Nelly Ben-Or, van Holocaust naar concertpodium

De Joodse Nelly Ben-Or vertelt in In het volle licht, Van de Holocaust naar het concertpodium hoe zij de Tweede Wereldoorlog wist te overleven.

Nelly Ben-Or is daarbij openhartig dat de verschrikkingen haar voor het leven hebben getekend. Nelly wordt geboren in Lviv (Polen) in de jaren dertig. In 1941 wordt de Joodse bevolking afgezonderd in het getto van Lemberg, vanwaaruit de Joden gedeporteerd worden. Nelly wordt met haar moeder uit het getto gesmokkeld. Ze leeft dagelijks in angst ontdekt te worden.

Overlever Holocaust

Tijdens deze periode ontdekt Nelly ondanks de verschrikkelijke omstandigheden haar grote muzikale talent. Ze weet met haar moeder en oudere zus de Holocaust te overleven, samen met 2.000 andere personen uit het getto. Een lot dat vele anderen niet beschoren was. Nelly Ben-Or geeft in ‘In het volle licht’ haar persoonlijke getuigenis van de verschrikkingen van de Holocaust.

Over Nelly Ben-Or

Nelly Ben-Or is geboren in 1933 in Lviv, Polen. Zij overleefde de Holocaust doordat zij met haar moeder uit het Lemberg getto in Polen kon ontsnappen. Ze is later een internationaal concertpianiste en professor bij de Guildhall School of Music and Drama (Londen) geworden. Nelly Ben-Or was de eerste pianiste met een bevoegheid om les te geven in de Alexander Techniek.

Nederlandse vertaling

In augustus 2019 verscheen een vertaling van haar boek Ashes to light bij uitgeverij Omniboek.

  • Paperback
  • ISBN: 9789401915694
  • Pagina’s: 224
  • Prijs 15,00

Leesfragment

Op de website van Omniboek is een uitgebreid leesfragment beschikbaar. Hieronder daaruit een gedeelte.

“Ons gezin was warm, knus en geborgen. De joodse tradities werden zorgvuldig in acht genomen. We aten koosjer, hielden ons aan de sabbat en vierden alle joodse feestdagen. Mijn ouders konden Hebreeuwse gebeden lezen en we gingen naar de synagoge.

Wij waren Joden

Vrijdagavond, de avond voor sabbat, was het hoogtepunt van de week. Mijn moeder bereidde heerlijke traditionele maaltijden en bakte haar eigen challah. Ze stak voor de maaltijd de kaarsen aan. Dan bedekte ze haar haar met een sjaal, hield haar handen voor haar ogen en sprak een zegen uit boven het kaarslicht. De heilige dag bracht een bijzondere atmosfeer met zich mee. Ik zie mijn vader nog voor me, met de gebedssjaal over zijn schouders, zijn hoofd bedekt en met de tefi llin (gebedsriemen) op zijn voorhoofd, terwijl hij in een hoek van de kamer zijn gebeden uitspreekt.

Zus Fryderyka

Mijn zus was een paar jaar ouder dan ik. Zij was de aantrekkelijke van het gezin, met prachtige donkerbruine ogen en dik zwart haar. Ze was erg muzikaal, speelde piano en had een prachtige sopraanstem. Ze was levendig, intelligent en had een sprankelend temperament. Als jong meisje was ze voor mij het schoolvoorbeeld van vrouwelijke bekoorlijkheid en natuurlijk wilde ik haar evenaren. Ze werd naar een joodse school gestuurd, waar Hebreeuws werd gesproken.

Nelly met moeder (links) en Alicja Topolska. Publicatie met toestemming van uitgeverij Omniboek.

Piano

Speciaal voor mijn zus kochten mijn ouders een piano, een enorme luxe voor een gezin met slechts een bescheiden inkomen. Kort nadat het instrument in ons huis was geplaatst, werd ik er al door aangetrokken. Ik begon harmonieën te bedenken bij de liederen die mijn zus zong. Toen ze mijn muzikaliteit opmerkte, begon ze mij het notenschrift te leren. Dat leidde ertoe dat ik rond
mijn vijfde naar een echte docent werd gebracht. Ik weet nog hoe het was voordat we dit magische instrument in huis hadden: ik zette een krukje neer dat een piano moest voorstellen en ging er dan naast zitten op een lager krukje om met groot enthousiasme ‘piano’ te spelen!

Spoedig bleek dat ik veel talent had en mijn passie voor muziek – met een voorliefde voor de piano – begon zich te manifesteren. Ik boekte snel vooruitgang met de lessen. Na korte tijd werd ik door de docent overgeplaatst naar een meer gevorderde klas. Mijn talent als kleine pianist bleef niet onbesproken. Het leek erop dat mijn roeping was gevonden en mijn toekomst in kaart gebracht. Pianostukken volgden elkaar snel op. Tijdens een jeugdconcert speelde ik delen uit Tsjaikovski’s Kinderalbum.

1939

Maar dat was allemaal voor 1 september 1939. Die noodlottige dag in mijn kindertijd markeerde het begin van een periode van ruim vijf jaar vol angstaanjagende gebeurtenissen en grote zorgen, waarbij de schaduw van de dood altijd boven ons allen hing. Plotseling was de vredige voortgang van onze levens kapot. We leefden in angst, vluchtten naar kelders om te schuilen voor luchtaanvallen. Weldra bleek dit nog niet eens het ergste te zijn in verhouding met wat ons nog te wachten stond.

Doodvonnis

Vanaf die dag was het geborgen, veilige gevoel van de kindertijd weg. De ene beangstigende, onbegrijpelijke ervaring volgde op de ander. Het leven veranderde in een onophoudelijke reeks bedreigende situaties. Om ons heen was de angst en de dreiging van de oorlog en de honger voelbaar, met steeds minder voedsel ook. En zelfs dat was nog niet het ergste. Gaandeweg ontdekten we dat er iets fundamenteel ‘verkeerd’ was aan ons. Wij waren joden. Eerst werd het een vernederend woord, toen betekende het vervolging en ten slotte een doodvonnis.”

Warschau vernietigd. Bron: publiek domein, met toestemming van uitgeverij Omniboek.

Historiën Twitter
Schrijf je in voor TOEN!