Met Lingua dwars door Europa in 69 talen

Lingua van Gaston Dorren is een verzameling van 69 verhalen over Europese talen. 69 verhalen vol ontdekkingen.

 

Zomaar een pagina uit een catalogus van een Nederlandse uitgeverij. Hierin staat de aankondiging van Geen stap zonder Bata van ‘een Poolse meesterverteller’. Zijn naam: Mariusz Szczygieł. Klopt, met Szcz én een streepje door de l. Voordat ik Lingua had gelezen, zou ik de naam zonder nadenken verbasteren tot Ziegiel en waarschijnlijk weer snel vergeten.

Met het talenboek Lingua vers in het geheugen weet ik dat ik met die verbastering volledig miszit (dat vermoedde ik al). Bovenal besef ik dat die naam niet vreemd is. Althans, niet in het Pools. Dat ik die naam lezen -laat staan uitspreken- lastig vind, zegt meer over mijn beheersing van het Pools dan over de naam. Om na te gaan hoe het ook alweer zat met die sz, cz en ł, blader ik naar het hoofdstuk over de Poolse taal. En weer wordt deze taal iets minder vreemd.

Dwars door Europa

Lingua helpt je geen talenwonder te worden aan de hand van grammatica en ellenlange woordenlijsten. Dorren vertelt verhalen over de geschiedenis en ontwikkeling van de taal. Hij geeft soms beknopte uitleg over grammaticale regels, klanken en woorden. Hij laat zien dat er een enorme taalverscheidenheid is binnen Europa en binnen Europese landen. Hij doet op een humorvolle en toegankelijke wijze.

“De meeste talen zijn voor buitenstaanders moeilijk om te leren, maar doorgaans is er geen sprake van opzet. De sprekers hebben gewoon generaties lang onnadenkend de ene uitzondering op de andere gestapeld. Met als resultaat, telkens weer, een taal die geen zinnig mens ooit zou verzinnen.”

Spreektaal leeft

Hoe vreemd het ook mag klinken, het boek draagt impliciet verdraagzaamheid uit. Niet alleen ten opzichte van de vele andere talen in Europa, maar ook ten aanzien van de spreektaal. Vaak worden sprekers de maat genomen omdat uitspraken (“hun hebben”) afwijken van de standaardnorm, i.e. de officiële schrijfwijze. Lingua doet je beseffen dat talen juist leven doordat mensen die spreken. De spreektaal is geen gedevalueerde versie van de schrijftaal. Taal is immers “in de eerste plaats een middel om te communiceren met je naaste omgeving” (aldus een door Dorren geciteerde recensent) en dat communiceren gebeurt vooral in de gesproken vorm.

Biografie over een boek

Er is nog een dimensie aan Lingua. Het boek is een biografie over… Lingua. De auteur gaat veelvuldig in op de ontwikkelingsgang van de hoofdstukken. Zowel het Voorwoord als Inleiding zijn doorspekt met citaten van recensenten die lof uitten over voorganger Taaltoerisme of één van de vele vertalingen. Dit komt niet over als borstklopperij maar is gewoon een mooie manier om te beschrijven dat -net als taal- ook teksten zich ontwikkelen. Door veranderde inzichten maar vooral dankzij de samenwerking met anderen, want Dorren geeft aan dat uitgevers, redacteuren en vertalers belangrijk zijn geweest in het groeiproces.

Ontdekkingen

De 69 artikelen verschillen van lengte maar zijn zelden langer dan 6 pagina’s. Daardoor is de ontmoeting met de vreemde taal kort maar staat er niets in de weg om deze ontmoeting aan te gaan. Zelf begon ik bij de talen die met het meest aanspraken en werd het lezen een zwerftocht waarbij ik zelfs nog tijdens het schrijven van deze boekbespreking onontgonnen artikelen ontdekte.
Ieder hoofdstuk sluit af met vier rubrieken met etymologische weetjes over de taal -de beïnvloeding door en van Nederlandse woorden- en de ontwikkelingsgang van het hoofdstuk. Met kaarten van Europa en boekentips.

Dorren, G.,

Lingua, Dwars door Europa in 69 talen

(Amsterdam 2017)
ISBN 9789025307899, € 19,99, 360 p.
Uitgeverij Athenaeum

Gaston Dorren over tweetaligheid

Leon Mijderwijk

Leon Mijderwijk (1975) studeerde voor Leraar Geschiedenis 2e graads aan de HU en deeltijd Geschiedenis aan de Universiteit van Utrecht. Zijn aandacht gaat uit naar de vroege middeleeuwen, in het bijzonder van Engeland. Hij schreef artikelen en recensies voor Westerheem, Archeologie Magazine, So British & Irish, Muntkoerier en Filatelie. Leon is redactiemedewerker van het Detectormagazine en Historiën-redacteur. Hij onderhoudt contact met diverse uitgeverijen, archeologen en historici.

More Posts

Schrijf je in voor TOEN!