Nijmegen in vogelvlucht 1876-1910

Ben Luderer heeft er veertig jaar aan gewerkt om het historisch hart van Nijmegen vanuit het perspectief van een vogel te tekenen. Hij heeft er nu een punt achter gezet.

 

Eeuw van de geschiedenis

Het is altijd op me overgekomen als een paradox. De negentiende eeuw is de eeuw van de Romantiek, de tijd waarin werd teruggegrepen naar de ruige bekoring van de middeleeuwen. Het was de eeuw dat de geschiedenis werd opgetekend en gevormd. Soms misvormd. De historische werkelijkheid die toen ontstond, heeft gevolgen gehad voor de historische beleving tot op de dag van vandaag. Maar in die zelfde Eeuw van de geschiedenis werden vele Nederlandse steden ontdaan van monumentale vestingwerken en poortgebouwen. Middeleeuwse resten werden genadeloos gesloopt. De muren en poorten waren gaan knellen. Ze moesten wijken voor vooruitgang. De stad kreeg ruimte om te groeien.

Bevroren in de tijd

Ben Luderer heeft zijn stad Nijmegen bevroren in de tijd. Hij heeft de stad aan het papier toevertrouwd. In veertig jaar heeft hij een bijna even lange periode rond de vorige eeuwwende (1876-1910) getekend. De sloop was net begonnen -met de Hezelpoort-  maar het was nog decennia voor het verwoestende bombardement van 1944.

Als bronnen gebruikte Luderer archiefstukken, maar hij was vooral live in Nijmegen te vinden. Hij bekeek de huizen ter plaatse, sprak met de bewoners. Hij vereeuwigde degenen die hem steunden door hun namen op de daken te vermelden. Op de tekening staan ook de kadasternummers. Het maakt niet alleen vergelijk met de huidige situatie mogelijk maar het draagt ook bij aan de beleving van de tekening. Het lijkt een ontwerp van een stad die er in werkelijkheid nooit is geweest.

Links tekst over de gebouwen, straten en het onderzoek, rechts een uitsnede uit de tekening.

Kunstwerk

Het is bewonderenswaardig dat Luderer ondanks de accurate weergave ook bewust tegen de historische werkelijkheid durft in te gaan. Om de mooiste inkijk te krijgen verplaatste hij enkele panden van de schaduwzijde naar de zichtzijde. Dankzij de tijdspanne die hij heeft gekozen, zie je gebouwen die niet gelijktijdig bestonden. Door die artistieke vrijheid creëerde hij Nijmegen op zijn best.
Dat valt het mooite te zien op de twee grote vellen die in de achterflap van het boek zijn te vinden die samen de tekening vormen. De prijs van € 19,95 maakt dit kunstwerk zeer toegankelijk voor iedereen die als een vogel boven de historische stad aan de Waal wil zweven. Het vierenhalve meter brede origineel is opgenomen in de collectie van Museum Het Valkhof.

Ben Luderer

Nijmegen in vogelvlucht, Tekening van een stad, 1876-1910

(Nijmegen 2017)
ISBN 978 94 6004 354 3, € 19,95, 128 p.
Uitgeverij Vantilt

Leon Mijderwijk

Leon Mijderwijk (1975) studeerde voor Leraar Geschiedenis 2e graads aan de HU en deeltijd Geschiedenis aan de Universiteit van Utrecht. Zijn aandacht gaat uit naar de vroege middeleeuwen, in het bijzonder van Engeland. Hij schreef artikelen en recensies voor Westerheem, Archeologie Magazine, So British & Irish, Muntkoerier en Filatelie. Leon is redactiemedewerker van het Detectormagazine en Historiën-redacteur. Hij onderhoudt contact met diverse uitgeverijen, archeologen en historici.

More Posts

Schrijf je in voor TOEN!