Nicholas Winton: ‘De Britse Schindler’

De leeftijd van 105 jaar bereiken is een bijzondere prestatie. Maar voor Sir Nicholas Winton is het absoluut niet zijn enige bijzondere wapenfeit. Op 1 juli 2015 overleed de man die maar liefst 669 voornamelijk Joodse kinderen heeft gered tijdens de Tweede Wereldoorlog.

Tsjechische kindertransport

Aan de vooravond van de Tweede Wereldoorlog organiseerde Winton een veilige overtocht naar Groot-Brittannië voor Joodse kinderen uit het bezette Tsjecho-Slowakije. Deze goede daad is de geschiedenisboeken ingegaan als het Tsjechische kindertransport. Enkele maanden daarvoor, tijdens Kerstmis 1938, was hij door zijn vriend Martin Blake gevraagd om hem te helpen bij Joods maatschappelijk werk. Winton zette een organisatie op om kinderen van Joodse families te helpen die gevaar liepen door de nazi’s.

Toelating in Engeland

Na de Kristalnacht in Nazi-Duitsland keurde het Britse Lagerhuis een maatregel goed om min-17-jarige vluchtelingen in Groot-Brittannië toe te laten, op voorwaarde dat zij een verblijfplaats hadden en er een borg van vijftig pond werd betaald voor hun terugkeer naar hun vaderland. Het lastigste aan de operatie bleek nog om de kinderen veilig door Nederland te loodsen. De kinderen moesten in Hoek van Holland inschepen op de veerboot. Na de Kristallnacht had de Nederlandse regering de grenzen gesloten voor Joodse vluchtelingen. De marechaussee zocht actief naar ze en stuurde elke gevonden vluchteling terug naar Duitsland.

Redding

Toch slaagde Winton in zijn missie. De doortocht in Nederland slaagde en Winton vond huizen in Groot-Brittannië voor maar liefst 669 kinderen, van wie veel ouders helaas stierven in Auschwitz. Wintons moeder werkte met hem samen om de kinderen in huizen en later in jeugdherbergen onder te brengen. De hele zomer plaatste Winton advertenties om gezinnen te zoeken die ze wilden opnemen.

Uw leven is een voorbeeld van menselijkheid, onbaatzuchtigheid, persoonlijke moed en bescheidenheid

– De Tsjechische president Milos Zeman in een brief aan Sir Nicholas Winton

Plakboek

Na de Tweede Wereldoorlog sprak Winton decennialang nooit over zijn heldendaad, vanuit de gedachte dat het niets bijzonders was. Het tegendeel is natuurlijk waar. Pas in 1988 ontdekte zijn vrouw Grete het bijzondere verhaal toen ze een gedetailleerd plakboek vond waarin alle lijsten van de kinderen, plus de namen van de ouders en adressen van de gezinnen die hen hadden opgenomen waren opgeschreven. Via brieven naar deze adressen werden tachtig van “Wintons kinderen” in Groot-Brittannië gevonden.

Nicholas Winton in Praag, 2007.

Nicholas Winton in Praag, 2007.

Eerbetoon

De wereld hoorde dat jaar van zijn werk tijdens een uitzending van het BBC televisieprogramma That’s Life waar hij uitgenodigd was als publiek. Op zeker moment werd Wintons plakboek getoond, en uitgelegd wat hij had bereikt. De gastvrouw van het programma vroeg of er onder het publiek iemand was die zijn leven aan Winton te danken had en als dat zo was, of die dan wilde opstaan. Tientallen mensen rondom Winton gingen staan en applaudisseerden. Tot en met zijn dood droeg Winton een ring, gegeven door een van de kinderen hij redde. Ingegraveerd stond een veelzeggend zinnetje uit een Joods wetboek: Save one life, save the world.

Lees meer:

The power of good: the Nicholas Winton story
De Joodse virtuele bibliotheek: Nicholas Winton

Denise Parengkuan

Denise Parengkuan (1991) studeerde Geschiedenis aan de Rijksuniversiteit Groningen en Internationale Betrekkingen in Historisch Perspectief aan de Universiteit Utrecht. Ze is gespecialiseerd in Amerikaanse en internationale geschiedenis. Daarnaast heeft ze sinds kort haar eigen tekstbureau 'Talent voor Teksten'. Voor vragen/opmerkingen kunt u haar altijd bereiken op info@talentvoorteksten.com.

More Posts - Website

Historiën Twitter
Schrijf je in voor TOEN!