voeten en zijn eerste zoon is Pepijn met de Bult.Vaak zijn dit namen die de geschiedschrijvers de Karolingen hebben toebedeeld. In Karels eigen tijd doen ze ook aan name calling, niet per se in de negatieve zin van het woord. Karel krijgt het achtervoegsel ‘de Grote’ al tijdens zijn leven opgeplakt. Dus niet als een eretitel na zijn dood. De bijnaam is gekozen om een praktische reden. Het is om hem te onderscheiden van zijn zoon. De Grote klinkt dan toch beter dan De Oude. Zeker als de man in kwestie nog in een vruchtbare periode van zijn leven zit. Wat heet. Na de kleine Karel komen er nog 17 kinderen, de bastaarden niet meegerekend.

Koning David

Naast deze onderscheidende bijnaam heeft Karel de Grote nog een bijnaam. Een van spiritueler aard. Aan het hof spreken ze elkaar namelijk aan met bijnamen van Bijbelse en klassieke grootheden. De kring van vertrouwelingen spreekt Karel aan met David, de naam van de Bijbelse koning (10e eeuw v. Chr.) van Judea en Israël. Maar waarom dit vergelijk met koning David?

Leggen zij een link tussen de jonge David die op zijn lier speelt voor koning Saul en de muziekliefhebber Karel? Of is de vrijzinnigheid aan Karels hof zo groot dat de hovelingen de bijnaam David gebruiken om te zinspelen op het promiscue seksleven van Karel? Het was immers David die zich niet meer kon beheersen toen hij de bloedmooie Betseba had gezien. Beide redenen zijn niet waarschijnlijk.

Karel de Grote draagt aan zijn hof de naam David, naar de Bijbelse koning David. Manuscript uit 8e eeuw, Canterbury. Bron: James Campbell red., The Anglo-Saxons (eerste druk 1982; Londen 1991) 104.

Karel de Grote draagt aan zijn hof de naam David, naar de Bijbelse koning David. Manuscript uit 8e eeuw, Canterbury. Bron: James Campbell red., The Anglo-Saxons (eerste druk 1982; Londen 1991) 104.

Karel de Grote, afstammeling van Jezus Christus?

Het is waarschijnlijker dat zij met de bijnaam aangeven dat Karel de Grote net als David regeert met de gunst van God. De beeldvorming stelt Karel voor “als stond hij aan het hoofd van het uitverkoren volk, van de beata gens. Vergelijkingen met de koning-profeet David en Salomon deden het prestige van Karel de Grote schitteren als een ster.” 

Kers op de taart is dat David als voorafschaduwing van Jezus Christus wordt gezien. In het Nieuwe Testament staat Jezus te boek als een directe afstammeling van David. Dus door Karel de Grote met David in verband te brengen, breng je hem ook in verband met Jezus. De hovelingen aan Karels hof waren heuse spin doctors.

Alcuin en Einhard

Ook de hovelingen zelf gaan schuil achter een naam. Alcuin draagt de naam Flaccus naar de Romeinse dichter Quintus Horatius Flaccus. Horatius was een schrijver die ongezouten kritiek durfde te geven, maar bovenal een literair talent was. Onbedoeld was de aanname van deze naam een symbool van ruimdenkendheid want Horatius was ongetwijfeld een heiden aangezien hij in 8 voor Christus stierf.

Karel-biograaf Einhard heet onder intimi, onder wie de keizer zelf, naar de bijbelfiguur Bezaleël uit het boek Exodus. De naam betekent ‘in de schaduw van God’. Einhard is een kleine man dus kans dat hij ook bij aardse mannen al in de schaduw optreedt, is groot. Zeker in de buurt van Karel de Grote (1,79-1,92 m.). Of is Einhard vooral een handy man. Bezaleël was immers een van de ambachtslieden die het tabernakel maakten, het draagbare heiligdom dat de Israëlieten met zich dragen op hun tocht door de woestijn op weg naar het Beloofde Land. Vergelijkingen zijn gemakkelijk te maken. Evenals het Bijbelse Beloofde Land is het Frankische Rijk immers zwaarbevochten gebied.

Leon Mijderwijk

Leon Mijderwijk (1975) studeerde voor Leraar Geschiedenis 2e graads aan de HU en deeltijd Geschiedenis aan de Universiteit van Utrecht. Zijn aandacht gaat uit naar de vroege middeleeuwen, in het bijzonder van Engeland. Hij schreef artikelen en recensies voor Westerheem, Archeologie Magazine, So British & Irish, Muntkoerier en Filatelie. Leon is redactiemedewerker van het Detectormagazine en Historiën-redacteur. Hij onderhoudt contact met diverse uitgeverijen, archeologen en historici.

More Posts

Historiën Twitter
Schrijf je in voor TOEN!