Kosmonauta: een Russisch ruimtemysterie

Mei 1961. Twee Italiaanse radio-amateurs pikken de hulpkreten op van een tot nu toe onbekende Russische kosmonaute, wiens ruimtevaartuig op dat moment verbrandt in de dampkring. Een doofpotaffaire of een hoax? Oordeel zelf!

Kosmonauta

Still uit de korte film Kosmonauta, van Miriam Veske en Nils Eilif Bremdal. Bron: vimeo

Slachtoffers van de ruimtevaartwedloop

valentin_bondarenko

Valentin Bondarenko. Zijn dood werd pas in de jaren tachtig bekend en erkend. bron: wikimedia commons

In de jaren zestig van de twintigste eeuw zijn de Verenigde Staten en de Sovjet-Unie verwikkeld in een wedloop, zowel op wapengebied als in de ruimtevaart. Er vallen slachtoffers, zowel aan Amerikaanse als aan Russische zijde. Daar waar de Amerikanen openheid geven, lijken de Russen hun ruimtevaartongelukken zo goed mogelijk te willen verbergen voor de buitenwereld. De dood van kosmonaut Valentin Bondarenko, die in mei 1961 omkomt door een brand in een drukkamer, werd pas in de jaren tachtig van de twintigste eeuw bekend.

De eerste vrouw in de ruimte?

Toch zijn er aanwijzingen dat meer Russische kosmonauten zijn omgekomen tijdens trainingen en missies.  Op 23 mei 1961 pikken de Italiaanse broers en radio-amateurs Achille en Giovanni Judica-Cordiglia met hun radio’s op een Russische ruimtefrequentie het stemgeluid op van een vrouw. Het zouden de laatste minuten zijn van het leven van een tot nu toe onbekende Russische ruimtereizigster, wiens capsule bij terugkomst in de dampkring verbrandt. Op de opnames klaagt de kosmonaute over de toenemende hitte in de capsule en vraagt ze om instructies. Op het einde ziet ze vlammen en stopt het signaal. Volgens de broers zijn de geluidsopnames het bewijs dat de Russen hebben geprobeerd al voor 1963 een vrouw de ruimte in te schieten, maar ging er iets gruwelijk mis. Deze mislukking zou niet op zichzelf staan: de broers beweerden in totaal negen keer verschillende Russische noodsignalen uit de ruimte te hebben opgevangen.

Doofpot of hoax?

Als de opnames authentiek zijn en er inderdaad sprake is van een reeks van tragische ruimteongelukken, dan is Yuri Gagarin mogelijk niet de eerste mens in de ruimte, maar slechts de eerste die levend van een ruimtemissie terugkeert. Het zou ook betekenen dat niet de Russische Valentina Teresjkova, maar deze onbekende kosmonaute de eerste vrouw in de ruimte zou zijn. Ondanks de aanhoudende geruchtenstroom en de diverse aanwijzingen doen de Russen het verhaal tot op de dag van vandaag af als onzin. De audio-opnames zouden nep zijn. Ook onderzoeksjournalisten zochten naar bewijs in Russische archieven, maar vonden niets.

Keihard bewijs ontbreekt dus, maar het vermoeden dat de Russen hun ruimtemislukkingen in een goed afgesloten doofpot hebben gestopt, blijft bestaan. In september 2014 kwam de nog geen vijf minuten durende film Kosmonauta uit, gemaakt door de Noorse filmmakers Miriam Veske en Nils Eilif Bremdal. Veske en Bremdal namen de radio-opnames van de Russiche kosmonaute als basis voor hun korte film Kosmonauta.

De originele geluidsopname:

Erik Sweers

Erik Sweers studeerde van 1997 tot 2004 geschiedenis aan de universiteit van Utrecht. Sinds 2008 is hij redacteur voor Historiën. Erik heeft in samenwerking met diverse uitgeverijen lesmateriaal voor het voorgezet onderwijs gemaakt, zoals GeschiedenisNU en de geschiedenislesmethode Columbus.

More Posts - Website

Historiën Twitter
Schrijf je in voor TOEN!