Koninklijke huwelijken

Op 30 april 2013 is koningin Beatrix afgetreden en Willem-Alexander ingehuldigd als koning. Hij was dat jaar 11 jaar getrouwd met Máxima. Een  huwelijk dat geheel in lijn met de huwelijken in zijn familie in eerste instantie omstreden was. Een blik op de huwelijken van Wilhelmina, Juliana en Beatrix.

Wilhelmina en Hendrik

Koningin Wilhelmina had in 1898, op 18-jarige leeftijd, de troon bestegen en al gauw werd er gezocht naar een geschikte echtgenoot. De meest geschikte kandidaten waren toentertijd te vinden in Engeland en daarom ging alle aandacht uit naar de Engelse prinsen. Een versterkte band tussen de Oranjes en de Windsors zou ook grote diplomatieke en politieke voordelen hebben. Maar de geschiedenis leert ons dat hier weinig van terecht is gekomen.

De Boerenoorlog, waarbij het Britse leger het opnam tegen de kolonisten – beter bekend als de Boeren – had in zeer snelle tijd een anti-Britse stemming onder de Nederlandse bevolking doen ontstaan. In ogen van de meeste Nederlanders waren de Boeren in Zuid-Afrika “stamgenoten” en lag de loyaliteit van de Nederlandse publieke opinie dan ook bij deze Boeren.

Toen de zoektocht naar een echtgenoot hierna verschoof richting Duitsland was de Duitse keizer Wilhelm II erg verheugd. Graag zag hij dat een van zijn zoons met Wilhelmina in het huwelijk zou treden. Een band tussen Duitsland en Nederland zou interessant zijn op economisch gebied maar ook in verband met de unieke positie van Nederland in het Europese statenstelsel: een neutrale natie. Maar omdat er teveel “haken en ogen” zaten aan een huwelijk tussen deze twee koninklijke families – men was terecht bang dat dit uiteindelijk tot de opslokking van Nederland door het Duitse keizerrijk zou leiden.

Uiteindelijk werd gekozen voor de hertog Hendrik van Mecklenburg-Schwerin. Maar hierna was men er nog lang niet. Er zou een grondwetswijziging nodig blijken te zijn om de Oranje kroon veilig te stellen. Het ging hier vooral om de status van de toekomstige echtgenoot en de troonopvolging. Wat moest er gebeuren met zijn Duitse nationaliteit? Dit bleek nog een moeilijke kwestie, uiteindelijk werd besloten dat de Duitse hertog bij het verkrijgen van de Nederlandse nationaliteit geheel zou afzien van zijn Duitse nationaliteit. Wat de troonopvolging betreft werd gekozen om de kroon – indien Wilhelmina geen kinderen zou krijgen – over te laten gaan op de Duitse verwanten van het Nederlandse koningshuis.

Koningin Wilhelmina en de Duitser Hendrik von Mecklenburg-Schwerin.

Koningin Wilhelmina en de Duitser Hendrik von Mecklenburg-Schwerin.

In oktober 1900 kwam eindelijk de verloving tot stand tussen Wilhelmina en Hendrik. Het burgerlijk huwelijk werd op 7 februari 1901 voltrokken in Den Haag om 11 uur s ochtends in de Witte Zaal van paleis Noordeinde. Het kerkelijk huwelijk werd later die dag voltrokken in de Grote- of St.Jacobs kerk. Er waren ongeveer 1650 personen aanwezig. Er waren ook een aantal buitenlandse gasten. Na het kerkelijk huwelijk was er een diner en daarna vertrok het jonge bruidspaar naar paleis het Loo in Apeldoorn. Hendrik kreeg als eerste echtgenoot van een vorstin de titel prins. De troonopvolging werd in 1909 zeker gesteld met de geboorte van prinses Juliana.

De verloving met Hendrik was in Nederland geen reden voor discussie, de verloving en het huwelijk werden geaccepteerd en Hendrik bleek zich erg in te zetten voor allerlei Nederlandse initiatieven waaronder de oprichting van de eerste sportverenigingen en ook de scouting in Nederland. Later is echter wel bekend geworden dat Hendrik het huwelijk niet al te serieus nam getuige zijn vele verhoudingen (inclusief onwettige kinderen), ook het feit dat hij enorme schulden had gemaakt tijdens zijn huwelijk werd pas later algemeen bekend.

Juliana en Bernhard

Met wie prinses Juliana zou gaan trouwen was lange tijd een basis voor veel speculatie. Leden van het Belgisch en Zweeds koningshuis passeerden de revue maar uiteindelijk koos zij (uiteraard na de toestemming van haar moeder en het kabinet) voor Bernhard. Op 8 september 1936 werd de verloving bekend gemaakt tussen prinses Juliana en prins Bernhard van Lippe-Biesterfeld. Op die datum was het precies achtenvijftig jaar geleden dat de grootouders van de Prinses, Koning Willem III en Koningin Emma, in het huwelijk traden. Koningin Wilhelmina deed dit via de radio:

“Mijn Volk,
Heden heeft de blijde tijding kond gedaan van de verloving van mijn dochter Juliana met ene Bernhard Prins van Zur Lippe Bisterfeld, een prinsdom in Duitsland. Zij hebben elkander reeds vele keren ontmoet en zijn het zeer eens geworden. Het huwelijk zal in Januari 1937 worden voltrokken. Wij wenschen hen Gods Zegen toe !!!”.

Engagement_Juliana_Bernhard

Maar het kabinet wist niet zeker of de bevolking Bernhard zou accepteren, sommige Nederlanders zouden misschien kunnen denken dat hij een nazi was. Maar het paar werd met veel enthousiasme begroet. In Den Haag was er een uitgebreide balkonscene gevolgd door een fakkeltocht door de stad. Alleen in de socialistische hoek werd er met enig wantrouwen gekeken naar de keuze van de prinses.

Wel waren er een aantal incidenten: Bernhard en zijn broer Aschwin kwamen op oudejaarsavond 1936 verkleed als Franco-soldaten uit de Spaanse burgeroorlog naar een gemaskerd bal op Paleis Noordeinde te gaan. Dit was bedoeld als grap maar viel bij sommige mensen in het verkeerde keelgat omdat Franco door Hitler werd gesteund. Een ander incident volgde twee dagen voor het huwelijk op 5 januari 1937. Tijdens een gala-avond ter gelegenheid van het huwelijk in het Haagse Gebouw voor Kunsten en Wetenschappen werden “Deutschland, Deutschland uber alles” en het nazistische “Horst Wessel” lied gespeeld.

Het burgerlijk huwelijk vond plaats op 7 januari 1937 in paleis Noordeinde, wederom om 11 uur. En het kerkelijk huwelijk werd ditmaal in de Grote- of St. Jacobskerk gehouden. Er waren zon 2000 gasten. Wel lieten Juliana en Bernhard hun gasten “s middags in de steek om zich stiekem “s avonds alsnog in het feestgedruis te storten.

De radio zorgde ervoor dat een groot gedeelte van de bevolking direct op de hoogte was van de verloving en er zich ook meer bij betrokken voelde. Van het huwelijk was een film gemaakt die in het hele land in de bioscopen vertoond werd. Ook was er een bloeiende industrie van herdenkingsartikelen ontstaan. Voor het nationaal huwelijksgeschenk was door de gehele bevolking een groot bedrag bijeengebracht. Het geld werd gebruikt voor de bouw van een Prinselijk Jacht en de verbouwing van Paleis Soestdijk, waar het paar zou gaan wonen.
Tijdens de oorlog zette Bernhard zich in voor de bevrijding van Nederland en toonde hij zich als een anti-nazi wat zijn imago ten goede kwam.

Beatrix en Claus

Ten tijde van de verloving van Beatrix en Claus was er in de politiek en onder de Nederlandse bevolking net zon discussie ontstaan als de laatste tijd over Maxima. Claus von Amsberg was namelijk een Duitser en in de ogen van vele Nederlanders kon dit echt niet zo vlak na de Tweede Wereldoorlog. “Claus, raus” was dan ook een veelgehoorde kreet.

De discussie begon al gauw na 28 juni 1965, toen koningin Juliana en prins Bernhard via de radio en de televisie de verloving van prinses Beatrix en Claus von Amsberg bekend maakten. Indien Claus met Beatrix zou gaan trouwen zou dit betekenen dat hij zijn Duitse nationaliteit zou opgeven. De goedkeuring van de Tweede en Eerste Kamer volgde in november en december 1965.

Een dolverliefde Beatrix en Claus

Een dolverliefde Beatrix en Claus

Het huwelijk werd gepland voor 10 maart 1966 en zou in Amsterdam plaats vinden (in de Westerkerk) in plaats van Den Haag. Dit huwelijk zou vooral via de televisie goed gevolgd kunnen worden door de Nederlandse bevolking, maar toch verwachtte men in Amsterdam een enorme toeloop. Onder invloed van de grote anti-Claus stemming die heerste in Nederland en vooral in en rondom de hoofdstad, nam de politie scherpe maatregelen. Zo kreeg de bereden politie in Amsterdam een anoniem bericht waar in stond dat alle paarden geïnjecteerd zouden worden met het “gek makende” middel LSD. Reden voor de politie om het volgende memo te verspreiden onder de bereden politie:

Het catastrofale gevolg van een absoluut oncontroleerbaar paard in een opeengepakte massa is duidelijk. )…) Merkt u dat uw paard onberijdbaar wordt, ondanks uw voorzorgsmaatregelen, aarzel dan niet om het ONMIDDELLIJK ONSCHADELIJK te maken om erger te voorkomen.
Ondanks dit dreigement zouden de incidenten op de huwelijksdag mee vallen. Afgezien van toeschouwers die boven het “Oranje boven” de leus “Eins zwei Republik” schanderen en de wereldberoemde rookbom die voor de gouden koets werd geworpen, bleef het rustig.

Hoewel Claus schrok van de rookbom bleef Beatrix erg rustig en bleef zij wuiven naar de toeschouwers. De volgende dag – voor hun vertrek naar Mexico voor de huwelijksreis – verschijnt het kersverse echtpaar op de televisie en verklaart Claus: “Niemand kan dit verleden ongedaan maken, maar ik zou graag willen vragen ons de kans te geven om samen met u allen aan een nieuwe toekomst te bouwen”.

Respect

Deze kans kreeg Claus en na 35 jaar huwelijk is hij alom gerespecteerd en zelfs een erg geliefd lid van het koninklijk huis geworden. Máxima is inmiddels 13 jaar getrouwd met Willem-Alexander. Zij heeft zich weten te ontwikkelen tot een van de populairste leden van het Koningshuis. Het lijkt erop dat ze die trend als Koningin naast Koning Willem-Alexander zal voortzetten.

Geef een reactie

Schrijf je in voor TOEN!