Malaria parasiet in mug ontdekt: woensdag weetje 20-08

Op 20 augustus 1897 bewijst de Britse arts Ronald Ross dat muggen verantwoordelijk zijn voor het overbrengen van malaria. Hij ontdekt dan de malaria parasiet in de mug. Vandaag staat deze ontdekking centraal in het Historiën “woensdag weetje”. Elke woensdag staan we stil bij een actuele historische achtergrond bij het nieuws of een historische gebeurtenis die op deze dag in het verleden plaats vond. Hoe spoorde Ronald Ross malaria in de mug op?

Ronald Ross

Ronald Ross. Bron: wikipedia.

Ronald Ross (1857-1932) was de zoon van Sir Campbell Claye Grant Ross, een Britse generaal, en Matilde Charlotte Elderton. Hij werd geboren in 1857 te Almora, Brits India.

Zijn ouders stuurden hem toen hij acht was naar Engeland voor zijn opleiding. Tussen 1874 en 1879 studeerde hij geneeskunde aan het St. Bartholomew’s Hospital van de Universiteit van Londen.

In 1881 voegde hij zich bij de Britse Militair Geneeskundige Dienst en keerde Ross terug naar India om daar als legerarts aan de slag te gaan.

Onder invloed van de Engelse tropenarts Sir Patrick Manson (1844-1922) ging hij zich interesseren voor malaria. Manson stimuleerde Ross door:

  • hem ervan te overtuigen dat het onderzoek uit 1880 van de Franse legerarts  Alphonse Laveran dat een parasiet (Plasmodium malariae) aantoonde in het bloed van met malaria besmette patiënten correct was;
  • hem op de gedachte te brengen dat steekmuggen de ziekte overbrachten;
  • hem te voorzien van (technische) hulpmiddelen bij en proefpersonen voor zijn onderzoek;
  • hem zoveel mogelijk van andere werkzaamheden vrij te stellen en daarbij te beschermen tegen onwillige leidinggevenden.

Ross bouwde zijn onderzoek voort op basis van het inzicht dat een parasiet in de bloedbaan malaria veroorzaakte en de theorie dat muggen deze ziekte overbrachten.

malaria parasiet in de mug

Malaria parasiet. Bron: wikimedia commons.

Op 20 augustus 1897 vindt Ross de malaria parasiet in de mug. Hij trof de parasiet aan in de maagwand van een experimenteel geïnfecteerde vrouwtjessteekmug. Een jaar later, in 1898, stelde hij vast dat muggen via hun speekselklieren de malariaparasiet in de menselijke bloedbaan konden brengen. Zo ontdekte hij de levenscyclus van de malariaparasiet. Deze begint in de muggen van de Anopheles-soort, die als tussengastheer fungeren, en gaat dan verder in een menselijke gastheer.

In 1902 ontving Ronald Ross dankzij zijn ontdekking de Nobelprijs voor de Geneeskunde.

Tijdens zijn leven deed hij onderzoek naar malaria en andere tropische ziektes op allerlei plaatsen in de wereld, bijvoorbeeld in West-Afrika. In het bijzonder richtte hij zich op preventie van malaria.

In 1917 werd Ross aangesteld als adviseur in de malariakunde bij het Britse War Office. Britse soldaten die tijdens de Eerste Wereldoorlog in verschillende gebieden actief waren, hadden namelijk ook te lijden onder malaria. Net als nu kwam malaria voornamelijk voor in warme vochtige gebieden ten zuiden van de evenaar, maar terugkerende mannen konden de ziekte mee naar huis nemen.

Malaria in Nederland

In Nederland kwam malaria nog in het begin van de twintigste eeuw voor. Het bestond hier bekend als ‘moeraskoorts’. Het bestond in het waddengebied, langs de Zuiderzee en in mindere mate in Zuid-Holland en Zeeland. De meeste volwassenen in deze regionen waren grotendeels resistent. Daarom werden vooral kinderen en mensen die van buiten deze gebieden kwamen slachtoffer.

Af en toe komt de ziekte nu nog voor in Nederland. Meestal komt het dan via vluchtelingen uit Afrika of toeristen binnen.

[bol_product_links block_id=”bol_53f2166d0a561_selected-products” products=”1001004007641760,1001004009344832,1001004001554157″ name=”malaria” sub_id=”” link_color=”E94C00″ subtitle_color=”E94C00″ pricetype_color=”000000″ price_color=”E94C00″ deliverytime_color=”C20318″ background_color=”FFDF80″ border_color=”E94C00″ width=”600″ cols=”3″ show_bol_logo=”undefined” show_price=”1″ show_rating=”1″ show_deliverytime=”1″ link_target=”1″ image_size=”1″ admin_preview=”1″]

Tim Wachelder

Tim Wachelder studeerde geschiedenis aan de Radboud Universiteit Nijmegen. Tijdens zijn studie specialiseerde hij zich in Europese Expansiegeschiedenis. Behalve over koloniale geschiedenis schrijft hij ook over militaire, culturele en Nijmeegse geschiedenis. Sinds 2007 is hij webredacteur bij Historiën.

More Posts

Schrijf je in voor TOEN!