Mobiliteit geheim van succes Noormannen

John Haywood heeft met Noormannen een boeiend overzichtswerk geschreven “om de Vikingen in hun ruimere geografische en historische context te plaatsen, vanaf hun prehistorische heidense oorsprong tot hun transformatie in christelijke Europeanen.” 

Je hoeft alleen de inhoudsopgave van Noormannen, De Vikingsaga 793-1241 te bekijken om te zien dat de geografische context waarin zij zich hebben laten gelden, immens is. Zeker voor vroegmiddeleeuwse begrippen.
Ieder hoofdstuk heeft als titel twee of drie plaatsen waar Noormannen actief waren. ‘Lindisfarne, Athelney en York’, ‘Dorestad, Parijs en Rouen’; Engeland en het Frankische Rijk lagen nog relatief dicht bij hun Scandinavische thuislanden. Maar ‘Kiev, Constantinopel’ en Bolghar’, Thingvellir, Brattahlid en L’Anseaux Meadows’ geven aan dat voor hen geen rivier of zee te ver was.

Vikingtijd

Al die steden en streken werden niet tegelijk ‘bezocht’. Het jaartal 793 in de subtitel staat voor de aanval op het klooster Lindisfarne. De eerste –beter gezegd: eerst gedocumenteerde– aanval op de Engelse kust. De laatste plundertocht op Schotse eilanden vond ruim vier eeuwen later plaats. Dat “onthult dat het Vikingtijdperk op verschillende tijden begint en eindigt op verschillende plaatsen.”

Mobilitieit

Auteur John Haywood concludeert dat “het werkelijke geheim van het succes van de Vikingen hun mobiliteit was. Dat betekende dat niet zozeer de verdedigers als wel zij doorgaans het initiatief behielden.” De verdedigers hadden moeite om een juiste tactiek te vinden om ze van het lijf te houden. Een groot deel van Engeland werd ingenomen en in onze streken konden ze ver landinwaarts varen om in vier opeen volgende jaren (834-837) Dorestad aan te vallen.

Afkoopsommen

“Vikingen waren er altijd als de kippen bij om politieke zwakheden uit te buiten.” Zo was het hek van de dam toen de Frankische koning Karel de Kale eenmaal afkoopsommen ging betalen. De aanvallen nemen daarna alleen maar toe.

Eerste Europeanen in Amerika

De militaire en koloniserende activiteiten in het oosten van Europa, Rusland en in het Noord-Atlantische gebied zijn minder goed gedocumenteerd dan die in West-Europa. De prestaties waren echter des te indrukwekkender.

De Noormannen voerden “over de zeeën om handel te drijven in respectievelijk Constantinopel en Bagdad” en “onderzochten “stukje bij beetje het Noord-Atlantische gebied, en voeren in fasen van Noorwegen naar Shetland, de Faeroër-eilanden, IJsland en Groenland tot ze uiteindelijk rond 1000, de eerste Europeanen waren die voet zetten op het Noord-Amerikaanse continent.”

Veranderende Vikingen

De Vikingen veranderden de wereld, maar Haywood benadrukt dat de wereld ook de Vikingen veranderde: Scandinavië ging aan het einde van de Vikingtijd op in een christelijk Europa.

Haywood heeft met Noormannen een boeiend overzichtswerk geschreven “om de Vikingen in hun ruimere geografische en historische context te plaatsen, vanaf hun prehistorische heidense oorsprong tot hun transformatie in christelijke Europeanen.” Daarbij heeft hij zich bewust beperkt om niet uit te wijden over hun culturele en sociale activiteiten. Dankzij zes duidelijke kaarten, tijdlijn, koning- en heerserslijsten en literatuurlijst per onderwerp is het boek ook geschikt als naslagwerk.

John Haywood,

Noormannen, De Vikingsaga 793-1241

(Utrecht 2017)
ISBN 9789401909983, € 24,99, 448 p.
Uitgeverij Omniboek

Leon Mijderwijk

Leon Mijderwijk (1975) studeerde voor Leraar Geschiedenis 2e graads aan de HU en deeltijd Geschiedenis aan de Universiteit van Utrecht. Zijn aandacht gaat uit naar de vroege middeleeuwen, in het bijzonder van Engeland. Hij schreef artikelen en recensies voor Westerheem, Archeologie Magazine, So British & Irish, Muntkoerier en Filatelie. Leon is redactiemedewerker van het Detectormagazine en Historiën-redacteur. Hij onderhoudt contact met diverse uitgeverijen, archeologen en historici.

More Posts

Historiën Twitter
Schrijf je in voor TOEN!