Moet Erfgoed Nederland definitief de deuren sluiten?

Erfgoed Nederland moet in 2013 definitief de deuren sluiten, vindt staatssecretaris Zijlstra van Cultuur. Doodzonde en pure kapitaalvernietiging. Niet alleen het erfgoed heeft een landelijk instituut nodig, ook het Nederlandse publiek is erbij gebaat.

Erfgoed Nederland moet in 2013 definitief de deuren sluiten, vindt staatssecretaris Zijlstra van Cultuur. Doodzonde en pure kapitaalvernietiging. Niet alleen het erfgoed heeft een landelijk instituut nodig, ook het Nederlandse publiek is erbij gebaat.

Is een archief meer dan een plek waar documenten worden bewaard? Wat is een monument anders dan een gebouw in een stedelijke omgeving? Wat moeten we met archeologische voorwerpen als er geen verhelderend verhaal bij staat? Zonder context zijn het maar spullen. De meeste burgers maakt het niet zoveel uit of ze in een archief of in een monument zijn. Ze willen genieten van erfgoed, zonder ingewikkeld gedoe. Er is daarom de afgelopen decennia hard gewerkt aan de ontwikkeling van een juiste en begrijpelijke context voor de dragers van ons erfgoed. Het huidige kabinet beloofde de sector te sparen. Welnee, zegt de staatssecretaris van Cultuur nu, er kan alleen ‘op de winkel gepast’ worden. Zijlstra wil het erfgoed beheren en behouden. Maar de staatssecretaris wil cultuur ook voor een breed publiek toegankelijk maken. Hoe gaat hij die twee doelstellingen verenigen?

Beheren en behouden zijn termen die verwijzen naar het bewaren van het verleden. Maar ook erfgoed gaat over het nu en over de toekomst. Hoe bewaren we zonder een overkoepelende aanpak het digitale archief van de discussies op internetfora, een markant teken van deze tijd? Hoe laten we burgers met crowdsourcing hun eigen erfgoedverhaal vertellen? Hoe moeten musea en archieven reageren op de hedendaagse politisering van erfgoed? En hoe dragen we de waarde van ons erfgoed over aan volgende generaties? Dát zijn de vragen die voor ons liggen.

Bewustzijn
Laten wij ons erfgoed in het verleden bungelen en zetten we er een kaasstolp over of blijven we ons ervan bewust dat erfgoed hier en nu geproduceerd wordt? Erfgoed is belangrijker dan ooit, voor onze nationale identiteit en voor een toegankelijk verleden waarvan de grenzen niet bepaald worden door de muren van een gebouw. Zonder landelijk instituut ontwikkelen we niet langer een brede visie op erfgoed en maatschappij. Talloze kleine en grote instellingen – in totaal zo’n drieduizend – moeten het dan doen met het kleine wereldje van hun deelsector. Ze worden in de eerste plaats weer archief. Of museum. De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed houdt zich beperkt bezig met publieksparticipatie en niet met educatie. Bovendien is erfgoededucatie een specialisatie. De burger trekt uiteindelijk aan het kortste eind als documenten, voorwerpen en digitale bronnen niet langer ontsloten en in een begrijpelijke context worden geplaatst.

Coördinatie door een onafhankelijke organisatie
Om bovenstaande vragen te beantwoorden, is intensief overleg en samenwerking tussen erfgoedinstellingen nodig. Dat lukt niet zonder coördinatie door een onafhankelijke organisatie als Erfgoed Nederland. Wij hebben de expertise, de visie en de passie om mensen en organisaties met elkaar te verbinden en te ondersteunen. Onze prestaties bewijzen dat. De opheffing van Erfgoed Nederland is alleen daarom al pure kapitaalvernietiging. Bouw de landelijke instelling voor erfgoed om tot een expertisecentrum, krimp desnoods de staf in zolang er te weinig geld beschikbaar is – maar geef in elk geval blijk van een visie in plaats van om je heen te slaan met een botte bezuinigingsbijl.

Want wie vertelt straks het verhaal van Nederland als wij het niet doen?

 Mardjan Seighali is plaatsvervangend directeur van Erfgoed Nederland.

• Column: Bij nader inzien
• Texelse oorlogsgeschiedenis op website
• Besturen op het Hollandse platteland: Cromstrijen
• Kooplieden & Kerkgangers, familie De Peyster
• Geschutsstelling in Vordere Wasserstellung onderzocht