“Misdaad is een avontuur: interview met François Troukens

In de jaren ’90 is François Troukens (48) een van de meest gezochte gangsters van België.Een interview met François Troukens, over politiek, criminaliteit en misdaad voorbij goed en kwaad.

Belgische Rijkswachthelicopter. bron: wikimedia commons

Hij was gespecialiseerd in het overvallen van geldtransporten en banken waardoor hij net als de beruchte Belgische crimineel Patrick Haemers de titel “Staatsvijand nummer één” opgespeld kreeg. Lang wist hij uit handen van politie en justitie te blijven tot hij in 2004 in Parijs verraden werd en tot 19 jaar cel werd veroordeeld. Daarvan zat hij er zo’n 10 jaar uit.

Troukens volgde vanuit de cel een cursus Moderne Letteren aan de beroemde Sorbonne universiteit, studeerde af als pychopedagoog (leraar) plus restaurateur en begon, in navolging van de criminele Franse regisseur José Giovanni, aan het script te schrijven voor een bioscoopfilm. Deze film is onlangs uitgebracht onder de naam Tueurs (Moordenaars). Daarnaast presenteert Troukens tegenwoordig ook een misdaad-programma op RTL-België, heeft hij zijn memoires uitgebracht (Armé de Résilience) en een stripboek (graphic novel) uitgegeven (Forban).

Ondanks zijn huidige succes is hij zijn moeilijke jaren in de gevangenis van Brussel nog niet vergeten. Om gevangenen in nood te helpen is hij de stichting ChrysaLibre begonnen die gedetineerden ondersteunt en begeleid via onderwijs, boeken en informatie.

Naar eigen zeggen was Troukens altijd gefascineerd door misdaad en keek hij veel thrillers. Daar kwam verandering in toen zijn ouders op een goede dag besloten om op het platteland te gaan leven als ecologische hippies zonder televisie, popmuziek en ander amusement. Voor de jonge François voelde dat aan alsof hij in het communistische Oost-Duitsland was beland. Hij begon te dromen van al de dingen die hij niet meer kon doen of hebben, zoals het luisteren naar rock-muziek. Dit deed hem rebelleren tegen het bourgeois-milieu van zijn ouders.

Een bijkomende motivatie om zelf ook gangster te worden, was echter het feit dat zijn ouderlijk huis in Brain- L’Alleud (Eigenbrakel) grensde aan de plaatselijke Delhaize-supermarkt, waar de beruchte Bende van Nijvel in de jaren ’80 een overval pleegde. Troukens zag als puber de lijken van de Bende liggen en was compleet gegrepen door het schouwspel. De misdaad zou hem nooit meer loslaten.

De directe trigger om in de misdaad te gaan, was echter zijn ontslag als bodyguard van politici en bankiers. Zijn werkgever bleek fraude te hebben gepleegd waardoor Troukens op straat kwam te staan en aan lager wal dreigde te raken. Vanaf dat moment keerde Troukens zich tegen de maatschappij en de overheid en ging op jacht naar het Grote Geld.

Een interview met de voormalige staatsvijand nummer 1 van België in het RTL-gebouw van Brussel over De Bende van Nijvel, de vermenging van Politiek en Misdaad, Goed en Kwaad, Robin Hood, Papillon, Che Guevara, kunst en cultuur en zijn plannen voor de toekomst. De goedlachse Troukens vertelt het verhaal van zijn turbulente leven.

Onlangs is uw speelfilm Tueurs uitgekomen. Is uw debuut een succes geworden?

Troukens: “Ja, op de ranglijst van succesvolste films in België scoort hij heel goed. Tueurs staat zelfs nummer 3 op de ranglijst van best bekeken films van het jaar (bioscopen). Dat is dus interessant. Hij gaat ook heel goed op Video on Demand (VOD) en DVD. Daarnaast is hij ook nog eens uitgebracht in 17 landen waaronder China, Japan, Korea, Rusland, Turkije en Engeland. Hahaha. Alstublieft.”

Tueurs heeft het ook heel goed gedaan bij het illegaal downloaden. Hahaha. Als dat gebeurt via Video on Demand is dat prima want daar krijgen we opbrengsten van, maar als ze gratis gaan downloden is het minder. Ik bekijk de websites waar Tueurs opstaat wel eens. Dat is indrukwekkend om te zien. Dan zie je dus dat er zo’n 400 à 500.000 mensen naar mijn film hebben gekeken. Als mensen hem illegaal gedownload hebben, sturen ze me soms een sms dat ze hem illegaal bekeken hebben. Dan antwoord ik zo iemand dat het mij en de filmploeg wel 5 euro kost. Hahaha.”

Is het illegaal downloaden van films een negatief fenomeen volgens u ?

Troukens: “Ja en nee. Op die manier ben ik in staat mijn film aan veel mensen te tonen. Dat is goed, maar tegenwoordig is het ook een probleem omdat de gehele filmindustrie daardoor verzwakt wordt. Dat moet bestreden worden door middel van sites als iTunes. Via dat soort platforms kun je veel films zien tegen een lage prijs. Ook oude films uit de nationale bibliotheek plus werk uit Frankrijk en de VS. Dat vind ik erg interessant. Een nieuw soort Netflix met een hele grote catalogus zou geniaal zijn, waarbij je dan voor twee euro per maand super veel films kunt zien. Dat is volgens mij de oplossing. Maar voor een regisseur is het natuurlijk het allerbelangrijkst dat men je film bekijkt.”

Als cineast moet je ook realiseren dat men niet meer naar films kijkt zoals vroeger. Dat moeten we accepteren. Mensen kunnen tegenwoordig kijken op een telefoon, stukjes film tot zich nemen of een film meermaals zien. Dat had je vroeger niet.”  

Uw film Tueurs gaat o.a. over de beruchte Bende van Nijvel die in de jaren tachtig 28 mensen doodschoot bij supermarkt-overvallen. Geeft u in Tueurs een realistische voorstelling van hetgeen er toen is gebeurd?

Troukens: “Ik ben een auteur. Ik bedrijf geen politiek en ben geen journalist. Ik geef slechts mijn eigen interpretatie van de zaken. Het is fictie. Ik heb me wel grondig gedocumenteerd en heb veel gelezen: o.a. wat journalisten voor interessants hebben geschreven. Ik bezit ook veel boeken over het thema. Wat me vooral interesseert is om te vertellen hoe men een publieke vijand kan creëren en vooral ook hoe men daarmee iets anders probeert te bewerkstelligen.”

In uw film Tueurs lijkt een politieke link te zitten. Klopt dat ?

Troukens: “Ja, er zit een politieke boodschap in mijn film. Wat ik me afvraag is: hoe construeer je een publieke vijand, hoe manipuleer je de mensen en hoe manipuleer je de media?”

Heeft het geheime Europese, anti-communistische stay-behind verdedigingsnetwerk Gladio iets te maken met dit alles volgens u ?

Troukens: “Ja, daar ben ik van overtuigd.”

Zeker ?

Troukens: “Ja. Hahaha. Gladio is o.a. actief geweest in Italië, Zweden en Noorwegen. In de Scandinavische landen hebben ze Amerikaanse duikboten overgeschilderd zodat die eruit zagen als Russische onderzeeërs (Sovjet-Unie) om de bevolking schrik aan te jagen. De wapenhandel is extreem machtig en al die Gladio- affaires hebben de wapenhandel omhooggestuwd. Via angst manipuleert men immers makkelijk de mensen en dat zorgt voor hogere verkoop. Hahaha.”

Waren de Rijkswacht en de speciale anti-terroristische politie-eenheid, Groep Diane, ook betrokken bij de Bende van Nijvel? Dat wordt vaak gezegd.

Troukens: “Ik ken agenten van de Groep Diane (Brigade Diane) en weet dus dat het niet zo simpel ligt. Het was misschien één persoon uit die brigade die er bij betrokken was en die geïnfiltreerd is bij politie of justitie. Dat laat ik ook zien in mijn film. Het is nooit alleen de Rijkswacht, de politie of de wereld van de politiek. Weet u: als er één politicus onbetrouwbaar of oneerlijk is, dan zegt iedereen dat ze allemaal onbetrouwbaar zijn, maar dat is niet zo. Er zijn een heleboel politici die wel eerlijk zijn en goed hun werk doen. Bij de Bende van Nijvel is dat het zelfde. Er waren politieagenten en rechters die de waarheid zochten, maar één enkele persoon is helaas in staat om de boel te manipuleren.”

Als er bij de Bende van Nijvel-aanval in Overijse een zelfde kogelhuls wordt neergegooid als in Brain- l’Alleud (Eigenbrakel) dan zegt men direct dat het dezelfde daders zijn. Maar wellicht is dat toch niet zo ! Uit die huls kun je niet direct iets concluderen. Misschien waren het wel twee verschillende bendes. Het hoeft niet per se dezelfde groep criminelen geweest te zijn. Mogelijk werd alleen hetzelfde wapen gebruikt, meer niet. Ik laat dat in mijn film ook zien. Hahaha.”

Geniaal bedacht.

Troukens: “Ja, geniaal, maar eenvoudig om te doen. Tegenwoordig geeft wetenschappelijk bewijs niet altijd de waarheid weer. Ik ben tv- presentator van een misdaad-programma op RTL en kom dat regelmatig tegen. Soms treft de politie bijvoorbeeld bij een verkrachtingszaak DNA-materiaal aan op een lichaam. Daarbij is het voorgekomen dat een dader een condoom met sperma had gevonden, die had ingevroren en daaropvolgend in een vrouw had gestopt om iemand te beschuldigen ! Vervolgens zegt men dat dit sluitend bewijs is, de verdachte dientengevolge schuldig is en de zaak werd opgelost, maar toch is dit niet per se het geval. Niet alle bewijs is betrouwbaar.”

Het zelfde geldt bij de vondst van een wapen van de Bende van Nijvel. Heeft men dan dat wapen bij die persoon gelegd? Heeft men het aan hem verkocht? De enige mogelijkheid om de waarheid te weten te komen is om te ontdekken of de verdachte in de omgeving is geweest en of hij aan de misdaad gekoppeld kan worden etc.”

Volgens mij moet de zaak van de Bende van Nijvel niet door de politie, maar door historici opgelost worden. Zij hebben toegang tot de dossiers, ze kunnen alle beschikbare documenten uit een bepaalde tijd analyseren en kijken wat het doel was. Zo krijg je een completere, globale blik. De moord op de Belgische communist Julien Lahaut is ook opgelost door historici. Zij hebben vastgesteld dat die moord georganiseerd werd door politie, justitie en wellicht koning Leopold III zelf. Mensen van buiten hebben ervoor gezorgd dat politie en justitie de stukjes niet in elkaar wisten te passen. Dat is historici uiteindelijk wel gelukt.”

Bij het dossier van de Bende van Nijvel werd het onderzoek, net als in de zaak Lahaut, gemanipuleerd. Dat is zeker. Ze hebben er alles aan gedaan opdat men niet bij de waarheid zou komen. Maar het mysterie blijft. Wat was het doel van de Bende van Nijvel? Daar zijn meerdere theorieën over.”

Wilde men de koninklijke familie behoeden voor gevaar? Ik denk vooral dat men België wilde beschermen. Daar ben ik 100 procent zeker van.”

De Bende van Nijvel had volgens mij te maken met de wapenhandel. Het ging om het herbewapenen van Europa en de strijd met het communistische Oostblok (Koude Oorlog ). Daarvoor moest de eenheid van België gewaarborgd worden omdat het de thuisbasis is van de NAVO etc. Dit is allemaal in het geheim gebeurd. Niemand mocht het weten.”

Voor mij is België een kunstmatige staat die werd gecreëerd om de Franse Orangisten te beschermen. We zijn een bufferstaat. België is tegenwoordig absoluut noodzakelijk. Niet voor de Belgen, maar omdat we twee verschillende staten zijn. In Vlaanderen en Wallonië kijkt men niet naar dezelfde tv-programma’s en leest men niet dezelfde boeken. De Vlaamse sterren zijn niet dezelfde als de Waalse coryfeeën. We zijn een land omdat we één nationaal voetbalteam hebben, dat is alles. België is noodzakelijk omdat de NAVO er zit en Shape (het centrale commandocentrum van de militaire troepen van de NAVO) etc. Ook zijn er economische belangen waardoor we niet kunnen splitsen, maar ik ben voor scheiding van Wallonië en Vlaanderen (separatisme).”

Wat zou er immers veranderen? Wees bevriende landen net als met Luxemburg. Dat land overleeft (economisch) ook ondanks dat het klein is. Je kunt in België economisch in Wallonië leven en wonen in Vlaanderen. We zeggen in onze kunstmatige staat wel dat het fijn is om Belg te zijn, maar we zijn geen Belgen. Ik ben Franstalig, woon in Vlaanderen, maar spreek niet goed Nederlands. We bekijken en lezen niet dezelfde dingen. We zijn verschillend. Dat moeten we accepteren. Dat is iets positiefs! Het werkt positiever om te zeggen dat we onafhankelijk zijn, maar toch vrienden, net als met de Luxemburgers.”

Er is een virtuele grens en we worden door andere mensen bestuurd. We kunnen er wel een gemeenschappelijk leger op na houden, want je moet militair gezien ook niet te klein zijn natuurlijk. Een Luxemburgs leger is namelijk om te lachen. Hahaha. Zaken die echter gezamenlijk niet bleken te werken kun je zelf gaan doen zoals op juridisch en sociaal gebied. Dat zal ook een boost geven aan Wallonië denk ik (revitaliseren).”

Heeft u wat dit onderwerp betreft ook informatie ontvangen uit het gangster-milieu?

Troukens: “Ja. maar het probleem is dat ik 12 jaar oud was toen de bende voor het eerst toesloeg en pas zelf gangster werd toen ik 22 of 23 was. Dat is 10 jaar later. Is de informatie die ik toen ontving reëel, of was het informatie waarvan ze wilden dat ik het ontving of hoorde? Zo gaat men immers te werk om een onderzoek te bevuilen en te verstoren.”

Ik zal het uitleggen. Stel dat de politie aan me vraagt: Weet je wie die kraak heeft gepleegd: Marcel of Jacques ? Ik herhaal dan de naam van Jacques omdat ik dat gehoord heb, zodat de politie gaat vermoeden dat het Jacques was. Maar in feite is het Marcel ! Hahaha. Het is dus erg gevaarlijk om iemand te beschuldigen en te zeggen dat er ergens wapens liggen of dat die bepaalde auto werd gebruikt. Ik heb immers niet de zekerheid dat het waar is. De enige manier om de waarheid te kennen, is als iemand zijn geweten volgt en zegt dat hij het gedaan heeft. Als hij vervolgens materieel bewijs geeft dat blijkt te kloppen, dan is het betrouwbaar.”  

In de media beweerde men onlangs dat oud-politie-agent Christiaan (Groep Diane) betrokken was bij de Bende van Nijvel. Hij kwam uit Aalst en zou de reus van de Bende geweest zijn. Op zijn sterfbed had deze rijkswachter bekend lid te zijn geweest van de Bende van Nijvel. Zijn broer bracht dit naar buiten. Denkt u dat dit waar kan zijn?

Troukens: “Er is in elk geval een reus actief geweest bij de overvallen van Overijse en Aalst. Men denkt vaak dat er één reus was, maar waarschijnlijk waren er meerdere reuzen in het spel, allemaal met vermommingen (masker, lange jassen, brillen etc.). Net als in mijn film. Het fascinerende met de De Bende van Nijvel is dat ze een klimaat van angst wilden creëren. Het was duidelijk de bedoeling om spanning en angst te veroorzaken in de Belgische maatschappij.”

Hoe doe je dat? Door middel van een vermomming die eigenaardig en bijzonder is. De lange jassen en de maskers raken de geest. Dergelijke attributen maken de daders groter en dus indrukwekkender dan ze gewoonlijk zijn. Of het die bepaalde Vlaamse agent van de Groep Diane (Bonkoffsky) was waar men in de media over spreekt, weet ik niet. Het zou in elk geval wel plausibel kunnen zijn. Zoiets op je sterfbed zeggen is bizar, waardoor het wel waar zou kunnen zijn. Zijn broer, die ermee naar buiten kwam, profiteert ook niet van de onthulling. Hij wil er geen promotie mee maken en heeft er geen boek over geschreven. Wat is dan zijn belang? Dat is heel vreemd. Allerlei elementen uit het verhaal kunnen ook bevestigd worden. Maar zekerheid hebben we niet. We zullen het onderzoek moeten afwachten.”

Het lijkt niet uitgesloten dat de bende van Nijvel politiek gemotiveerd was. Mogelijk ging het om politieke criminaliteit. Hebben criminelen en politici vaak dezelfde instelling en mentaliteit?

Troukens: “Hahaha. Ze bezitten misschien niet dezelfde instelling, maar ze hebben wel een gemeenschappelijke eigenschap: ze willen namelijk hun doel bereiken tegen elke prijs ! Daarnaast is er vaak een relatie tussen politiek en criminaliteit omdat politici regelmatig criminelen of maffia nodig hebben om zaken uit te voeren die ze zelf niet op een klassieke manier mogen doen. Hoe moet je bijvoorbeeld een land bewapenen dat onder embargo staat (verbod op wapen-invoer)? Dan gebruikt men dus het criminele milieu!”

Is dat positief of negatief? Dat is een interessant punt. Is het slecht wat de mensen die achter de Bende van Nijvel zaten gedaan hebben – als het tenminste een politieke affaire is? Dat is verschrikkelijk moeilijk. Misschien heeft de bende van Nijvel ons wel behoed voor een Derde Wereldoorlog. Wie weet? Daar moet je ook naar kijken. De Franse president Sarkozy ging enkele jaren terug naar Libië. Wat zat daar achter? Heeft hij wapens verkocht of terroristische groepen gesteund die ISIS/DAESH` bestreden?”

Zo’n operatie is erg gecompliceerd en men zet daarom vaak het criminele milieu in om guerrilla’s te steunen, maar ook omdat het eigenlijk illegaal is. Is dat slecht? Is het slecht om wapens aan de Colombiaanse FARC te verkopen omdat de FARC slecht is? Dat weet ik niet. Hahaha. Ja of nee? Ik persoonlijk prefereer dat men extreem links steunt en extreem-rechts bestrijdt, maar anderen vinden dat het precies omgekeerd moet. Hahaha. Dat is heel complex.”

Ik denk dat politici een veel ruimere blik hebben dan wij burgers. Zij kennen de geopolitiek en zeggen: Ok, we hebben een probleem in het Midden-Oosten. In Syrië en Irak zitten mensen ingesloten en daarom gaan we de Koerden bewapenen om ISIS te bevechten. Daarna krijgen we echter een probleem omdat de Koerden vervolgens gaan strijden met de Turken terwijl de Turken onze vrienden zijn. Dat wordt dus complex. Ondertussen worden er ook vrouwen mishandeld en kunnen we niet reageren. Hoe kunnen we vervolgens toch wapens leveren terwijl de mensen opgesloten zitten in hun dorpen? Hoe kunnen we toch handelen zonder de Chinezen en de Russen kwaad te maken? Dan gebruik je het criminele ‘milieu’: Je verkoopt 10.000 wapens, geeft het ‘milieu’ een cheque van 500.000 euro en niemand die het merkt. Als de lading onverhoopt onderschept wordt, is het illegale wapenhandel, waar jij niks van weet.”

Financiering van partijen gebeurt ook via het ‘milieu’. Tegenwoordig gebeurt dat via wapen- en drugshandel, maar ook casino’s worden ingezet om politieke partijen en hun campagnes te financieren en mensen te betalen voor hun werk. Dat doet het ‘milieu’. Er is dus een correlatie.”

WO II

In de Tweede Wereldoorlog was dat al zo. Criminelen steunden het verzet, maar ook de collaborateurs. Er waren twee milieus ! In Marseille hebben criminelen de Amerikanen geholpen om aan land te komen. Ze zaten dicht bij Gaston Defferre, de toenmalige Minister van Binnenlandse Zaken en Burgemeester van Marseille. Hij was een man van Links. In Marseille zorgde het criminele milieu voor orde.”

Men kan dus zeggen dat bepaalde politici dicht bij het criminele milieu zitten, maar dat is soms ook positief. Als je statistisch gezien 1000 doden hebt door beschietingen en onveiligheid in een stad, is het dan slecht om te gaan praten met maffiosi en criminelen zodat er orde komt en het aantal doden daalt naar 300 doden per jaar? Daar win je eigenlijk mee. Is dat dus positief of negatief? Hahaha. Daar moet je naar kijken. Als journalisten alleen maar politici bekritiseren die dicht bij het ‘milieu’ staan en dat veroordelen, dan is dat wat te simpel gekeken. Zaken doen met criminelen kan positief uitpakken. Is Berlusconi een goeie kerel? Hahaha. Men weet dat hij banden heeft met het criminele milieu en de Maffia, maar is dat ook niet om het communisme, extreem links, andere criminelen of extreem-rechts te bestrijden? Het is complex. Hahaha.”

Interessant. Heeft u iets over dit onderwerp geschreven? Een script of een verhaal?

Troukens: “Nee, maar ik ben bezig om iets op papier te zetten over de financiering van politieke partijen door het obscure, criminele milieu. Tegenwoordig is er voor politici en politieke partijen minder cash beschikbaar dan vroeger. De enige cash die er momenteel voor handen is, zit in Petro-dollars (olie) en drugshandel. Dat zijn de enige twee mogelijkheden om zaken te financieren die het daglicht niet kunnen verdragen. Om aan de macht te komen en te blijven heb je altijd geld nodig ! Je moet geld hebben om mensen te betalen en ze enveloppen met geld te kunnen overhandigen. Tegenwoordig is dat allemaal moeilijker omdat digitaal betalen sporen achterlaat.”

Drones

François Hollande heeft enige tijd terug gezegd dat Frankrijk militaire operaties uitvoert om mensen te elimineren. Is dat goed of slecht? Als er een toekomstige terrorist rondloopt waarvan je weet dat hij mensen gaat ombrengen in buitenlandse steden. Wat moet je dan doen ? Als je hem niet kunt pakken, ga je hem dan liquideren of niet ? Dat is een verschrikkelijk dilemma voor de ziel en de geest. Is het goed of fout? Die dualiteit is er altijd. Het is aan de bevolking om daarover te beslissen. Hebben we een minimum aan vertrouwen in politici als de Franse president die daarover beslissen? Accepteren we het dat de overheid een Drone de lucht in stuurt boven een dorp in Irak om een terrorist te doden, waarbij 20 kinderen en 3 vrouwen gedood worden ? Dat zijn dingen die we alle dagen zien gebeuren. Ver van ons bed bommen afschieten op dorpen in Irak, Syrië en Palestina, waarbij men taloze onschuldigen doodt. Zo is de oorlog tegenwoordig. Men meent daarbij dat het beter is om 20 mensen te doden omdat men zo mogelijk 100 mensen redt. Het is absoluut niet makkelijk daar goed mee om te gaan.”

Dergelijke missies kunnen ook zeer negatief uitpakken.

Troukens: “Ja, zeker. Men moet kiezen uit twee kwaden. Hahaha.”

Kleine buit

Om nog even terug te keren op de Bende van Nijvel: was het banditisme en/of criminaliteit ? Ik denk het niet. Ik zal uitleggen waarom.”

De Bende heeft voor zijn acties niet gewoonweg een auto (Golf GTI) gepikt op de klassieke manier. Ze hebben het via car-jacking gedaan en met geweld de sleutels afgenomen van de bestuurders. In de jaren ’80 kon je echter als dief gemakkelijker een Golf stelen met een schroevendraaier dan met een sleutel. Iedere dief kon toen super-eenvoudig een auto jatten, dus ook de mensen uit het milieu van de Bende van Nijvel. In 2 seconden kon je binnenkomen en starten. Wat deed de bende van Nijvel echter? Ze beroofden de inzittenden, pleegden geweld en schoten soms een hond dood.”

Het tweede punt is puur wiskundig. Wat wil een rover? Hij zoekt geld. Zelfs iemand met een IQ van 50 begrijpt dat. Je wilt als crimineel zo veel mogelijk geld stelen in zo’n kort mogelijke tijd voordat de politie verschijnt. Dat is het plan. Een voetballer kan het. Het gaat erom de bal in het doel te krijgen. Wat deed de Bende van Nijvel echter in Overijse en Brain- L’Alleud? Ze begonnen al op kinderen te schieten voordat ze de Delhaize-supermarkt binnengingen. Ze hadden dus al paniek veroorzaakt en iedereen alert gemaakt voordat ze geld hadden gejat. Dat is ongehoord en belachelijk ! Een voetballer gaat toch ook niet in eigen doel schieten? Er was helemaal geen dreiging! Er was geen politieman die op ze schoot of rechercheurs die ze wilden inrekenen. Er liep alleen een vrouw rond met haar boodschappentas en een jochie op een fiets. Die hebben ze gedood voor hun plezier, net als de 26 andere slachtoffers ! Dat is gestoord gedrag !”

Als het daarbij was gebleven zouden het psychopaten zijn geweest. Maar wat gebeurt er vervolgens! Toen ze eenmaal het geld hadden gestolen en een slachting hadden aangericht werd de politie opgewacht door de Bende ! De Bende creëerde vooral chaos. Alle (bank)rovers die ik ken, doen precies het tegenovergestelde. Ze handelen zo voorzichtig en heimelijk mogelijk. Ze plegen een hold-up, laten de mensen plat op de grond liggen, pakken het geld en gaan weer naar buiten. Als er toch een politieagent is die me als gangster in de weg staat, schiet ik. Puur om weg te komen. Bij de Bende-overvallen stonden ze echter de politie op te wachten !”

Kortom: ze schoten van tevoren, creëren een chaos, gaan weer naar buiten en wachten op de confrontatie. Ze namen ook te veel risico door twee overvallen te doen op één dag in dezelfde regio (Brain- L’Alleud/Overijse). Dan word je erg makkelijk gepakt lijkt me zo. De politie is bij de eerste overval immers al alert en observeert daardoor zeker meer dan normaal. Merkwaardig !”

Ook vreemd is dat ze een warenhuis overvielen waarbij ze maar 500.000 Belgische Frank (12..500 euro) buit maakten terwijl je in die tijd als bankrover in enkele minuten simpel 10 miljoen Belgische Frank kon meenemen ! De grootste buit van de Bende was maar 25.000 euro, inclusief al dat schieten en moorden. In mijn tijd pikte ik bij de Post of bij een bank minstens 100.000 of zelfs 200.000 euro, zonder te schieten en zonder geweld !”

Het waren dus zeker geen (bank)rovers. Men wilde gewoon chaos en paniek creëren en een klimaat van angst scheppen (lange jassen, schieten, maskers etc.) Dan moet er ook een specifiek doel achter zitten, vermoed ik. Er wordt beweerd dat de Bende-leden gewoon gek waren, maar daar waren ze dan weer te goed voor georganiseerd. Zelfs dat zou nog kunnen, maar niet als zo’n overval verschillende malen wordt herhaald. Dat is onmogelijk.”

Het komt wel voor dat er veel geweld gebruikt wordt bij een overval, zoals bij de Bende van Patrick Haemers, maar zij schoten niet om te doden of op het publiek. Dat was toch heel anders.”

De Bende-leden konden goed schieten, waren duidelijk getraind en niet bang voor een vuurgevecht. Het moeten huurlingen of figuren uit interventie-teams zijn geweest. Ze zullen een paramilitaire achtergrond hebben gehad. Misschien hadden ze oorlogservaring en waren het speciale troepen. Het is zeker dat ze militaire vorming hebben gehad. Ik maak wel eens de vergelijking met de speciale tropen van de VS die Osama Bin Laden hebben geliquideerd. Die kerels hebben een vrouw en een kind geraakt bij hun actie in Abbottabad (Pakistan). Voor hen was de Bin Laden-opdracht een (militaire)missie. Bij de Bende van Nijvel was dat ook zo denk ik.”

Bonnie and Clyde

U bent een ex-crimineel. Wat heeft u er toe gebracht om misdadiger te worden?

Troukens: “Alles, maar vooral ook criminele films. Ik was gek op misdaad-films en bezocht vaak de bioscoop. Gangsters vond ik fascinerende figuren die flair en levenskracht uitstraalden en het systeem aanvielen. Toen ik Bonnie and Clyde zag, dacht ik ‘wauw, dat is mooi.’ Het gaat ook om het avontuur. In de realiteit is dat echter een mythe en een fantasie. In werkelijkheid is het leven van een misdadiger niet interessant, maar als je het niet uitprobeert weet je het ook niet natuurlijk.”

Is het criminele leven in werkelijkheid totaal anders dan in de film?

Troukens: “Ja, het is compleet anders omdat je in de misdaad je leven voor niks op het spel zet en je geld vaak in rook opgaat. In films wordt het te veel geromantiseerd. Ik vergelijk het vaak met een gokker in het casino. Je weet dat je gaat verliezen, maar toch speel je ! Hahaha. Het is de opwinding van het risico en de hoop dat je toch gaat winnen. Je kunt ook wel winnen, maar het is slechts 1 persoon per jaar die de Jackpot haalt. Vaak verliest ook zo’n Jackpot-winnaar echter weer al zijn geld in een ander casino omdat hij daar opnieuw geluk denkt te gaan hebben. Alles wordt echter verbrand. Bij (bank)rovers is dat precies hetzelfde. Ook daar zit de opwinding in de gedachte dat je kunt winnen.”

Dat is ook zo bij het maken en regisseren van films, zoals ik nu doe. Daar is je toekomst ook niet verzekerd. Het kan een succes worden en je film kan op nummer 1 komen. Die droom is opwindend. Het is niet zoiets als morgen een kruidenierszaak openen waarbij je mathematisch gezien weet dat er 10 miljoen inwoners zijn en je nooit meer zult verkopen dan een bepaald aantal goederen. Voor mij werkt dat niet. Ik heb ambitie nodig en wil niet 1 kruidenierswinkel starten, maar minstens tien en daarbij ook en passant een nieuw concept creëren etc. Niet voor het geld, maar voor het plezier en het dynamische aspect van het creëren. Het mooie van zo’n film is ook de uitdaging die het heeft om z’n project op gang te brengen. Daar houd ik van en het geeft me plezier.”

Bij het gangsterdom leidt dit vaak tot een echec en zit de opwinding vooral in de fantasie. Misdaad is opwindend omdat het de waarden van de maatschappij omverwerpt. Je kunt geld gaan halen bij de rijken en de Banken plus degenen die ik verantwoordelijk hield voor de economische crisis en mijn eigen schulden. Tegenwoordig denk ik er anders over. In je eentje strijden tegen de maatschappij werkt namelijk niet. Daarom zeg ik nu: Sluit jezelf niet uit, maar maak deel uit van de maatschappij en probeer de samenleving te verbeteren samen met de andere mensen. Wees niet tegen de maatschappij en stap er niet uit. Dat is te makkelijk. Als je uit de samenleving stapt verander je niks. Waar leidt dat toe?”

Is de criminaliteit ook een avontuur?

Troukens: “Jawel, het is zeker een avontuur. Je maakt via de misdaad een film of een verhaal van je leven. Dat pad of traject is fascinerend. Maar het gaat gepaard met zoveel complicaties plus lijden en problemen voor je naasten en je kinderen etc. Dat is het nadeel.”

Veel negativiteit dus?

Troukens: “Ja, want als men het over misdaad heeft in films en boeken, vertelt men nooit over het lijden dat er mee gepaard gaat. Het is als bij mijn grootouders. Zij hebben de Tweede Wereldoorlog meegemaakt. Ik was altijd gefascineerd als ze er over spraken. Als mijn opa dan vertelde dat hij naar het front vertrok met zijn vrienden, in een loopgraaf sprong, een granaat gooide, een Duitser doodde en er een bom explodeerde, dan zeg je tegen jezelf: “Wauw, nu zit ik in een film!”. Mijn grootvader vertelde er echter niet bij dat hij heel vroeg moest opstaan, er duizend doden waren en vrouwen en kinderen moesten huilen.”

Je zit meestal slechts in één film en één avontuur, maar er speelt zich ondertussen veel meer af. Als je naar de film Dunkirk kijkt is dat magnifiek, maar bij l’Homme de la Mort piep je wel anders. Hahaha. Het is maar hoe je een verhaal vertelt. Als je naar films als Platoon en Dunkirk kijkt, kun je zin krijgen om in een oorlog te gaan vechten. Het is opwindend omdat je denkt dat je net als de held zult zijn: dat je tussen de kogels door zult sluipen en veilig thuis gaat komen. Het kan echter ook gebeuren dat jij degene bent wiens been er wordt afgeschoten of dat je een kogel in je hoofd krijgt. Dan is het gebeurd ! Hahaha. Wat zijn dan de gevolgen? Je moeder zal zeer bedroefd zijn. “

Er bestaat een tekening van een vrouw die zwanger is. Je ziet het kindje zitten in haar buik. Elke twee uur spreekt de vrouw zacht en lief tegen de baby. Ze beschermt haar kind ook in zijn jeugd, maar dan opeens gaat hij op 18-jarige leeftijd de criminaliteit of het leger in en wordt hij doodgeschoten. Einde ! Wat een triestigheid. In feite is zoiets niet natuurlijk. Dat vind ik een fraai maar ook heel naargeestig beeld.”

Video-games

Het is opwindender om oorlog te voeren in een video-game of in de bioscoop dan in het echt. Op die manier kun je oorlog immers steeds weer herbeleven. Hahaha. Het zijn tenslotte dezelfde emoties. Misschien zijn die games wel een beschermende factor voor onze maatschappij. Jongeren willen tegenwoordig immers niet meer sterven in de strijd. Ze vermaken zich met een video-spelletje en dat is genoeg voor ze. Dan hoeven ze niet meer het leger in te gaan of te vechten in Syrië en Vietnam etc.”

Dat klinkt goed.

Troukens: “Ja. Hahaha. Dat is het positieve aspect van een negatief fenomeen, want ik denk dat jongeren te veel games spelen tegenwoordig. Het kan echter ook een manier zijn om emoties en gevoelens te kanaliseren. Je kunt in een video-spel tegenwoordig Formule 1-kampioen worden zonder je leven te riskeren. In video-games kom je dicht bij sensaties uit de realiteit !”

Arrestatie

U zat jarenlang in het Belgische misdaad-milieu. Hoe heeft de politie u uiteindelijk te pakken gekregen?

Troukens: “Na mijn vlucht uit België verbleef ik in Parijs. Iemand heeft me daar verlinkt. Zo’n arrestatie komt altijd door verklikking, mensen die hun mond voorbijpraten of afluistering via microfoons etc. Het is moeilijk om 100 procent veilig te blijven. Je legt soms toch contact met vrienden of familie. Dat risico neem je. De politie weet dat en wacht af. Ze hebben de tijd. Je kunt van de politie winnen als je gaat leven in een land waarmee er geen uitlevering bestaat. Daar moet je wel van houden. De vraag is vervolgens: waar ga je dan wonen? In Syrië, Rusland of Venezuela? Je kunt vertrekken naar landen in oorlog en staten die ruzie hebben met de rest van de wereld. Dat zijn vaak dictaturen. Ik had echter geen zin om in Noord-Korea of Syrië te leven. Hahaha.”

De enige manier is dan om naar landen te ontsnappen die tussen de twee in zitten. Je kunt dan in Algerije of Ivoorkust gaan wonen met het risico opgepakt te worden. Je hebt echter ook de kans om daarginds als een inlander te leven en niet opgemerkt te worden. Dat word je echter na 7 à 10 jaar wellicht ook zat en dan ga je naar Parijs of Madrid met opnieuw de kans om gearresteerd te worden. Bovendien is de techniek tegenwoordig nogal veranderd. Geheime camera’s van de politie zijn heel succesvol en via je vingerafdrukken, DNA-analyse en het internet weten ze je vaak te traceren. Het is moeilijker geworden dan vroeger. De enige manier om in het buitenland als voortvluchtige crimineel te leven is als iemand die rijdt met een fiets zonder techniek, transportmiddelen of digitale apparaten te gebruiken. Er bestaat immers steeds de kans om gecontroleerd te worden.”

Soms lijkt het wel of je niet gecontroleerd wordt, maar ondertussen ben je al tien keer gepeild. Je geeft je naam bijvoorbeeld aan een (hotel)balie, toont je kaart bij de metro en betaalt met weer een andere pasje de taxi. Men weet je de hele dag te controleren. Via je GSM weten ze steeds waar je zit. Als je in het geheim wilt leven als een voortvluchtige, kan dat allemaal niet meer en moet je existeren als een boer zonder zaken als email en smartphones etc. Dan leef je bijna als iemand uit 1900. Dat kan fijn zijn natuurlijk ! Het is prettig om te leven als een heremiet of monnik, maar wel lastig.”

Het idee om een als een voortvluchtige te leven spreekt me enorm aan omdat je dan leeft alsof het de laatste dag van je leven is. Morgen kan alles over zijn. Je bedrijft de liefde dan steeds alsof het de laatste keer is in je leven. Je speelt met je kind alsof je morgen gaat sterven. Je zwemt in de zee en ruikt die zee ook echt. Je bent je bewust van de lucht die je inademt en van de stilte. Je weet dat in de gevangenis alles vervaagt en dus leef je intenser en veel sterker dan vroeger, maar tegelijkertijd weet je net als iemand met kanker dat je gaat sterven.”

Is dat zo?

Troukens: “Jazeker. Het is als een intern horloge dat zegt: ‘Pas op, morgen kan alles gedaan zijn!’ Vervolgens krijg je aanvallen van paranoia, gooi je alles van je af en vertrekt naar Brazilië omdat je denkt achtervolgd te worden. Eenmaal daar begin je je soms echter plotseling weer te goed te voelen, waardoor je je gaat vervelen en dan ga je weer weg. Hahaha. Aan de andere kant is het ook een fascinerend bestaan. Je ontmoet veel mensen en ziet verschillende landen. Je bent gedwongen om anders te gaan leven.”

De Franse schrijver en filosoof Jean-Paul Sartre heeft eens gezegd dat de verschrikkingen van het leven kunnen leiden tot het realiseren van vrijheid. Door inzicht in onze angsten en ellende te verwerven, kunnen we ons via onze keuzes bevrijden van onze ketenen en echt vrij zijn. Is dat ook wat u bedoelt?

Troukens: “Vrijheid is volgens mij het mooiste wat er is op de wereld: het is fantastisch om te kunnen doen wat je wilt, te reizen en werk uit te voeren waar je van houdt. Om te ontsnappen aan het lawaai en te genieten van rust. Het kan echter ook saai worden omdat de dreiging (misdaad) er niet meer is en je niet meer bewust bent van hoe je leeft. Gevaar dwingt je tot nadenken. Als je een misdaad tot een goed einde weet te brengen, is dat heerlijk, maar ondertussen heb je wel geleden door de angst.”

Als je ‘s ochtends wakker wordt en de hele dag in bed blijft liggen maak je niks mee en leef je eigenlijk niet. Hahaha. Maar wanneer je als crimineel een verschrikkelijke en stresserende dag hebt gehad doordat je de hele tijd op de vlucht bent geweest en ’s avonds veilig in je bed ligt dan is dat natuurlijk een groot genot. Daar geniet je echt van. Er is dan een einde aan de verschrikking gekomen.”

Het omgekeerde geldt ook: als je tien mooie vrouwen heel makkelijk kunt krijgen heb je er geen zin in, maar als je één dame al lange tijd wilde hebben en het lukt eindelijk dan is dat iets heel anders. Dat is net als het drinken van water na een grote dorst. Dat is ook formidabel. Hahaha. Water is heerlijk als je dorst hebt. Wanneer je de hele dag alles hebt kunnen drinken wat je wilde, stelt een glas water niet veel voor. Die gooi je gewoon naar binnen zonder nadenken. Als het echter heel warm is, je uitgedroogd in de woestijn loopt en je keel het niet meer houdt dan zeg je tegen jezelf: oh wat is dat water lekker zeg! Hahaha. Dan ben je je pas echt bewust van de vrijheid !”

Wat is volgens u de voornaamste reden waarom mensen misdadiger, gangster of crimineel worden?

Troukens: “Geld en vrijheid ! Om te kunnen doen wat men wil in het leven en niet gedwongen te zijn om een beroep te moeten doen waarvoor men geen passie heeft: zoals taxichauffeur of werken in een fabriek. Men wil ontsnappen aan het dagelijkse, burgerlijke leven en een saaie, naargeestige toekomst.”

Als je wilt dat er geen bandieten en misdadigers meer zijn in Marseille, moet je een miljoen euro geven aan plaatselijke jonge drugshandelaren. Die zullen dan allemaal zakenmensen worden. Ze zullen gaan investeren in vastgoed of iets anders en ze zullen zeker slagen omdat ze talent voor zakendoen hebben en intelligent zijn. Het is niet hun passie of motivatie om drugs te verkopen. Ze willen het leven van hun dromen leven – wat zij als droom zien.”

Dat heeft ook met erkenning te maken. Dat begint bij vrouwen en seksualiteit. Ik kan als man verleiden en aardig doen tegen een vrouw. Als ik echter geen mooie auto heb, een meisje niet uit eten kan vragen of naar de bioscoop kan nemen dan gaat ze ervandoor met een figuur die dat wel kan bieden. Dan voel ik me in mijn ego aangetast en raak ik gefrustreerd. Als ik wel geld heb, kan ik een mooie cabriolet kopen en met vrouwen uitgaan omdat ik dan wel naar de bioscoop en uit eten kan gaan. Als je dat allemaal hebt wil je vervolgens een mooi huis en een nog mooiere auto Je wilt steeds meer ! Je wilt ook dat je kinderen naar een privéschool gaan in een residentiële wijk etc.”

Komisch genoeg willen alle drugshandelaren, bankrovers en andere misdadigers vervolgens, als ze eenmaal 10 miljoen euro bezitten: allemaal aanzien verwerven (respect). Want wat doe je als je rijk wordt, maar nog steeds niks bent ? Zo iemand wil erkenning ! Vrijheid is niet zo voordelig voor mensen zonder persoonlijkheid, die niks voorstellen in de maatschappij. Je kunt een Ferrari hebben, een mooie vrouw bezitten en op een eiland wonen, maar wat is dan de zin van je leven ? Dat ben je na een maand vaak al zat.”

Het is moeilijk om je leven lang niks te gaan lopen doen Voor iemand die de Lotto heeft gewonnen is het niet erg om te zeggen dat hij van het leven gaat profiteren, maar voor iemand die via misdaad rijk is geworden, is dat niet evident. Zeker niet ten opzichte van zijn relaties.”

Het gaat dus allemaal om respect?

Troukens: “Meer nog om erkenning dan respect. Respect kun je afdwingen met geweld of door een grote jongen te zijn in een wijk of het criminele milieu. Bij erkenning echter gaat het om jouw persoontje, je individualiteit: om de constructie van het IK. Vaak helpt geld daar niet bij ! Van geld kun je genieten. Maar plezier is niet behulpzaam bij de vorming van je persoonlijkheid. Hahaha.”

Is verzet tegen de overheid en de autoriteiten een belangrijke reden en motief om crimineel te worden ?

Troukens: “Voor mij wel omdat het een daad van verzet is die aanschuurt tegen extreem-linkse ideologie. Dat heeft me naar de banken geleid (roof). Het ging om het niet accepteren van een situatie die men je oplegt. Waarom moest ik de schuld betalen die ik niet gemaakt heb en waarvoor ik geen contract heb getekend? Waarom kan ik niet de studie doen die ik wilde en niet de baan krijgen die ik graag doe ? Waarom stoppen ze me in een kooi en zeggen dat ik ergens naartoe moet? Dat heb ik geweigerd, maar ik vergiste me. Ik denk dat er tegenwoordig duizend mogelijkheden zijn om weerstand te bieden via je intellect of via werk. Je kunt bij Mc Donald’s gaan werken en uiteindelijk toch een goede baan verwerven of worden wat je maar wilt in het leven.”

Ik dacht vroeger dat ik in verzet moest gaan. Eigenlijk was dat egoïstisch omdat mijn situatie anders was dan een jongen die zich aansluit bij extreem-links, de Colombiaanse FARC, een terroristische groepering als Action Direct of de IRA etc. Dat zijn militanten, ik was dat niet. Ik was maar een egoïst en voerde mijn eigen oorlog, puur voor het geld. Wat heb ik veranderd in de maatschappij behalve mezelf verrijken? Ik was eigenlijk een bourgeois geworden. Als je erover nadenkt was de houding die ik toen had niet redelijk. Als ik voor de FARC of de ETA had gestreden dan had ik een missie gehad in het leven: goed of slecht. Dat had zin gegeven aan mijn bestaan, zonder me te verrijken. Maar als criminele bourgeois die in de bak verdwijnt, wat heb je dan bereikt ? Je hebt geen heldendaad gepleegd die de samenleving verandert. Je hebt niks gedaan. Je bent slechts een figuur geweest die heeft geprofiteerd, meer niet.”

U was liever lid geweest van de FARC ?

Troukens: “Het zou interessanter geweest zijn en heroïscher. Je bent dan loyaal aan je beweging. Het geeft meer richting en zin aan je leven. Je vecht voor je idealen, niet om jezelf te verrijken. Ik zeg niet dat de FARC en de ETA goed zijn. Ik heb begrepen dat gewapend verzet niet een goede oplossing is. Het is soms nodig, maar je kunt je ook verzetten met zachte hand. Met films en boeken kun je meer bereiken dan met wapens.”

Dat zag je ook bij Che Guevara. Als hij niet was gedood, dan was hij ook een tiran geworden. Kijk maar naar hoe het met Castro is gegaan. Castro was ook een mooi boegbeeld van de revolutie. Na verloop van tijd word je als belangrijke leider echter bang voor de mensen om je heen, ga je vervolgens je vijanden vermoorden, verraders elimineren en geweld en wapens gebruiken.”

Het hangt ook samen met hoe ideeën zich ontwikkelen in de praktijk. Marx zijn idealen zijn super, maar Stalin is een probleem ! Hahaha. Marx zijn plannen uitvoeren is volgens mij magnifiek. Dan zouden we in een perfecte wereld leven. Hij was ook pacifist. Wat men ervan gemaakt heeft, was echter minder goed.”

Ik zie wel verbetering komen in de toestand van de wereld. Er is nu ecologisch bewustzijn en bezorgdheid om de planeet. Men vecht voor behoud, of tenminste evenwicht op aarde. Er wordt geprobeerd om een goede balans te vinden. Het internet staat jongeren toe om een politiek bewustzijn te creëren die niet gewelddadig is en via het web kunnen ze elkaar daarop aanspreken om de maatschappij te wijzigen. Jongeren willen tegenwoordig ook minder bezitten. Ze hoeven geen auto meer te hebben en halen minder vaak hun rijbewijs. Ze willen gaan reizen naar Australië en de Verenigde Staten om inspiratie op te doen in andere culturen. Bij mijn generatie was het anders en ging je na je studie trouwen en een huis kopen. De huidige jeugd is minder materialistisch denk ik.”

Materialisme is tegenwoordig ook niet meer een teken van geslaagd zijn. Het is bijna ridicuul geworden om een Ferrari of een Rolex-horloge te bezitten omdat het te veel Bling Bling is. Dat is iets voor de Nouveau Riche. Een Rolex is mooi omdat hij handgemaakt is en een kunstwerkje op zich vormt, maar zoiets als statussymbool te willen hebben of een Ferrari bezitten omdat hij rood en nieuw is en broem doet, is belachelijk.”

Toneelspelen of meedoen in een politieke of ecologische beweging is veel intelligenter. Hahaha. En het maakt je ook blijer. Veel blijer dan je Ferrari ! Met je Ferrari kun je een mooie blondine veroveren die echter niet verliefd is op jou. Allerlei nep-vrienden komen op je af omdat je geld hebt. Allerlei nare types zullen jaloers worden op je. Echt fijn is dat niet. Je kunt beter in je wijk ecologische producten verkopen of biologisch tuinieren. Dan is je levenspad totaal anders. Hoe meer je je intellectueel gezien voedt hoe beter het is.”

Ego

Zo is mijn film ook tot stand gekomen. Tueurs heb ik namelijk in de gevangenis geschreven. Ik zei steeds tegen mezelf dat ik films zou gaan maken. Dat doel wilde ik bereiken. Toen mijn film af was en ik op weg ging naar het Filmfestival van Venetië vloog het vliegtuig waarin ik zat toevallig over de gevangenis waar ik had vastgezeten. Op dat moment dacht ik ‘wauw, dit is een signaal en teken.’ Toen ik op het filmfestival van Venetië arriveerde, was dat een heilig moment: een soort inwijding. Dan krijgt je ego echt een boost. Ik dacht: ‘dit is de heilige Graal’ Maar de volgende dag val je terug in je oude leven. Daardoor heb ik één ding duidelijk begrepen: maak geen films om glorie te ontvangen of voor je ego. Want dat zal je niet gelukkig maken. Het is allemaal heel vluchtig. Wanneer je immers dat ego niet continu voedt, wil het steeds meer. Als je succes hebt met een film of een boek, ga je daar steeds meer van willen en achter dat succes aanlopen.”

Misschien zal ik wel nooit meer een film maken die zo goed of geliefd is bij het publiek als Tueurs. Misschien gaat men steeds zeggen dat mijn vorige productie toch beter was. Als je succes en ego zoekt, wordt je leven gecompliceerd. Als je daar niet naar zoekt, laat het je verder koud. Zelfs een echec is dan constructief. Je zegt dan tegen jezelf: die mislukking was een levensexperiment.”

Ik heb begrepen dat het sociale aspect in het leven veel belangrijker is. Dat doet je opbloeien. Dan ben je niet meer bezig met je imago etc. Het is mooi om bijvoorbeeld met jongeren te werken en een onderwerp uit te diepen. Je bent dan geen vedette, maar gewoon iemand die met anderen samenwerkt. In de gevangenis heb ik dat geleerd. Daar heb je genoeg tijd om lang na te denken, te lezen en aan zelfanalyse en introspectie te doen. Je kunt je daar heel goed afvragen wat nu eigenlijk de zin is van je leven ? Hahaha.”

Heeft u dus uw tijd in de gevangenis als positief ervaren of toch niet ?

Troukens: “Nee, voor mij was het negatief. Het gevangenis-systeem in België en Frankrijk, zoals dat nu bestaat, functioneert helemaal niet en leidt tot een complete mislukking (echec). Het fabriceert terroristen. Het creëert mensen die geradicaliseerd zijn, die vol haat zitten en zich willen wreken op de maatschappij. Ze krijgen de jongeren niet op het juiste pad. De verzoening met de gemeenschap wordt vergeten.”

Wat mij betreft moet de gevangenis een centrum zijn waar men zegt: ok, je zit hier omdat je iets ernstigs hebt gedaan. We gaan je helpen om weer te re-integreren,. De delinquenten moeten gaan werken en daar gaan we ze bij helpen. Zo moet het gaan. Dat is het beste, maar het gebeurt niet. Men laat ze aan hun lot over en plaatst ze als het ware buiten de maatschappij. Er is geen effect en geen proces te zien. Degene die echt gemotiveerd zijn om hun leven te wijzigen, zullen gaan studeren en hen zal het lukken. In de Scandinavische landen zoals Noorwegen wijzigt men nu het oude model en sluit men gevangenissen om de gedetineerden te doen integreren in de samenleving. Men bekijkt wat er scheelde, waardoor het niet lukte en gaat dat herstellen. Men doet dat niet voor de gevangenen, maar voor de samenleving. Criminelen kosten de gemeenschap immers veel geld als ze recidiveren. Als men zo terrorisme weet te voorkomen vallen er minder doden in de straten en heb je bovendien levens gered (ook van de crimineel zelf). Dat werkt niet altijd, maar in Noorwegen hebben ze slechts 30 % terugval en mislukking ! Hier in België is dat 60 % . Wat een verschil ! Ook in Canada begeleidt men de gedetineerden op een nieuwe manier tijdens en na de straf. Ze zeggen daar tegen gevangenen: je hebt rotzooi uitgehaald, maar we gaan je helpen.”

Daarvoor zijn docenten en begeleiders nodig. Je moet gedetineerden een goede begeleiding en opleiding geven. Dat werkt. Men moet gereedschap geven om te kunnen re-integreren. Ik pleit voor een Reflectie-cel bij de eerste rotzooi die je getrapt hebt, waar je gaat nadenken en waar je verder niks hebt: geen telefoon en geen tv. Er staan slechts een opvoeder, een psycholoog en een leraar klaar. Als je eruit wilt, hoef je maar op de deur te kloppen en komen ze je halen. Dan word je gevraagd of je klaar bent voor het programma, waarna je vervolgens een document moet ondertekenen met voorwaarden om je te engageren, net als in het Vreemdenlegioen ! Van ‘s ochtends vroeg tot ’s avonds laat moet je vervolgens studeren, sport doen en de anderen respecteren etc. Als je alles goed doet, kom je steeds een niveau hoger. Bij de minste klotestreek moet je echter terug naar niveau 0. Als je door alle niveaus heen bent, kom je uiteindelijk bij D uit, maar dan word je nog niet vrijgelaten. Op dat hoogste niveau (D) krijg je een mild regime (semi-detentie). Overdag ga je dan naar de binnenplaats en krijg je les. Geleidelijk word je terug naar de maatschappij en de vrijheid begeleid. ”

Het is erg zwaar, maar als je niet wilt voldoen aan dat traject, blijf je gewoon in de gevangenis zitten. Sorry. Ik zweer je dat het werkt ! Mensen zullen dan veel minder recidiveren en misdaden plegen. Als je niet aan het programma wilt meedoen kom je na 10 jaar nog niet vrij en word je straf steeds verlengd. 10 jaar is lang, dat geef ik toe, maar sommigen roken in die tijd alleen maar joints, doen videogames, kijken rotzooi op tv waarna hun brein vervolgens helemaal vernietigd en afgestompt is. Ze wachten alleen af om weer vrij te komen. Dat kan niet meer. We moeten stoppen met die traditionele celstraffen.”

In mijn plan moeten gedetineerden er voor vechten. Ze hebben vaak een grote haat tegen de maatschappij omdat het allemaal niet hun schuld en fout was, maar die van de anderen. Gedurende mijn hele detentie dacht ik ook dat het niet mijn fout was ! De autoriteiten hebben me hier onterecht neergezet vond ik. Ik zal het ze betaald zetten ! Hahaha. Je moet de gedetineerden leren dat Zij een probleem hebben met de maatschappij, niet omgekeerd. Er moet gezegd worden: Nu gaan we je terugplaatsen in die samenleving. Er zullen problemen op je weg komen en je zult lijden.”

Molenbeek

Het klopt dat er problemen met immigranten en criminaliteit zijn in Molenbeek en niet voor iedereen is het makkelijk om te integreren in de samenleving, maar ook dergelijke jongeren kunnen journalisten of historici worden. Ze zullen weer terugkeren in de samenleving. Ze zullen loodgieter, artiest of meubelmaker kunnen worden of andere banen kunnen hebben. Zulke jongeren zullen gelukkig zijn, ‘wauw’ zeggen tegen het leven en erkenning vinden. Als meubelmaker kan je trots een stoel laten zien die jij gemaakt hebt. Mensen zullen je prijzen om je werk. Dat geeft waarde aan een individu en vormt het IK van een persoon.”

Dat werkt natuurlijk niet altijd want er zijn ook psychopaten en pedofielen. Die moet je behandelen. Als je ziek bent moet je niet naar de gevangenis gestuurd worden. Dan word je volgens mijn plan naar een gesloten psychiatrische instelling gebracht waar ze je kunnen helpen. Dat doet men al in landen als Nederland waar mensen als Dutroux niet in gewone gevangenissen worden gestopt. Daar worden pedofielen psychisch en medisch begeleid. Zo iemand wordt daar niet geïsoleerd en weggestopt zodat hij nooit meer goed terug kan keren in de maatschappij. In België wel. Daar evolueer je niet door. Dat is dus een soort doodstraf volgens mij. Ik denk dat iedereen zich kan ontwikkelen. Ik ben daarom ook tegen de doodstraf. Sommige psychopaten of seriekillers kun je vanzelfsprekend niet los laten rondlopen, maar je kunt ze wel humaan behandelen. Misschien kun je ze op een eiland zetten in de natuur, zonder kinderen, waar ze onder elkaar zich leren ontwikkelen. Daarna kun je ze eventueel gaan testen.”

Nu krijgt een pedofiel geen werk, weinig begeleiding, hoogstens wat gesprekken met psychologen en dan staat hij soms weer op straat na 10 jaar. Puur omdat men niet weet wat men met die persoon moet doen. Die heeft dus niks geleerd en valt zo direct weer kinderen lastig. Dat is ernstig. De maatschappij houdt daar gewoon geen rekening mee en is het zich niet bewust. Door de aanslagen in Brussel van maart 2016 en de radicalisering van mensen in de gevangenis die daar verband mee houdt, begint dat mogelijk te veranderen. Eigenlijk waren die terroristische aanslagen in Brussel positief. Geleidelijk aan begint men daardoor te beseffen dat je in de gevangenis kunt ontsporen en radicaliseren tot terrorist en dat het noodzakelijk is om daar wat tegen te doen. Zo kan er iets gaan veranderen. Er is nu een klimaat waarin dat kan gaan gebeuren. Vroeger zag men dat niet.”

Lijden sommige gevangenen aan een minderwaardigheidscomplex dat ze willen compenseren door de stoere kerel of gangster uit te hangen, misdaden te begaan en geweld te plegen ?

Troukens: “Ja, die zijn er. Maar het komt meer door afwijzing van de maatschappij en de haat tegen de samenleving. Dat geldt niet voor de grote criminelen, want die zouden ook iets anders kunnen doen, maar zij willen meestal heel snel geld verdienen. Ze willen kunnen doen wat ze willen, veel reizen, een mooie auto hebben, een wereldreis maken, een firma oprichten in het buitenland, richting de zon verhuizen, of gewoon een kalm leven leiden.”

Ze willen snel rijk worden !

Troukens: “Ja, dat is het. Eigenlijk is het een teken van intelligentie wanneer je zegt: ik ben 20 jaar jong, knap, in goede gezondheid en ik heb geen zin om 60 jaar te wachten om van het leven te kunnen profiteren en te genieten. Zulke mensen gaan het redden ! Hahaha. Ze denken zoals iemand in het casino: ‘Ik ga 1000 euro in het rood staan om 5000 euro te winnen.’ Als ze vervolgens die 1000 verliezen lenen ze er weer 2000 bij tot ze 3000 rood staan omdat ze hopen en denken 6000 te gaan winnen ! Zo gaat dat. Om hun opgelopen schulden te betalen vervallen ze vervolgens tot misdaad. Dan zitten ze tot hun 25ste jaar in de gevangenis vooraleer ze beseffen dat ze een fout hebben begaan. Als ze eruit komen zijn de techniek en de politie echter veranderd. Die jongens maken dan niet meer dezelfde fouten als vroeger, maar begaan wel weer nieuwe misstappen. Het wordt dan erg moeilijk voor hen om een carrière te krijgen in de maatschappij waardoor ze een afkeer krijgen van de samenleving.”

Houden grote gangsters en criminelen ervan om risico’s te nemen? Hebben ze de spanning nodig? Doen ze het voor de kick?

Troukens: “Nee, ik denk het niet. De geheime, criminele kameraadschap en het misdaden plegen kunnen opwindend zijn als je er over praat of het in een film naspeelt, maar het doel van de meeste gangsters is eigenlijk om een vredig leventje te leiden en vooral te profiteren van het leven en de buit. Ik ken gangsters die aan autoraces deelnamen. Dat kost veel geld en kan een motief zijn om banken te beroven. De meeste gangsters willen echter liever in Venezuela wonen in een mooi huis met een prachtig strand, omringd door kinderen, waar ze kunnen vissen zonder te hoeven werken.”

Voelde u zichzelf een soort Robin Hood met als motto: stelen van de rijken om het te geven aan de armen ?

Troukens: “Nee, helemaal niet. We hebben als misdadigers de neiging om te denken dat we Robin Hood zijn, maar dat is natuurlijk niet zo. We zijn egoïsten die misdaden plegen om onszelf te verrijken. Natuurlijk willen we anderen ook plezieren maar ook dat is egoïstisch. Als ik jou of mijn vrienden een iPhone geef dan is dat ook om mezelf te plezieren. Dan zeggen mijn vrienden ‘dankjewel, wat aardig’. Dat is niet de Robin Hood- mentaliteit.”

Als je kijkt naar het leven van de Colombiaanse crimineel Pabo Escobar dan begrijp je het. Die gaf ook geld aan zijn volk, richtte scholen op en plezierde zijn eigen mensen en zijn buurt, maar tegelijkertijd zorgde dat ervoor dat het volk hem beschermde tegen politie, justitie en de buitenwereld. Was hij dus een ware filantroop ? Ik denk het niet. Hahaha.”

Er zit ook een andere kant aan. Je kunt het ook zien als een vergelding voor het feit dat de VS Colombia financieel leegpompt en hun olie weghaalt plus nog veel andere dingen steelt. Daarom verkopen de Colombianen hun drugs aan Amerikanen. Zo halen ze nog wat geld terug. Dat begrijp ik. Het gevolg is echter dat deze strijd vaak ontspoort in gewelddadigheden. Aan die spiraal van geweld kun je nooit ontsnappen.”

Heeft u uw criminele verleden ooit betreurd?

Troukens: “Ja, absoluut. Ik heb een agent beschoten en aan zijn been verwond. Daar heb ik spijt van.”

Worden ex-misdadigers als u soms als lafaards beschouwd omdat ze ongewapende mensen onder schot houden tijdens een overval ?

Troukens: “Nee, want de (bank)rover, in de edele betekenis van het woord, valt de mensen niet aan. Hij valt het geld aan: banken of geldwagens. Daarom heeft het volk vaak sympathie voor de rovers. Dat is anders dan bij dieven die bij jou thuis langskomen of kleine criminelen die een bibliotheek aanvallen of op mensen schieten.”

Toch kunnen bankmedewerkers psychisch letsel oplopen vanwege de angst die ze ondergaan bij een overval? Daar kun je geestelijk aan onderdoorgaan. Heeft u dat ooit bedacht?

Troukens: “Dat is waar, maar het grote publiek beklaagt die medewerkers en politieagenten niet zo zeer omdat het bij hun beroep hoort. Het is onderdeel van hun professie. Over het algemeen houdt men niet zo van bankemployees en agenten. Ik heb een artikel geschreven over Bonnie and Clyde. De mensen houden van Bonnie and Clyde omdat ze de gewone man representeren die de machtigen van deze wereld aanvalt en die weerstand biedt aan de autoriteiten. De mensen identificeren zich daarmee. Het is fantasie.”

Banken overvallen is ook niet laf. Je moet daar moedig voor zijn net als voor terrorisme. Je leven loopt gevaar als agenten op je schieten. Moed heeft niks te maken met goed of kwaad. Je moet moedig zijn om als agent een terrorist te arresteren, maar een terrorist is ook moedig omdat hij de politie confronteert. Daar heb je ballen voor nodig.”

Het is natuurlijk wel laf om de maatschappij in gevaar te brengen en mensen te bedreigen, maar de mens die het doet is niet per se laf.”

Het is ingewikkelder dan men denkt ?

Troukens: “Ja. Hahaha.”

Wat vonden uw ouders van u criminele activiteiten ?

Troukens: “Triest, maar ze hebben me niet veroordeeld. Mijn ouders zijn zeer tolerant en begripvol. Ze begrepen wat ik zocht, maar waren triest dat ik was afgegleden in het leven.”

Nu gaat het beter?

Troukens: “Ja, ze zijn super-blij over hoe het nu met me gaat. Ze leven nog steeds en zijn content dat mijn bestaan veranderd is en ik nu al 10 jaar lang andere dingen doe zoals films maken en tv presenteren. Zo kan ik ook mensen waarschuwen en wakker schudden.”

Houden ze van uw film?

Troukens: “Ja, ze vonden hem goed. Normaal kijken ze geen televisie, maar hiervoor zijn ze speciaal naar de bioscoop gegaan. Het is een mooie beloning dat ze nu trots op me zijn.”

Wat zijn uw favoriete films: misdaad, maar ook andere genres ?

Troukens: “Ik houd overal van. Ik kijk graag naar gangsterfilms en thrillers, maar ook van liefdesfilms, avontuur en komedies kan ik genieten. Echt van alles. Ik adoreer de films van de Coen-brothers en Dennis Villeneuve.”

Bent u ook een liefhebber van de befaamde Films Noir ? Die gaan ook vaak over misdaad.

Ja, natuurlijk. Ik houd erg van Film Noir thrillers (Frans: Polars), met name van de regisseurs Jean-Pierre Melville, Edmond Gréville en Claude Sautet. Al die films uit de jaren ’60 en ’70 vond ik geweldig. Films Noir zijn een instrument dat je in staat stelt om te zien hoe de maatschappij er vroeger uitzag, om de samenleving te ontleden en er autopsie op te plegen. Een film van Melville stelt je in staat om te zien hoe men leefde in de jaren ’60 en ’70. Het geeft een beeld van de techniek (auto’s, telefoon, televisie) en de manier van leven uit die tijd. Het is bijna een documentaire omtrent die periode. Ze zijn zeer realistisch.”

Wat zijn volgens u verder goede films en boeken over misdaad ?

Troukens: “Papillon van ex-gevangene Henri Charrière ! Hahaha. Daar houd ik van. Het is een mooi verhaal en goede roman. Niet alles is wellicht waargebeurd, maar het blijft een schitterend boek.”

Is het boek Papillon beter dan de film ?

Troukens: “Ze zijn verschillend. Het boek zet je aan tot verbeelding en de film is de verbeelding van een ander. Een film is tenslotte het kijken naar een droom van iemand anders. Het is een verhaal dat je bedenkt doormiddel van fantasie en dat je laat zien aan het publiek. Jij kunt hetzelfde boek lezen als ik en toch met een heel andere verfilming aankomen dan de mijne. Een mooi strand is voor mij iets anders dan voor jou. Een mooie vrouw is voor jou misschien roodharig en voor mij bruin. Jij rijdt misschien graag in een Porsche en ik in een Ferrari. Hahaha. Met een film leg ik mijn visie aan jou op.”

Waarom is Papillon zo goed volgens u?

Troukens: “Omdat ze de vreselijke gevangenissen van Frans-Guyana (o.a. Duivelseiland) aanklagen (Bagnes). Dat vind ik interessant.”

L’Instinct de Mort, over het leven van de Franse top-gangster Jacques Mesrine vind ik trouwens ook een goed boek. Het is een autobiografie van Mesrine en heel goed geschreven.”

Er zijn veel goede boeken over de criminaliteit. Op die manier kun je misdaad beter begrijpen. Dat is waardevol. De verfilming van Mesrine’s boek is knap, maar niet mijn favoriet. Dat is toch Heat van Michael Mann. Die is heel realistisch inzake criminaliteit. Point Break van Kathryn Bigelow vind ik ook heel goed en waarheidsgetrouw. Dat is een mooie film die heel actueel blijft.”

Heat en Point Break zijn al relatief oud. Worden er tegenwoordig nog goede gangsterfilms gemaakt?

Troukens: “Dat valt wat tegen. Hahaha. De series van nu zijn eigenlijk beter. Ik houd wel van True Detectives. Dat vind ik echt een goede serie.”

Is er een overeenkomst tussen misdadiger zijn en het maken van films ?

Troukens: “Ja, volledig. Beide ‘professies’ volgen hetzelfde schema: een idee, een scenario, een casting, voorbereiding en actie. Hahaha.”

Zal de misdaad ooit uitgeroeid worden ?

Troukens: “Ik denk het niet. Al sinds Homerus en Ovidius bestaat er criminaliteit. Tegenwoordig worden misdadigers makkelijker opgespoord en gearresteerd, maar criminaliteit zal er altijd zijn volgens mij. Iemand steekt bijvoorbeeld een ander neer met een mes of geeft hem een duw waardoor hij sterft. Dat zal altijd bestaan.”

Misdaad zit in ons?

Troukens: “Ja, maar criminaliteit kan ook een ongeluk zijn. Men kan ongewild een misdaad plegen. Je kunt bijvoorbeeld te veel hebben gedronken, achter het stuur gaan zitten, te hard rijden, op je telefoon kijken en een fietser doodrijden. Dat is ook criminaliteit. Het banditisme dat we kenden, is wel voorbij denk ik. In Europa wordt dat steeds minder vermoed ik.”

Komt dat door de moderne techniek van de politie ?

Troukens: “Ja, onder andere. Er is door het digitale betalingssysteem minder cash te vinden in de banken en de winkels en de technologie van politie en justitie is verbeterd. Bovendien is het tegenwoordig interessanter om cocaïne te dealen of hacker te zijn. Hahaha. Als je met computers en informatica werkt is dat veel intelligenter en lucratiever dan traditionele misdaad. Dat heeft de toekomst. De kleine criminaliteit in de straat zal wel veel gewelddadiger worden denk ik.”

Wat zijn uw plannen voor de toekomst ?

Troukens: “Ik ben bezig om een script te schrijven voor een film over de Tweede Wereldoorlog. Die zal rond 2020 klaar zijn.”

http://www.chrysalibre.com/

https://www.cinenews.be/nl/films/tueurs/

http://www.versusproduction.be/en/directors/francois-troukens

 

Historiën Twitter
Schrijf je in voor TOEN!